ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవం (World Homoeopathy Day) 2026

1. ప్రాథమిక సమాచారం:

• ఎప్పుడు: ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ 10న నిర్వహిస్తారు.
• నేపథ్యం: హోమియోపతి వ్యవస్థాపకుడు డాక్టర్ శామ్యూల్ హానిమాన్ (Samuel Hahnemann) జయంతిని పురస్కరించుకుని ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
• 2026 థీమ్ (Theme): “సుస్థిర ఆరోగ్యానికి హోమియోపతి” (Homoeopathy for Sustainable Health).

2. హోమియోపతి – మూల సిద్ధాంతాలు:

• వ్యవస్థాపకుడు: డాక్టర్ శామ్యూల్ హానిమాన్ (జర్మనీకి చెందిన వైద్యుడు).
• గ్రంథం: ఈయన రాసిన ‘ఆర్గానన్ ఆఫ్ మెడిసిన్‘ (Organon of Medicine) హోమియోపతికి ప్రామాణిక గ్రంథం.
• సిద్ధాంతాలు:
  • Like Cures Like: ఒక ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తిలో వ్యాధి లక్షణాలను కలిగించే పదార్థం, రోగిలో అవే లక్షణాలను నయం చేయగలదు.
  • Law of Minimum Dose: అతి తక్కువ మోతాదులో ఔషధాలను వాడటం ద్వారా శరీర స్వీయ-వైద్య యంత్రాంగాన్ని ప్రేరేపించడం.

3. భారతదేశంలో హోమియోపతి – గణాంకాలు:

• భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద హోమియోపతి వైద్య బలగాన్ని కలిగి ఉన్న దేశాల్లో ఒకటి.
• వ్యాప్తి: 1810లో జర్మన్ మిషనరీల ద్వారా భారత్‌లోకి ప్రవేశించింది. 1839లో మహారాజా రంజిత్ సింగ్‌కు చికిత్స అందించిన జాన్ మార్టిన్ హోనిగ్‌బెర్గర్ వల్ల దీనికి గుర్తింపు లభించింది.
• మౌలిక సదుపాయాలు: 3.45 లక్షల మంది నమోదిత వైద్యులు, 8,593 డిస్పెన్సరీలు, 277 విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి.

4. కీలక ప్రభుత్వ సంస్థలు & యంత్రాంగం:

• Ministry of AYUSH (2014): హోమియోపతి అభివృద్ధికి విధానపరమైన మద్దతునిస్తుంది.
• National Commission for Homoeopathy (NCH): 2021లో ఏర్పాటైంది. ఇది హోమియోపతి విద్య మరియు వైద్యుల ప్రమాణాలను నియంత్రిస్తుంది.
• Central Council for Research in Homoeopathy (CCRH): న్యూఢిల్లీ కేంద్రంగా పనిచేస్తూ పరిశోధనలను ప్రోత్సహిస్తుంది.
• PCIM&H: భారతీయ వైద్య విధానాలు మరియు హోమియోపతి కోసం ‘ఫార్మకోపోయియా’ (ఔషధ ప్రమాణాలు) రూపొందిస్తుంది.

5. ముఖ్యమైన పథకాలు:

• National AYUSH Mission (NAM): ప్రధాన ప్రజారోగ్య కేంద్రాలలో హోమియోపతి సేవలను అనుసంధానించడం.
• AYURSWASTHYA: హోమియోపతి సంస్థలలో నాణ్యత మరియు పరిశోధనలను మెరుగుపరచడం.
• Extra Mural Research (EMR) Scheme: శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు ₹70 లక్షల వరకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Science & Health: హోమియోపతి యొక్క ‘హోలిస్టిక్’ (సమగ్ర) విధానం మరియు అది ఆధునిక వైద్యంతో ఎలా కలిసి పనిచేస్తుందనే అంశంపై UPSC మెయిన్స్‌లో ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• History: మహారాజా రంజిత్ సింగ్ కాలంలో హోమియోపతి వ్యాప్తి మరియు స్వాతంత్ర్యానంతరం (1973, 1978లో చట్టాల ద్వారా) జరిగిన సంస్థాగత మార్పులు.
• Public Health: డెంగ్యూ, జపనీస్ ఎన్సెఫాలిటిస్ (JE), మరియు కోవిడ్-19 వంటి అంటువ్యాధుల నియంత్రణలో హోమియోపతి పాత్ర (ఉదా: Arsenicum album 30C వాడకం).

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

హోమియోపతి పితామహుడు ఎవరు మరియు 2026 ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవ థీమ్ ఏమిటి?

జవాబు: డాక్టర్ శామ్యూల్ హానిమాన్; థీమ్: “సుస్థిర ఆరోగ్యానికి హోమియోపతి”.

భారత్ – భూటాన్ ఇంధన భాగస్వామ్యం: ముఖ్యాంశాలు

ఇరు దేశాల మధ్య క్లీన్ ఎనర్జీ మరియు మౌలిక సదుపాయాలకు సంబంధించి కీలక ఒప్పందాలు కుదిరాయి.

1. కీలక ఒప్పందాలు (Key Agreements):

• పునత్సాంగ్చు-II టారిఫ్ ప్రోటోకాల్ (Punatsangchhu-II Tariff Protocol):
  • సామర్థ్యం: 1,020 మెగావాట్లు (MW).
  • ఈ ప్రాజెక్టును నవంబర్ 2025లో భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మరియు భూటాన్ రాజు జిగ్మే ఖేసర్ నమ్గేల్ వాంగ్‌చుక్ సంయుక్తంగా ప్రారంభించారు.
  • తాజా ఒప్పందం ద్వారా ఈ ప్రాజెక్టు నుండి భారత్‌కు ఎగుమతి అయ్యే మిగులు విద్యుత్ ధరల (Tariff) విధివిధానాలు ఖరారు అయ్యాయి.
• రియాక్టివ్ ఎనర్జీ అకౌంటింగ్ మెథడాలజీ (Reactive Energy Accounting):
  • ఉద్దేశ్యం: సరిహద్దు విద్యుత్ వాణిజ్యంలో గ్రిడ్ స్థిరత్వం (Grid Stability) మరియు సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం కోసం ఒక సాంకేతిక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను రూపొందించడం.

2. నూతన ద్వైపాక్షిక సంస్థాగత యంత్రాంగం:

• ఇరు దేశాల మధ్య హైడ్రోపవర్ మాత్రమే కాకుండా శిలాజయేతర ఇంధనం (Non-hydro energy), క్రాస్-బార్డర్ ట్రాన్స్‌మిషన్, ప్రాజెక్ట్ ఫైనాన్సింగ్ మరియు కెపాసిటీ బిల్డింగ్‌లో సహకారం కోసం ఒక ఉన్నత స్థాయి యంత్రాంగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

3. వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత:

• ప్రాంతీయ ఇంధన వాణిజ్యం (Regional Power Trade): దక్షిణ ఆసియాలో ఇంధన భద్రత సాధించడంలో భూటాన్ జలవిద్యుత్ వనరులు భారత్‌కు అత్యంత కీలకం.
• క్లీన్ ఎనర్జీ: గ్లోబల్ వార్మింగ్ నేపథ్యంలో ఇరు దేశాలు సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDGs) సాధనలో భాగంగా క్లీన్ ఎనర్జీపై దృష్టి సారించాయి.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• International Relations (IR): భారత ‘నైబర్‌హుడ్ ఫస్ట్‘ (Neighborhood First) విధానంలో భూటాన్ పాత్ర. భూటాన్ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు భారత్ అందిస్తున్న ఆర్థిక మరియు సాంకేతిక సహాయం (ఉదా: చుఖ్కా, కురిచు, తాలా ప్రాజెక్టులు).
• Economy & Infrastructure: BBIN (Bangladesh-Bhutan-India-Nepal) నెట్‌వర్క్ ద్వారా ప్రాంతీయ విద్యుత్ గ్రిడ్ అనుసంధానత యొక్క ప్రాముఖ్యత.
• Current Affairs: పునత్సాంగ్చు-II ప్రాజెక్టు సామర్థ్యం మరియు అది ఏ నదిపై ఉంది (పునత్సాంగ్చు నది – దీనినే సంకోష్ నది అని కూడా అంటారు) అనే అంశాలు ప్రిలిమ్స్ కోణంలో ముఖ్యం.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఇటీవల భారత్ మరియు భూటాన్ మధ్య టారిఫ్ ప్రోటోకాల్ కుదిరిన 1,020 మెగావాట్ల జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు పేరు ఏమిటి?

జవాబు: పునత్సాంగ్చు-II (Punatsangchhu-II).

ఆంధ్రప్రదేశ్ భూ యాజమాన్య పాస్ పుస్తకాల పంపిణీ 2026

• నేపథ్యం: ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గతంలో జరిగిన భూ రీ-సర్వేలోని లోపాలను సరిదిద్ది, రైతులకు శాశ్వత భూ హక్కులు కల్పించే ప్రక్రియను చేపట్టింది.
• ప్రారంభం: ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు గారు బాపట్ల జిల్లాలోని వేమూరు నియోజకవర్గ పరిధిలో గల సురేపల్లి గ్రామంలో ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం:
  • అధికారిక ధృవీకరణ (Official Authentication) తో కూడిన అప్‌డేటెడ్ భూ యాజమాన్య పాస్ పుస్తకాలను (Land Ownership Passbooks) రైతులకు పంపిణీ చేయడం.
• పరీక్షల కోణంలో ముఖ్యాంశాలు (USPs):
  • భూ పరిపాలన సంస్కరణలు: రెవెన్యూ విభాగంలో పారదర్శకత కోసం డిజిటల్ అథెంటికేషన్ ప్రక్రియను ప్రవేశపెట్టడం.
  • ప్రాంతం: ఏ జిల్లాలో ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు? (జవాబు: బాపట్ల – సురేపల్లి).
  • గవర్నెన్స్: భూ వివాదాల పరిష్కారం మరియు రైతులకు భరోసా కల్పించడంపై ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయాత్మక చర్యగా దీన్ని పరిగణించవచ్చు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రోడ్డు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి వ్యూహం 2026

1. ఇంటిగ్రేటెడ్ పోర్ట్–లింక్డ్ కారిడార్స్ (Integrated Port-linked Corridors):

• నమూనా: గుజరాత్ రాష్ట్ర నమూనా తరహాలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రధాన ఓడరేవులను (ములాపేట, విశాఖపట్నం, గంగవరం, కాకినాడ, మచిలీపట్నం, రామాయపట్నం, కృష్ణపట్నం) జాతీయ రహదారులతో అనుసంధానించడం.
• లక్ష్యం: లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను తగ్గించడం మరియు వాణిజ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం.

2. గోదావరి ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రణాళిక:

• ప్రాజెక్టు: ₹400 కోట్ల వ్యయంతో 471 గ్రామాలను కలుపుతూ 531 కిలోమీటర్ల రహదారి నిర్మాణం.
• కేంద్ర సహాయం: కుంభమేళాకు ఇచ్చే తరహాలోనే ‘గోదావరి పుష్కరాల’ కోసం కేంద్ర ఆర్థిక సహాయాన్ని కోరడం.

3. రహదారుల నిర్వహణ మరియు సాంకేతికత:

• రోడ్డు నెట్‌వర్క్: రాష్ట్రంలోని మొత్తం 45,433 కి.మీ రహదారులలో, ఏడాదికి 10,000 కి.మీ మేర తప్పనిసరిగా వార్షిక నిర్వహణ (Annual Upkeep) చేపట్టాలి.
• ప్రాంతీయ అవసరాలు: నల్ల రేగడి నేలలు (Black Cotton Soils) మరియు కాలువ పరివాహక ప్రాంతాలలో భౌగోళిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ప్రత్యేక మెటీరియల్‌ను ఉపయోగించి రహదారులను నిర్మించడం.
• లక్ష్యం: ‘గుంతలు లేని రహదారులు’ (Pothole-free roads).

4. సుస్థిర రవాణా (Sustainable Transport):

• ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు: ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల సంఖ్యను పెంచడం, ఛార్జింగ్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను మెరుగుపరచడం మరియు E-Cycles వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడం.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Infrastructure & Economy: రాష్ట్ర స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GSDP) పెరగడానికి మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ఏ విధంగా దోహదపడుతుంది అనే కోణంలో ఈ ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Logistics Performance Index: భారతదేశ లాజిస్టిక్స్ సామర్థ్యంలో ఏపీ స్థానాన్ని మెరుగుపరచడానికి ‘పోర్ట్-కనెక్టివిటీ’ ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతుంది?
• Pushkarams & Governance: గోదావరి, కృష్ణా మరియు గుంటూరు జిల్లాలలో రహదారి మరమ్మతులను వేగవంతం చేయడం.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఏ రాష్ట్ర నమూనాను అనుసరించి ఓడరేవులను జాతీయ రహదారులతో అనుసంధానించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

జవాబు: గుజరాత్.

ఇస్రో గగన్‌యాన్ – తాజా అప్‌డేట్ (2026)

భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) ప్రతిష్టాత్మకంగా చేపట్టిన మానవ సహిత అంతరిక్ష యాత్ర ‘గగన్‌యాన్’లో భాగంగా మొదటి అన్‌క్రూడ్ (Uncrewed – మానవరహిత) మిషన్ ప్రయోగానికి సిద్ధమవుతోంది.

1. మిషన్ పేరు: HLVM3 G1/OM1

• ఇది గగన్‌యాన్ ప్రాజెక్టులో భాగంగా చేపట్టే మొట్టమొదటి మానవరహిత ప్రయోగం.
• వాహక నౌక: ఈ ప్రయోగానికి LVM3 (Launch Vehicle Mark-3) ను ఉపయోగిస్తారు. దీనినే ‘హ్యూమన్ రేటెడ్’ వెర్షన్ (HLVM3) గా పిలుస్తారు.

2. ప్రయోగ వ్యూహం:

• మానవులను అంతరిక్షంలోకి పంపే ముందు (Crewed Mission), మొత్తం 3 మానవరహిత మిషన్లను విజయవంతంగా పూర్తి చేయాలని ఇస్రో లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• ప్రస్తుతం మొదటి అన్‌క్రూడ్ మిషన్ పనులు తుది దశలో ఉన్నాయి. దీని లాంచ్ తేదీని త్వరలోనే ప్రకటించనున్నారు.

3. మిషన్ ప్రాధాన్యత:

• సురక్షిత ప్రయోగం: వ్యోమగాములను పంపే ముందు రాకెట్ పనితీరు, రీ-ఎంట్రీ టెక్నాలజీ (భూ వాతావరణంలోకి తిరిగి రావడం), మరియు వ్యోమగాముల భద్రతా వ్యవస్థలను (Crew Escape System) పరీక్షించడం ఈ మిషన్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
• వ్యోమమిత్ర (Vyommitra): రాబోయే మానవరహిత ప్రయోగాల్లో ‘వ్యోమమిత్ర’ అనే హ్యూమనాయిడ్ రోబోను పంపి, మానవ శరీరంపై అంతరిక్ష ప్రభావాలను అధ్యయనం చేస్తారు.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Current Affairs: భారతదేశం అంతరిక్షంలోకి మానవులను పంపిన ఎన్నవ దేశంగా అవతరించబోతోంది? (రష్యా, అమెరికా, చైనా తర్వాత 4వ దేశం).
• HLVM3 ప్రాముఖ్యత: సాధారణ LVM3 కి, హ్యూమన్ రేటెడ్ LVM3 కి ఉన్న తేడాలను గుర్తించడం.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

గగన్‌యాన్ ప్రాజెక్టులో భాగంగా చేపట్టనున్న మొదటి మానవరహిత (Uncrewed) మిషన్ పేరు ఏమిటి?

జవాబు: HLVM3 G1/OM1 మిషన్.

ఇండియన్ స్పేస్ సిట్యుయేషనల్ అసెస్మెంట్ రిపోర్ట్ (ISSAR) 2025

అంతరిక్షంలో పెరుగుతున్న ఉపగ్రహాల సంఖ్య, వ్యర్థాలు (Space Debris) మరియు భారత అంతరిక్ష ఆస్తుల స్థితిగతులపై ఇస్రో (ISRO) ఈ నివేదికను విడుదల చేసింది.

1. ప్రపంచ అంతరిక్ష గణాంకాలు (2025):

• మొత్తం ప్రయోగాలు: 2025 సంవత్సరంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 315 విజయవంతమైన అంతరిక్ష ప్రయోగాలు జరిగాయి.
• కక్ష్యలోకి చేరిన వస్తువులు: మొత్తం 4,651 వస్తువులను కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు.
• తిరిగి ప్రవేశించినవి: 1,911 వస్తువులు తిరిగి భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించాయి.
• వృద్ధి రేటు: అంతరిక్ష వస్తువుల నికర వార్షిక వృద్ధి రేటు 74.5% గా నమోదైంది.

2. భారత అంతరిక్ష ఆస్తుల స్థితిగతులు (Indian Space Assets):

• 2025 ప్రయోగాలు: గతేడాది భారతదేశం 8 ఉపగ్రహాలను, 4 రాకెట్ బాడీలను కక్ష్యలోకి పంపింది.
• కక్ష్యలో ఉన్నవి: ప్రస్తుతం కక్ష్యలో మొత్తం 86 భారతీయ ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి.
  • క్రియాశీలకంగా ఉన్నవి (Operational): 27
  • పనిచేయనివి (Defunct): 23 (ఇంకా కక్ష్యలోనే ఉన్నాయి)
  • క్షీణించినవి (Decayed): 36 (వాతావరణంలోకి వచ్చి కాలిపోయాయి)
• డీకమిషన్: IRNSS-1D ఉపగ్రహాన్ని జియోసింక్రోనస్ కక్ష్యకు 600 కి.మీ ఎగువన డీకమిషన్ (ఉపసంహరణ) చేశారు.

3. లాంచ్ వెహికల్స్ స్థితిగతులు (Rocket Bodies in Orbit):

• PSLV: 42 కక్ష్యలో ఉన్నాయి, 19 క్షీణించాయి.
• GSLV: 4 కక్ష్యలో ఉన్నాయి, 10 క్షీణించాయి.
• LVM-3: 3 కక్ష్యలో ఉన్నాయి, 5 క్షీణించాయి.
• SSLV: 4 రాకెట్ బాడీలు క్షీణించాయి.

4. అంతరిక్ష ట్రాఫిక్ నిర్వహణ (Space Traffic Management):

• కక్ష్య విన్యాసాలు (Orbital Manoeuvres): లో-ఎర్త్ ఆర్బిట్ (LEO)లో 563, జియోస్టేషనరీ ఆర్బిట్ (GEO)లో 519 విన్యాసాలు నిర్వహించారు.
• ఢీకొనకుండా చర్యలు (Collision Avoidance Measures – CAM): ఇతర వ్యర్థాలు లేదా ఉపగ్రహాలు ఢీకొనకుండా LEOలో 14 సార్లు, GEOలో 4 సార్లు ఉపగ్రహాల మార్గాన్ని మార్చారు.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Space Debris & Sustainability: అంతరిక్ష వ్యర్థాల సమస్యను ఎదుర్కోవడానికి ‘స్పేస్ సిట్యుయేషనల్ అవేర్‌నెస్’ (SSA) ప్రాధాన్యత గురించి UPSC మెయిన్స్‌లో ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Kessler Syndrome: అంతరిక్షంలో వస్తువులు ఒకదానికొకటి ఢీకొని వ్యర్థాలు పెరిగిపోవడాన్ని ఏమంటారు? (జవాబు: కెస్లర్ సిండ్రోమ్).
• ISRO’s Initiatives: అంతరిక్ష వ్యర్థాల పర్యవేక్షణ కోసం ఇస్రో ఏర్పాటు చేసిన కేంద్రం పేరు ఏమిటి? (జవాబు: IISTRAC లోని NETRA – Network for Space Object Tracking and Analysis).

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఇటీవల విడుదలైన ISSAR 2025 నివేదిక ప్రకారం, ప్రస్తుతం కక్ష్యలో ఉన్న మొత్తం భారతీయ ఉపగ్రహాలలో ఎన్ని క్రియాశీలకంగా (Operational) ఉన్నాయి?

జవాబు: 27.

మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం అమలు – తాజా సవరణలు (2026)

2023లో ఆమోదించిన ‘నారీ శక్తి వందన్ అధినియం’ (106వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం) అమలుకు సంబంధించి కేంద్ర కేబినెట్ కీలక సవరణ బిల్లును ఆమోదించింది.

1. నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation):

• ఆధారం: సాధారణంగా జరగబోయే 2027 జనాభా గణన కోసం వేచి చూడకుండా, 2011 జనాభా గణన (2011 Census) ఆధారంగానే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన చేపట్టాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
• లోక్‌సభ స్థానాల పెంపు: తాజా పునర్విభజన అనంతరం లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్య ప్రస్తుతం ఉన్న 543 నుండి 816కి పెరగనుంది.

2. మహిళా రిజర్వేషన్ల కోటా:

• స్థానాల సంఖ్య: పెరగనున్న 816 స్థానాల్లో మూడో వంతు అంటే 273 స్థానాలు మహిళలకు రిజర్వ్ చేయబడతాయి.
• వర్టికల్ రిజర్వేషన్ (Vertical Reservation): ఈ కోటా ఎస్సీ (SC), ఎస్టీ (ST) కేటగిరీలకు కూడా వర్తిస్తుంది. అంటే ఎస్సీ, ఎస్టీలకు కేటాయించిన స్థానాల్లో కూడా మూడో వంతు మహిళలకే దక్కుతాయి.

3. అమలు కాలక్రమం:

• లక్ష్యం: 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల నాటికి మహిళా రిజర్వేషన్లను పూర్తిస్థాయిలో అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• చట్టసభలో చర్చ: ఈ సవరణ బిల్లుపై ఏప్రిల్ 16-18 మధ్య జరిగే బడ్జెట్ సమావేశాల్లో చర్చ జరగనుంది.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Polity & Constitution: 106వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు ఆర్టికల్ 330A, 332A (ప్రతిపాదిత) గురించి అవగాహన ఉండాలి.
• Delimitation Commission: నియోజకవర్గాల పునర్విభజన కమిషన్ ప్రక్రియ మరియు దాని రాజ్యాంగబద్ధత (ఆర్టికల్ 82).
• Women Empowerment: రాజకీయాల్లో మహిళల ప్రాతినిధ్యం పెరగడం వల్ల సుపరిపాలన (Governance) మరియు సామాజిక మార్పుపై కలిగే ప్రభావంపై UPSC మెయిన్స్‌లో ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ప్రతిపాదిత సవరణ ప్రకారం, లోక్‌సభ స్థానాల సంఖ్య ఎంతకు పెరగనుంది మరియు అందులో మహిళలకు ఎన్ని స్థానాలు కేటాయిస్తారు?

జవాబు: మొత్తం స్థానాలు 816; మహిళలకు 273 స్థానాలు.

1. COP33 ఆతిథ్యం – భారత నిర్ణయం

• తాజా పరిణామం: 2028లో జరగబోయే ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ సదస్సు (COP33) ఆతిథ్యం కోసం దాఖలు చేసిన బిడ్‌ను భారత్ ఉపసంహరించుకుంది.
• కారణం: 2028 సంవత్సరానికి సంబంధించి దేశీయంగా ఉన్న ఇతర కట్టుబాట్లను (Commitments) సమీక్షించిన అనంతరం ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.
• నేపథ్యం: 2023లో దుబాయ్‌లో జరిగిన COP28 సదస్సులో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ గారు COP33కి భారత్ ఆతిథ్యం ఇస్తుందని ప్రతిపాదించారు. 2025 జూలైలో దీని కోసం పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రత్యేక సెల్‌ను కూడా ఏర్పాటు చేసింది.
• ప్రస్తుత స్థితి: భారత్ విరమణతో, ప్రస్తుతం దక్షిణ కొరియా మాత్రమే COP33 ఆతిథ్యం కోసం ఆసక్తి చూపుతున్న ఏకైక దేశంగా ఉంది.
• గత చరిత్ర: భారత్ ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి మాత్రమే (2002లో COP8, న్యూఢిల్లీ) ఈ సదస్సుకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.

2. ఇండియా – అప్‌డేటెడ్ నేషనల్లీ డిటర్మైన్డ్ కంట్రిబ్యూషన్స్ (NDCs) 2035

పారిస్ ఒప్పందంలో భాగంగా భారత్ తన వాతావరణ లక్ష్యాలను (NDCs) మార్చి 2025లో నవీకరించింది. ఇవి పరీక్షల కోణంలో అత్యంత కీలకం:

• నాన్–ఫాసిల్ విద్యుత్ (Non-fossil Energy): 2035 నాటికి మొత్తం విద్యుత్ సామర్థ్యంలో 60% వాటాను శిలాజయేతర (సౌర, పవన, అణు మొదలైనవి) ఇంధనాల నుండి సాధించడం.
• ఉద్గారాల తీవ్రత (Emissions Intensity): 2005 స్థాయిలతో పోలిస్తే 2035 నాటికి జిడిపి (GDP) ఉద్గారాల తీవ్రతను 47% తగ్గించడం.
• కార్బన్ సింక్ (Carbon Sink): అదనపు అటవీ విస్తీర్ణం ద్వారా 2035 నాటికి 3.5 నుండి 4 బిలియన్ టన్నుల CO2 సమానమైన కార్బన్ సింక్‌ను సృష్టించడం.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Environment & Ecology: UNFCCC యొక్క వార్షిక సదస్సుల క్రమం (COP30-బ్రెజిల్, COP31-టర్కీ & ఆస్ట్రేలియా, COP32-ఇథియోపియా) గురించి అవగాహన ఉండాలి.
• India’s Climate Leadership: ‘నెట్ జీరో 2070’ (Net Zero 2070) లక్ష్యం దిశగా భారత్ తీసుకుంటున్న చర్యలలో నవీకరించబడిన NDCs పాత్ర.
• International Groupings: COP ఆతిథ్యం ఐదు ప్రాంతీయ సమూహాల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది (భారత్ – ఆసియా పసిఫిక్ గ్రూప్‌లో భాగం).

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఇటీవల భారత్ ప్రకటించిన అప్‌డేటెడ్ NDCs ప్రకారం, 2035 నాటికి ఎంత శాతం విద్యుత్ సామర్థ్యం శిలాజయేతర వనరుల నుండి రావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

జవాబు: 60%.

ఎలిఫెంటా ద్వీపం: 1,500 ఏళ్ల నాటి మెట్ల బావి (Stepped Reservoir) గుర్తింపు

ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) ముంబై సర్కిల్ చేపట్టిన తవ్వకాల్లో ఒక అద్భుతమైన చారిత్రక నిర్మాణం బయటపడింది.

1. మెట్ల బావి (Stepped Reservoir) విశేషాలు:

• కాలం: ఇది సుమారు 1,500 ఏళ్ల నాటిది (క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం) అని పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.
• నిర్మాణం: ఇది ‘T’ ఆకారంలో ఉంది (పొడవు: 14.7 మీటర్లు). దీని నిర్మాణానికి ఉపయోగించిన రాతి పలకలను ప్రధాన భూభాగం (Mainland) నుండి పడవల ద్వారా ఇక్కడికి తరలించారు.
• ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యం: ద్వీపం రాతిమయంగా ఉండటం వల్ల వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకదు. అందుకే నీటి నిల్వ కోసం ఆ కాలంలోనే ఈ అధునాతన ఇంజనీరింగ్ నిర్మాణాన్ని చేపట్టారు.

2. తవ్వకాల్లో లభించిన ఇతర ఆధారాలు:

• పరిశ్రమలు: వస్త్రాలకు రంగులు వేయడానికి ఉపయోగించే డైయింగ్ వాట్ (Dyeing Vat) వంటి ఇటుక నిర్మాణం బయటపడింది.
• వాణిజ్య సంబంధాలు: మెడిటరేనియన్ ప్రాంతానికి చెందిన యాంఫోరే (Amphorae) మరియు పశ్చిమ ఆసియా (మెసొపొటేమియా)కు చెందిన టార్పెడో జార్స్ (Torpedo Jars) ముక్కలు లభించాయి. ఇవి ఆ కాలంలో అంతర్జాతీయ సముద్ర వాణిజ్యానికి నిదర్శనాలు.
• నాణేలు: సుమారు 60 రాగి, సీసం, వెండి నాణేలు లభించాయి.

3. చారిత్రక ప్రాధాన్యత – కలచూరి వంశం:

• తవ్వకాల్లో దొరికిన రాగి నాణేలు క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దానికి చెందిన కలచూరి వంశ రాజు ‘కృష్ణరాజ‘ (Krishnaraja) కాలానికి చెందినవిగా గుర్తించారు.
• నాణేలపై కూర్చున్న ఎద్దు (Seated Bull) ముద్ర మరియు దేవాలయ చిహ్నంతో పాటు ‘శ్రీ కృష్ణరాజ’ అనే పేరు ఉంది.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Art & Culture: ఎలిఫెంటా గుహలు (UNESCO వరల్డ్ హెరిటేజ్ సైట్) శైవ మతానికి ప్రసిద్ధి. ఈ కొత్త ఆవిష్కరణలు అక్కడ కేవలం గుహలే కాకుండా ఒక అభివృద్ధి చెందిన నగర నాగరికత ఉండేదని నిరూపిస్తున్నాయి.
• Ancient Maritime Trade: భారతదేశానికి రోమ్, మెసొపొటేమియా వంటి ప్రాంతాలతో ఉన్న పురాతన సముద్ర వాణిజ్య సంబంధాలను (Maritime contacts) వివరించడానికి ఇక్కడ లభించిన కుండ పెంకులు (Amphorae) ఒక గొప్ప సాక్ష్యం.
• History: కలచూరి రాజవంశం యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు వారి కాలంలోని వాస్తుశిల్పంపై UPSC ప్రిలిమ్స్/మెయిన్స్‌లో ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఇటీవల ఎలిఫెంటా ద్వీపంలో లభించిన నాణేలు ఏ రాజవంశానికి చెందిన రాజు ‘కృష్ణరాజ’ కాలం నాటివి?

జవాబు: కలచూరి రాజవంశం.

RBI ద్రవ్య పరపతి విధాన సమీక్ష (Monetary Policy Committee – MPC)

పశ్చిమ ఆసియా (West Asia) యుద్ధ పరిణామాలు మరియు అంతర్జాతీయ ఆర్థిక అనిశ్చితి నేపథ్యంలో ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్రా నేతృత్వంలోని ఎంపీసీ తన నిర్ణయాలను వెల్లడించింది.

1. కీలక రేట్లు (Key Rates):

• రెపో రేటు (Repo Rate): ఎంపీసీ ఏకగ్రీవంగా రెపో రేటును 5.25% వద్ద యథాతథంగా కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. (గమనిక: ఇది వరుసగా పలుమార్లు మార్పు లేకుండా కొనసాగుతోంది).
• పాలసీ వైఖరి (Policy Stance): ఆర్‌బీఐ తన వైఖరిని ‘న్యూట్రల్‘ (Neutral) గా కొనసాగిస్తోంది.

2. ఆర్థిక వృద్ధి మరియు ద్రవ్యోల్బణం అంచనాలు (2026-27):

• GDP వృద్ధి రేటు: పశ్చిమ ఆసియా ఉద్రిక్తతల వల్ల సరఫరా వ్యవస్థకు ఆటంకాలు కలగవచ్చనే ఉద్దేశంతో, 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి వాస్తవ GDP వృద్ధి అంచనాను 70 bps తగ్గించి 6.9% గా నిర్ణయించింది.
• ద్రవ్యోల్బణం (CPI Inflation): వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ఆధారిత ద్రవ్యోల్బణ అంచనాను 4.4% నుండి 4.5% కి పెంచింది.

3. ప్రభావితం చేసే అంశాలు (Risk Factors):

• సరఫరా షాక్ (Supply Shock): పశ్చిమ ఆసియాలో ఇంధనం మరియు ఇతర మౌలిక సదుపాయాల నష్టం వల్ల వస్తువుల లభ్యత తగ్గడం.
• స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ (Strait of Hormuz): ఈ జలసంధిలో అంతరాయాలు కలగడం వల్ల ఇంధన ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
• ముడి చమురు ధరలు: ద్రవ్యోల్బణ అంచనాల కోసం ఆర్‌బీఐ బ్యారెల్ ముడి చమురు ధరను ఈ ఏడాదికి $85, వచ్చే ఏడాదికి $75 గా లెక్కగట్టింది.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Monetary Policy Committee (MPC): ఇది 6 సభ్యుల కమిటీ (3 ఆర్‌బీఐ నుండి, 3 కేంద్ర ప్రభుత్వం నుండి). దీనికి ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ అధ్యక్షత వహిస్తారు. ద్రవ్యోల్బణాన్ని 4% (+/- 2%) లోపు ఉంచడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• Impact of Geopolitics on Economy: అంతర్జాతీయ రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు (Geopolitical tensions) ఏ విధంగా దేశీయ ద్రవ్యోల్బణం మరియు వృద్ధిని ప్రభావితం చేస్తాయో UPSC మెయిన్స్‌లో GS-3 (Economy) కింద అడిగే అవకాశం ఉంది.
• Terms in News: ‘Strait of Hormuz’ (స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్) భౌగోళిక స్థానం మరియు ప్రపంచ వాణిజ్యంలో దాని ప్రాముఖ్యతపై మ్యాప్ ఆధారిత ప్రశ్నలు రావచ్చు.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఏప్రిల్ 2026 ఆర్‌బీఐ ద్రవ్య పరపతి సమీక్ష ప్రకారం, 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి భారత GDP వృద్ధి అంచనా ఎంత?

జవాబు: 6.9%.

భారత అణుశక్తి రంగం: NTPC మరియు EDF మధ్య వ్యూహాత్మక ఒప్పందం

భారత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ అయిన నేషనల్ థర్మల్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NTPC), ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ప్రముఖ విద్యుత్ సంస్థ ఎలక్ట్రిసిటీ డి ఫ్రాన్స్ (EDF) తో అణుశక్తి రంగంలో సహకారం కోసం కీలక ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

1. ఒప్పందం యొక్క స్వభావం:

• ఇది ఒక నాన్–బైండింగ్ (Non-binding) అవగాహన ఒప్పందం (MoU).
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: భారతదేశంలో అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల సాధ్యసాధ్యాలను (Feasibility) సంయుక్తంగా అంచనా వేయడం మరియు సహకారానికి కావాల్సిన విధివిధానాలను రూపొందించడం.

2. NTPC యొక్క సుదీర్ఘ లక్ష్యం (Vision 2047):

• భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొంది 100 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకునే నాటికి అంటే 2047 సంవత్సరం కల్లా, NTPC మొత్తం 30 గిగావాట్ల (GW) అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

3. భారత్ – ఫ్రాన్స్ అణుశక్తి సహకారం:

• మహారాష్ట్రలోని జైతాపూర్ అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టు (9,900 MW) లో కూడా EDF కీలక భాగస్వామిగా ఉంది. ఈ తాజా ఒప్పందం రెండు దేశాల మధ్య అణు ఇంధన రంగంలో బంధాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముkhyamshalu (Exam Focus Points):

• Science & Technology (Nuclear Energy): భారతదేశంలో అణుశక్తి ప్రాముఖ్యత మరియు ‘నెట్ జీరో 2070’ (Net Zero 2070) లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడంలో అణు విద్యుత్ పాత్ర గురించి UPSC మెయిన్స్‌లో ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• Energy Security: బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ (Thermal Power) నుండి స్వచ్ఛమైన ఇంధన వనరుల (Nuclear/Renewable) వైపు మళ్లుతున్న NTPC పరివర్తన.
• India’s Three-Stage Nuclear Power Programme: హోమీ జహంగీర్ బాభా రూపొందించిన మూడు దశల అణుశక్తి ప్రణాళిక (ప్రస్తుతం మనం రెండవ దశలో ఉన్నాం) గురించి అవగాహన ఉండాలి.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

ఇటీవల అణుశక్తి రంగంలో సహకారం కోసం NTPC ఏ దేశానికి చెందిన ‘EDF’ సంస్థతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది?

జవాబు: ఫ్రాన్స్.

IRDAI సైబర్ సెక్యూరిటీ మార్గదర్శకాలు (Revised Guidelines) – 2026

భారత బీమా రంగ నియంత్రణ మరియు అభివృద్ధి సంస్థ (IRDAI) బీమా రంగంలో పెరుగుతున్న సైబర్ ముప్పులను ఎదుర్కోవడానికి మరియు సమాచార భద్రతను బలోపేతం చేయడానికి నూతన మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది.

1. పరిధి (Applicability):

• ఈ మార్గదర్శకాలు అన్ని బీమా కంపెనీలు (Insurers), బీమా మధ్యవర్తులు (Intermediaries) మరియు ఇన్సూరెన్స్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (IIB)లకు వర్తిస్తాయి.

2. ప్రధాన ఉద్దేశ్యం:

• రక్షణ వ్యవస్థల బలోపేతం: అభివృద్ధి చెందుతున్న సైబర్ దాడులను (Emerging Cyberthreats) సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి బీమా సంస్థల రక్షణ కవచాన్ని పటిష్టం చేయడం.
• గవర్నెన్స్ మెకానిజం: సైబర్ సెక్యూరిటీకి సంబంధించి సంస్థాగత నిర్వహణ మరియు పర్యవేక్షణ తీరును (Governance) మెరుగుపరచడం.
• డేటా రక్షణ: బీమా దారుల సున్నితమైన వ్యక్తిగత మరియు ఆర్థిక సమాచారానికి గరిష్ట భద్రత కల్పించడం.

3. సైబర్ సెక్యూరిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (Cybersecurity Framework):

• సంస్థలు క్రమం తప్పకుండా ‘సైబర్ ఆడిట్’ నిర్వహించడం, ముప్పులను ముందుగానే గుర్తించే వ్యవస్థలను (Threat Detection) ఏర్పాటు చేసుకోవడం మరియు డేటా బ్రీచ్ (Data Breach) జరిగినప్పుడు తక్షణమే స్పందించే ప్రణాళికలను కలిగి ఉండటం ఈ మార్గదర్శకాల సారాంశం.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Exam Focus Points):

• Governance & Economy: డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సైబర్ సెక్యూరిటీ యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు నియంత్రణ సంస్థల (Regulators) పాత్ర గురించి UPSC మెయిన్స్‌లో (GS-3) ప్రశ్నలు రావచ్చు.
• IRDAI ప్రాముఖ్యత: ఇది ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body). 1999లో మల్హోత్రా కమిటీ నివేదిక ఆధారంగా ఏర్పాటు చేయబడింది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం హైదరాబాదులో ఉంది.
• Cyber Laws in India: ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (IT) యాక్ట్ 2000 మరియు ప్రతిపాదిత డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ (DPDP) యాక్ట్ గురించి అవగాహన ఉండాలి.

క్విక్ రివిజన్ బిట్:

భారతదేశంలో బీమా రంగాన్ని నియంత్రించే మరియు సైబర్ సెక్యూరిటీ మార్గదర్శకాలను జారీ చేసే అత్యున్నత సంస్థ ఏది?

జవాబు: IRDAI (Insurance Regulatory and Development Authority of India).

అరుణాచల్ ప్రదేశ్: రెండు భారీ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులకు కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం

భారతదేశ ఇంధన భద్రత మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాల అభివృద్ధిలో భాగంగా, ఆర్థిక వ్యవహారాల కేబినెట్ కమిటీ (CCEA) అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో రెండు భారీ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల నిర్మాణానికి పెట్టుబడులను ఆమోదించింది.

1. కమల జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు (Kamala Hydro Electric Project):

• సామర్థ్యం: 1,720 మెగావాట్లు (MW).
• వార్షిక ఉత్పత్తి: ఏడాదికి 6,870 మిలియన్ యూనిట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుందని అంచనా.
• వ్యాప్తి (Location): ఇది రాష్ట్రంలోని కమ్లే (Kamle), క్రా దాది (Kra Daadi), మరియు కురుంగ్ కుమే (Kurung Kumey) జిల్లాల పరిధిలో విస్తరించి ఉంది.
• పెట్టుబడి: సుమారు ₹26,069.5 కోట్లు.

2. కలై-II జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు (Kalai-II Hydro Electric Project):

• సామర్థ్యం: 1,200 మెగావాట్లు (MW).
• వార్షిక ఉత్పత్తి: ఏడాదికి 4,852.95 మిలియన్ యూనిట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి లక్ష్యం.
• పెట్టుబడి: సుమారు ₹14,105.83 కోట్లు.

ఏప్రిల్ 2026 – ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్ సమ్మరీ

అంశం (Topic)	ముఖ్యాంశాలు (Key Points)	గుర్తుంచుకోవాల్సిన బిట్స్ (Exam Bits)
ప్రపంచ హోమియోపతి దినోత్సవం	తేదీ: ఏప్రిల్ 10 నేపథ్యం: వ్యవస్థాపకుడు డాక్టర్ శామ్యూల్ హానిమాన్ జయంతి	2026 థీమ్: “సుస్థిర ఆరోగ్యానికి హోమియోపతి” (Homoeopathy for Sustainable Health)
భారత్ – భూటాన్ ఇంధన భాగస్వామ్యం	ప్రాజెక్ట్: పునత్సాంగ్చు-II (1,020 MW) ఒప్పందం: విద్యుత్ ధరల (Tariff) విధివిధానాల ఖరారు	సాంకేతికత: గ్రిడ్ స్థిరత్వం కోసం “రియాక్టివ్ ఎనర్జీ అకౌంటింగ్” విధానం ప్రారంభం
ఏపీ భూ యాజమాన్య పంపిణీ	ప్రారంభం: బాపట్ల జిల్లా, సురేపల్లి గ్రామం ముఖ్యమంత్రి: ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు	లక్ష్యం: రైతులకు అధికారిక ధృవీకరణతో కూడిన అప్‌డేటెడ్ పాస్ పుస్తకాల పంపిణీ
ఏపీ రోడ్డు మౌలిక సదుపాయాలు	నమూనా: గుజరాత్ తరహాలో పోర్ట్-లింక్డ్ కారిడార్స్ లక్ష్యం: ‘గుంతలు లేని రహదారులు’ (Pothole-free roads)	గోదావరి ప్రాంతం: ₹400 కోట్లతో 531 కి.మీ మేర 471 గ్రామాలను కలిపే రహదారి నిర్మాణం
ఇస్రో గగన్ యాన్ అప్‌డేట్	మిషన్: HLVM3 G1/OM1 (మొదటి మానవరహిత ప్రయోగం) వాహక నౌక: LVM3 – హ్యూమన్ రేటెడ్ వెర్షన్	విశేషం: రాబోయే ప్రయోగాల్లో ‘వ్యోమమిత్ర’ అనే హ్యూమనాయిడ్ రోబోను పంపనున్నారు
ISSAR 2025 నివేదిక	అంశం: అంతరిక్ష వ్యర్థాలు (Space Debris) భారత ఆస్తులు: కక్ష్యలో 86 ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి	క్రియాశీలత: ప్రస్తుతం 27 భారతీయ ఉపగ్రహాలు మాత్రమే పనిచేస్తున్నాయి (Operational)
మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం (సవరణ)	ఆధారం: 2011 జనాభా గణన ప్రకారం పునర్విభజన లక్ష్యం: 2029 లోక్ సభ ఎన్నికల నాటికి అమలు	మార్పు: లోక్ సభ స్థానాలు 543 నుండి 816కి పెంపు; మహిళలకు 273 స్థానాలు కేటాయింపు
COP33 ఆతిథ్యం – భారత్ నిర్ణయం	నిర్ణయం: 2028 COP33 ఆతిథ్యం బిడ్ నుండి భారత్ విరమణ	ప్రత్యామ్నాయం: ప్రస్తుతం దక్షిణ కొరియా మాత్రమే ఆతిథ్యం కోసం ఆసక్తి చూపుతోంది
ఎలిఫెంటా ద్వీపంలో తవ్వకాలు	ఆవిష్కరణ: 1,500 ఏళ్ల నాటి ‘T’ ఆకారపు మెట్ల బావి	చరిత్ర: ఇక్కడ లభించిన నాణేలు కలచూరి వంశ రాజు ‘కృష్ణరాజ’ కాలానివి
RBI మానిటరీ పాలసీ (ఏప్రిల్ 2026)	రెపో రేటు: 5.25% వద్ద స్థిరంగా కొనసాగింపు వృద్ధి రేటు అంచనా: 6.9% (గతంలో 7.0% ఉండేది)	కారణం: పశ్చిమ ఆసియా యుద్ధ ఉద్రిక్తతల వల్ల వృద్ధి అంచనాను 70 bps తగ్గించారు
అణుశక్తి ఒప్పందం (NTPC & EDF)	భాగస్వామ్యం: NTPC (భారత్) మరియు EDF (ఫ్రాన్స్)	లక్ష్యం: 2047 నాటికి 30 GW అణు విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని సాధించడం
IRDAI సైబర్ మార్గదర్శకాలు	అంశం: బీమా రంగంలో డేటా రక్షణ మరియు సైబర్ భద్రత	సంస్థ: IRDAI అనేది 1999లో ఏర్పాటైన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body)