రాజాజీ ఉత్సవం 2026: ముఖ్య ముఖ్యాంశాలు

1. విగ్రహావిష్కరణ (Bust Unveiling):

• ఎవరు: భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము.
• ఎక్కడ: రాష్ట్రపతి భవన్‌లోని ‘అశోక్ మండపం’ సమీపంలోని గ్రాండ్ ఓపెన్ మెట్లు (మహాత్మా గాంధీ విగ్రహానికి ఎదురుగా).
• ప్రత్యేకత: ఈ విగ్రహం గతంలో ఉన్న బ్రిటీష్ ఆర్కిటెక్ట్ ఎడ్విన్ లుటియన్స్ విగ్రహం స్థానంలో ప్రతిష్టించబడింది. ఇది ‘వలసవాద మనస్తత్వ గుర్తులను’ (Colonial vestiges) తొలగించే ప్రక్రియలో భాగం.

2. సి. రాజగోపాలాచారి (రాజాజీ) గురించి కీలక అంశాలు:

• స్వతంత్ర భారతదేశానికి మొదటి మరియు ఏకైక భారతీయ గవర్నర్ జనరల్.
• రాష్ట్రపతి భవన్ (అప్పట్లో గవర్నమెంట్ హౌస్) లోకి అడుగుపెట్టినప్పుడు రామకృష్ణ పరమహంస మరియు మహాత్మా గాంధీ చిత్రపటాలను తన గదిలో ఉంచుకోవడం ద్వారా ‘మానసిక విముక్తి‘ (Mental Decolonisation) కు పునాది వేశారు.
• ఆహార కొరత సమయంలో రైతులకు స్ఫూర్తినిచ్చేందుకు రాష్ట్రపతి భవన్ ఆవరణలో స్వయంగా నాగలి పట్టి ధాన్యపు సాగును ప్రారంభించారు.

3. రాష్ట్రపతి ప్రసంగంలోని ముఖ్యాంశాలు:

• వికసిత్ భారత్ 2047: 2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశాన్ని నిర్మించడంలో రాజాజీ వంటి మహనీయుల ఆదర్శాలు స్ఫూర్తిదాయకం.
• పారా వీర్ దీర్ఘా: బ్రిటీష్ అధికారుల చిత్రపటాల స్థానంలో ఇప్పుడు ‘పరమవీర చక్ర’ గ్రహీతల చిత్రపటాలను ఏర్పాటు చేశారు.
• గ్రంథ్ కుటీర్: భారతీయ శాస్త్రీయ భాషల వ్రాతప్రతులు మరియు గ్రంథాలను సంరక్షించడానికి రాష్ట్రపతి భవన్‌లో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

4. వలసవాద గుర్తుల తొలగింపు – ఇతర ఉదాహరణలు (VP ప్రసంగం):

• రాజ్ భవన్‌లు ‘లోక్ భవన్‌లు’గా మారడం.
• PMO ‘సేవా తీర్థం’గా పిలవబడటం.
• సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్‌ను **’కర్తవ్య భవన్’**గా మార్చడం.
• నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ విగ్రహం ఏర్పాటు మరియు నేషనల్ వార్ మెమోరియల్ నిర్మాణం.

5. కార్యక్రమ వివరాలు:

• రాజాజీ ఉత్సవ్ ప్రదర్శన: ఫిబ్రవరి 24 నుండి మార్చి 1, 2026 వరకు అమృత్ ఉద్యాన్ లో ప్రజల సందర్శనార్థం అందుబాటులో ఉంటుంది.
• ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తన ‘మన్‌ కీ బాత్’ ద్వారా కూడా ఈ చారిత్రక ఘట్టాన్ని ప్రస్తావించారు.

పోటీ పరీక్షల కోసం ప్రాక్టీస్ ప్రశ్న:

“ఇటీవల రాష్ట్రపతి భవన్‌లో ఎడ్విన్ లుటియన్స్ విగ్రహం స్థానంలో ఏ భారతీయ నాయకుడి విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు?”

జవాబు: చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి (రాజాజీ).

భారత్ – గయానా ద్వైపాక్షిక సమావేశం 2026: ముఖ్యాంశాలు

1. సమావేశం వివరాలు:

• ఎవరు: భారత ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ సి.పి. రాధాకృష్ణన్ మరియు గయానా ఉపరాష్ట్రపతి హెచ్.ఇ. డాక్టర్ భరత్ జగదేవ్.
• ఎక్కడ: ఉపరాష్ట్రపతి భవన్, న్యూఢిల్లీ.
• తేదీ: ఫిబ్రవరి 23, 2026.

2. డిజిటల్ గవర్నెన్స్ మరియు UPI:

• భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో జరిగిన డిజిటల్ విప్లవాన్ని గయానా ప్రతినిధి బృందం అభినందించింది.
• ముఖ్యంగా UPI (Unified Payments Interface) వంటి డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) నమూనాలను గయానాలో కూడా అమలు చేసే అవకాశంపై చర్చించారు.

3. ప్రధాన సహకార రంగాలు (Key Sectors):

ఇరు దేశాల మధ్య ఈ క్రింది రంగాలలో భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేసుకోవాలని నిర్ణయించారు:

• ఆరోగ్యం: హాస్పిటల్ మేనేజ్మెంట్ మరియు హెల్త్‌కేర్ అడ్మినిస్ట్రేషన్.
• వ్యవసాయం: అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (వ్యవసాయ పరిశోధన).
• కనెక్టివిటీ: రవాణా మరియు లాజిస్టిక్స్ మెరుగుదల.
• ఇతర రంగాలు: IT, బ్లూ ఎకానమీ (సముద్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ), ఇంధనం (Energy), అంతరిక్షం (Space), రక్షణ (Defence), మరియు జీవవైవిధ్య సంరక్షణ.

4. సామర్థ్య పెంపుదల (Capacity Building):

• భారతదేశానికి చెందిన e-Migrate ప్లాట్‌ఫారమ్ మరియు ITEC (Indian Technical and Economic Cooperation) ప్రోగ్రామ్ ద్వారా నైపుణ్యాభివృద్ధికి గయానా ఆసక్తి కనబరిచింది.

5. అంతర్జాతీయ వేదికలు – గ్లోబల్ సౌత్ (Global South):

• గ్లోబల్ సౌత్ (అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల) స్వరాన్ని ప్రపంచ దేశాల ముందు బలంగా వినిపించాలని ఇరు నేతలు తీర్మానించారు.
• ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC) మరియు అంతర్జాతీయ సముద్ర చట్టాల ట్రిబ్యునల్ వంటి వేదికలపై సమన్వయంతో పనిచేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

పీఎం సూర్య ఘర్ యోజన: 30 లక్షల గృహాల మైలురాయిని అధిగమించిన భారత్

ముఖ్యాంశాలు (Key Points for Exams):

• విజయవంతమైన మైలురాయి: ‘పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన’ (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) కింద దేశవ్యాప్తంగా 30 లక్షల (30 Lakhs) గృహాలు రూఫ్‌టాప్ సోలార్ సిస్టమ్‌ను ఏర్పాటు చేసుకున్నాయని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రకటించారు.
• పథకం ఉద్దేశం: గృహాలకు ఉచిత విద్యుత్తును అందించడం ద్వారా వారి ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడం, పర్యావరణానికి మేలు చేసే ‘క్లీన్ ఎనర్జీ’ని ప్రోత్సహించడం.
• ప్రధాన లక్ష్యం: దేశవ్యాప్తంగా 1 కోటి గృహాలకు నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్తును అందించడం ఈ పథకం యొక్క బృహత్తర లక్ష్యం.
• ప్రయోజనాలు: * ఆర్థిక పొదుపు: విద్యుత్ బిల్లుల తగ్గింపు.
  • స్వయం సమృద్ధి (Self-reliance): విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో గృహాలు స్వయం ప్రతిపత్తి సాధించడం.
  • పర్యావరణ హితం: కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడం ద్వారా ‘నెట్ జీరో’ లక్ష్యానికి తోడ్పడటం.

పరీక్షల కోసం అదనపు సమాచారం (Static GK & Facts):

• ప్రారంభం: ఈ పథకాన్ని ఫిబ్రవరి 13, 2024న ప్రారంభించారు.
• పెట్టుబడి: ఈ ప్రాజెక్ట్ మొత్తం వ్యయం సుమారు ₹75,000 కోట్లు.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of New and Renewable Energy).
• సబ్సిడీ నిర్మాణం: 2 kW వరకు సామర్థ్యం గల వ్యవస్థలకు 60% ఖర్చును ప్రభుత్వం సబ్సిడీగా అందిస్తుంది.

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Sample Question):

“భారతదేశం 2026 ఫిబ్రవరి నాటికి ఏ పథకం కింద 30 లక్షల గృహాల్లో సోలార్ ప్యానెల్స్ ఏర్పాటు చేసినట్లు ప్రకటించింది?”

జవాబు: పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన.

BAFTA 2026: మణిపురి చిత్రం ‘బూంగ్’ (Boong) అంతర్జాతీయ రికార్డు

కీలక పాయింట్లు (Exam Notes):

• అవార్డు: ప్రతిష్టాత్మక EE BAFTA ఫిల్మ్ అవార్డ్స్.
• కేటగిరీ: చిల్డ్రన్స్ & ఫ్యామిలీ ఫిల్మ్ (Children’s & Family Film).
• విజేత చిత్రం: బూంగ్ (Boong).
• భాష: మణిపురి (Manipuri).
• రాష్ట్రం: మణిపూర్.
• ప్రాముఖ్యత: అంతర్జాతీయ వేదికపై అత్యున్నత బాఫ్టా అవార్డును గెలుచుకున్న అరుదైన భారతీయ ప్రాంతీయ భాషా చిత్రంగా నిలిచింది.

Quick Recap Table:

అంశం	వివరాలు
పురస్కారం	బాఫ్టా (BAFTA) – 2026
చిత్రం	బూంగ్ (Boong)
భాష / రాష్ట్రం	మణిపురి / మణిపూర్
విభాగం	చిల్డ్రన్స్ & ఫ్యామిలీ ఫిల్మ్

పరీక్షల్లో అడిగే ప్రశ్న (Sample MCQ):

ఇటీవల ఏ మణిపురి చిత్రం చిల్డ్రన్స్ & ఫ్యామిలీ ఫిల్మ్ కేటగిరీలో ప్రతిష్టాత్మక ‘బాఫ్టా’ (BAFTA) అవార్డును గెలుచుకుంది?

జవాబు: బూంగ్ (Boong).

నేషనల్ ఆరోగ్య ఫెయిర్ 2026: షెగావ్ (మహారాష్ట్ర)

కీలక సమాచారం (Direct Exam Points):

• ఈవెంట్: నేషనల్ ఆరోగ్య ఫెయిర్ 2026 (National Arogya Fair 2026).
• తేదీలు: ఫిబ్రవరి 25 నుండి 28, 2026 (4 రోజులు).
• వేదిక: షెగావ్, బుల్దానా జిల్లా, మహారాష్ట్ర.
• నిర్వాహకులు: కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు ఆల్ ఇండియా ఆయుర్వేదిక్ కాంగ్రెస్.
• ప్రారంభం: భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఈ ఉత్సవాన్ని ప్రారంభిస్తారు.

ప్రధాన లక్ష్యాలు:

1. ఆయుష్ ప్రచారం: ఆయుర్వేదం, యోగా, యునాని, సిద్ధ, హోమియోపతి (AYUSH) వైద్య విధానాలపై అవగాహన కల్పించడం.
2. రైతుల సంక్షేమం: ఔషధ మొక్కల సాగు (Medicinal Plant Cultivation) మరియు ఆగ్రోఫారెస్ట్రీ ద్వారా రైతులకు అదనపు ఆదాయ మార్గాలను చూపడం.
3. ఉచిత సేవలు: ప్రజలకు ఉచిత ఆరోగ్య పరీక్షలు, వైద్య సలహాలు మరియు మందుల పంపిణీ.

ప్రత్యేక ఆకర్షణలు:

• ఆయుర్వేదిక్ ఫార్మింగ్: ఫిబ్రవరి 27న రైతులకు ‘ఆయుర్వేద వ్యవసాయం, ఉత్పత్తి మరియు మార్కెటింగ్’పై ప్రత్యేక అవగాహన సదస్సు.
• విదర్భ రైతులు: ప్రధానంగా విదర్భ ప్రాంత రైతులను ఔషధ పంటల సాగు వైపు ప్రోత్సహించడం.
• ఎగ్జిబిషన్: ఆయుష్ ఫార్మా కంపెనీల ఉత్పత్తులు మరియు ఔషధ మొక్కల ప్రదర్శన.

Quick Exam Table:

అంశం	వివరాలు
వేదిక	షెగావ్ (మహారాష్ట్ర)
మంత్రిత్వ శాఖ	కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ
కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రి	ప్రతాప్రావు జాదవ్
ప్రధాన థీమ్	ఆయుష్ ఆరోగ్యం & రైతుల సంక్షేమం
తేదీ	ఫిబ్రవరి 25-28, 2026

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (MCQ):

“2026 నేషనల్ ఆరోగ్య ఫెయిర్ ఎక్కడ నిర్వహించబడుతోంది?”

జవాబు: షెగావ్, మహారాష్ట్ర.

FDDI హైదరాబాద్: 5వ కాన్వొకేషన్ (2026)

కీలక సమాచారం (Direct Exam Points):

• సంస్థ: ఫుట్‌వేర్ డిజైన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (FDDI).
• వేదిక: హైదరాబాద్ క్యాంపస్ (స్థాపన: 2018).
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ.
• హోదా: దీనిని ‘ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ నేషనల్ ఇంపార్టెన్స్‘ (Institution of National Importance) గా గుర్తించారు.
• ప్రత్యేకత: హైదరాబాద్ క్యాంపస్‌లో ‘సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్‘ (Centre of Excellence) మరియు అత్యాధునిక ల్యాబ్‌ల అభివృద్ధి.

నేపథ్యం & రంగాలు:

• ముఖ్య రంగాలు: ఫుట్‌వేర్, లెదర్ (తోలు), ఫ్యాషన్ మరియు రిటైల్ రంగాల్లో నైపుణ్యాభివృద్ధి.
• కోర్సులు: ఫుట్‌వేర్ డిజైన్, ఫ్యాషన్ డిజైన్, లెదర్ గూడ్స్ & యాక్సెసరీస్ డిజైన్.
• ఆర్థిక ప్రాముఖ్యత: ఈ రంగం ఎగుమతులు (Exports) మరియు MSMEల వృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

Quick Recap Table (Instant Revision):

అంశం	వివరాలు
ఈవెంట్	FDDI 5వ పట్టాల ప్రధానోత్సవం
నిర్వహించిన నగరం	హైదరాబాద్
మంత్రిత్వ శాఖ	కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల శాఖ
ప్రధాన లక్ష్యం	డిజైన్ మరియు మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్‌లో గ్లోబల్ స్టాండర్డ్స్ సాధించడం

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Sample MCQ):

“ఇటీవల 5వ కాన్వొకేషన్ నిర్వహించిన FDDI హైదరాబాద్ క్యాంపస్ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?”

జవాబు: 2018.

భారత ఫార్మా రంగం: ‘Pharmacy of the World’ నుండి ‘Global Innovation Hub’ వైపు

కీలక సదస్సు (Event):

• పేరు: 11వ గ్లోబల్ ఫార్మాస్యూటికల్ క్వాలిటీ సమ్మిట్ (11th Global Pharmaceutical Quality Summit).
• వేదిక: ముంబై.
• ముఖ్య ఉద్దేశం: భారత ఫార్మా రంగంలో నాణ్యత, ఆవిష్కరణలు (Innovation) మరియు గ్లోబల్ సప్లై చైన్‌ను బలోపేతం చేయడం.

ప్రభుత్వ కీలక పథకాలు (Exam Priority):

పోటీ పరీక్షల్లో ఈ క్రింది పథకాలపై ప్రశ్నలు వచ్చే అవకాశం ఉంది:

1. బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma Shakti):
   1. బడ్జెట్: ₹10,000 కోట్లు.
   1. లక్ష్యం: భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ బయోఫార్మాస్యూటికల్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చడం మరియు పరిశోధనా సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.
2. PRIP స్కీమ్:
   1. పూర్తి పేరు: Promotion of Research and Innovation in Pharma MedTech.
   1. లక్ష్యం: కొత్త మందులు, వ్యాక్సిన్లు మరియు అధునాతన మెడికల్ టెక్నాలజీ రంగాల్లో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.

సాంకేతికత – ప్రాధాన్యత:

• AI (Artificial Intelligence): ఫార్మా రంగంలో ప్రిడిక్టివ్ డయాగ్నోస్టిక్స్, ఫార్మాకోవిజిలెన్స్ మరియు నాణ్యత నియంత్రణ కోసం కృత్రిమ మేధస్సును బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించడం.

Quick Exam Snapshot:

అంశం	వివరాలు
కేంద్ర రసాయన & ఎరువుల మంత్రి	జగత్ ప్రకాష్ నడ్డా (J.P. Nadda)
సదస్సు వేదిక	ముంబై
బయోఫార్మా శక్తి కేటాయింపు	₹10,000 కోట్లు
భారత్ కొత్త నినాదం	‘Pharmacy of the World’ నుండి ‘Innovator of the World’

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Sample MCQ):

“భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ బయోఫార్మాస్యూటికల్ హబ్‌గా మార్చడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ₹10,000 కోట్ల భారీ పథకం పేరు ఏమిటి?”

జవాబు: బయోఫార్మా శక్తి (Biopharma Shakti).

గ్రామీణ భారతంలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI): కీలక పరిణామాలు

AI గవర్నెన్స్ & పాలసీలు:

• నేషనల్ స్ట్రాటజీ ఫర్ AI: దీనిని NITI Aayog (జూన్ 2018)లో ప్రారంభించింది. దీని ప్రధాన నినాదం #AIforAll.
• ఇండియా AI గవర్నెన్స్ గైడ్‌లైన్స్: దీనిని MeitY (నవంబర్ 2025)లో విడుదల చేసింది. ఇది AI వినియోగంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం కోసం 7 సూత్రాలను (Sutras) నిర్దేశించింది.
• ఇండియా–AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026: గ్రామీణ జీవనోపాధి, ఆరోగ్యం మరియు పాలనలో AI పాత్రను పెంచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

గ్రామీణ పాలనలో AI టూల్స్:

• SabhaSaar (సభాసార్): గ్రామ సభలు, పంచాయితీ సమావేశాల ఆడియో/వీడియోల నుండి ఆటోమేటిక్‌గా ‘మినిట్స్’ (సమావేశ సారాంశం) తయారు చేసే AI సాధనం. ఇది 14 భాషల్లో అందుబాటులో ఉంది.
• Gram Manchitra (గ్రామ మంచిత్ర): GIS ఆధారిత ప్లాట్‌ఫారమ్. ఇది పంచాయితీ ఆస్తుల మ్యాపింగ్ మరియు అభివృద్ధి ప్రణాళికల (GPDP) కోసం ఉపయోగపడుతుంది.
• eGramSwaraj: పంచాయితీ ప్రణాళికలు, బడ్జెట్ మరియు అకౌంటింగ్‌ను డిజిటలైజ్ చేసే వ్యవస్థ.

భాషా సమ్మిళితత్వం (Language Inclusion):

• BHASHINI: ఇది భారతీయ భాషల అనువాద ప్లాట్‌ఫారమ్. ప్రస్తుతం 23 ప్రభుత్వ సేవలతో అనుసంధానించబడి, 36 భారతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది.
• BharatGen (భారత్ జెన్): ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రభుత్వ నిధులతో అభివృద్ధి చేసిన సార్వభౌమ (Sovereign) మల్టీలింగ్వల్ AI మోడల్. ఇది 22 భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది.
• Adi Vaani (ఆది వాణి): గిరిజన ప్రాంతాల్లో భాషా అడ్డంకులను తొలగించి, వారి మాతృభాషలోనే విద్య, వైద్య సేవలను అందించే AI ప్లాట్‌ఫారమ్.

రంగాల వారీగా AI మౌలిక సదుపాయాలు:

• BhuPRAHARI: MGNREGA ఆస్తులు మరియు ‘అమృత్ సరోవర్’ (చెరువులు) పర్యవేక్షణ కోసం IIT ఢిల్లీ సహకారంతో అభివృద్ధి చేసిన AI-జియోస్పేషియల్ సాధనం.
• Kisan e-Mitra: రైతుల కోసం రూపొందించిన AI వర్చువల్ అసిస్టెంట్.
• Suman Sakhi (సుమన్ సఖి): మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన AI వాట్సాప్ చాట్‌బాట్. ఇది గ్రామీణ మహిళలకు ప్రసవ మరియు శిశు ఆరోగ్య సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
• AIKosh: ఇది ప్రభుత్వ మరియు ప్రభుత్వేతర AI డేటాసెట్‌ల జాతీయ నిధి (Repository).

Quick Exam Snapshot Table:

అంశం	వివరాలు
SabhaSaar	పంచాయితీ సమావేశాల నోట్స్ రాసే AI టూల్
BharatGen	భారత్ స్వదేశీ Multimodal Large Language Model
BHASHINI	36 భారతీయ భాషల అనువాద ప్లాట్‌ఫారమ్
BhuPRAHARI	ఉపాధి హామీ (MGNREGA) ఆస్తుల పర్యవేక్షణ
YUVAI	8-12 తరగతి విద్యార్థులకు AI నైపుణ్యాల శిక్షణ

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Sample MCQ):

“గ్రామ సభ సమావేశాల ఆడియో లేదా వీడియోల నుండి ఆటోమేటిక్‌గా మినిట్స్ (సారాంశం) తయారు చేయడానికి రూపొందించిన AI సాధనం పేరు ఏమిటి?”

జవాబు: సభాసార్ (SabhaSaar).

నేషనల్ మోనిటైజేషన్ పైప్‌లైన్ 2.0 (NMP 2.0): కీలక అంశాలు

నేపథ్యం (Background):

• ప్రారంభం: కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి శ్రీమతి నిర్మలా సీతారామన్ 23 ఫిబ్రవరి 2026న ప్రారంభించారు.
• రూపకల్పన: నిటి ఆయోగ్ (NITI Aayog).
• కాలపరిమితి: 5 ఏళ్లు (FY 2026 నుండి FY 2030 వరకు).
• లక్ష్యం: ప్రభుత్వ రంగంలో నిరుపయోగంగా లేదా తక్కువగా ఉపయోగించబడుతున్న మౌలిక సదుపాయాల ఆస్తుల ద్వారా నిధులను సమీకరించడం (Asset Monetisation).

ముఖ్యమైన గణాంకాలు (Key Figures):

• మొత్తం అంచనా విలువ: ₹16.72 లక్షల కోట్లు (NMP 1.0 లక్ష్యం ₹6 లక్షల కోట్లు మాత్రమే).
• ప్రైవేట్ పెట్టుబడి వాటా: ₹5.8 లక్షల కోట్లు.
• వృద్ధి: మొదటి దశ (NMP 1.0) కంటే ఇది 2.6 రెట్లు పెద్దది.

రంగాలు – ప్రాధాన్యత (Sector-wise Targets):

అత్యధికంగా నిధులు సమీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న టాప్ 5 రంగాలు:

1. హైవేలు (Highways): ₹4.42 లక్షల కోట్లు (26%)
2. పవర్ (Power): ₹2.76 లక్షల కోట్లు (17%)
3. పోర్టులు (Ports): ₹2.63 లక్షల కోట్లు (16%)
4. రైల్వేలు (Railways): ₹2.62 లక్షల కోట్లు (16%)
5. బొగ్గు (Coal): ₹2.16 లక్షల కోట్లు (13%)

నిధుల కేటాయింపు (Revenue Allocation):

మోనిటైజేషన్ ద్వారా వచ్చే నిధులు నాలుగు విభాగాలుగా వెళ్తాయి:

• కన్సోలిడేటెడ్ ఫండ్ ఆఫ్ ఇండియా: కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖల ద్వారా వచ్చే ఆదాయం.
• PSU/పోర్ట్ అథారిటీలు: సంబంధిత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు.
• స్టేట్ కన్సోలిడేటెడ్ ఫండ్: గనులు, బొగ్గు రాయల్టీ ద్వారా రాష్ట్రాలకు.
• నేరుగా ప్రైవేట్ పెట్టుబడి: మౌలిక సదుపాయాల కల్పన/నిర్వహణ కోసం.

పర్యవేక్షణ (Monitoring):

• CGAM: కాబినెట్ సెక్రటరీ అధ్యక్షతన గల Core Group of Secretaries on Asset Monetisation (CGAM) ఈ పథకం పురోగతిని పర్యవేక్షిస్తుంది.

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Sample MCQ):

“NMP 2.0 ప్రకారం, 2026-2030 మధ్య కాలంలో అత్యధికంగా ఏ రంగం నుండి నిధుల సమీకరణను లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు?”

జవాబు: హైవేలు (Highways, MMLPs, Ropeways).

Source:PIB