భారత్ – శ్రీలంక సాంస్కృతిక సంబంధాలు: దేవ్‌నీమోరి ధాతువుల ప్రదర్శన

శ్రీలంకలో బుద్ధుని పవిత్ర ధాతువుల ప్రదర్శన (Exposition) రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న ‘బౌద్ధ దౌత్యాన్ని‘ (Buddhist Diplomacy) బలపరిచే కీలక పరిణామం.

1. నేపథ్యం మరియు ప్రాముఖ్యత

• దేవ్‌నీమోరి (Devnimori): ఇవి గుజరాత్‌లోని ఆరావళి జిల్లాలో ఉన్న ప్రసిద్ధ బౌద్ధ పురావస్తు ప్రదేశం నుండి లభ్యమైన బుద్ధుని ధాతువులు.
• ఒప్పందం: ఏప్రిల్ 2025లో ప్రధాని మోదీ శ్రీలంక పర్యటన సందర్భంగా ఈ ధాతువులను శ్రీలంకకు పంపేందుకు అంగీకారం కుదిరింది.
• వేదిక: కొළඹలోని ప్రసిద్ధ గంగారామయ ఆలయం.

2. పరీక్షల దృక్కోణంలో ముఖ్యమైన అంశాలు

• సాంస్కృతిక వారసత్వం: భారత్ – శ్రీలంకల మధ్య ఉన్న లోతైన నాగరిక మరియు ఆధ్యాత్మిక సంబంధాలను ఈ కార్యక్రమం ప్రతిబింబిస్తుంది.
• దౌత్య విధానం: భారతదేశం తన “Neighbourhood First” (పొరుగు దేశాలకు ప్రాధాన్యత) విధానంలో భాగంగా సాఫ్ట్ పవర్ (Soft Power) పెంచుకోవడానికి ఇలాంటి సాంస్కృతిక మార్పిడిని ఉపయోగిస్తుంది.
• ప్రముఖ వ్యక్తులు: శ్రీలంక అధ్యక్షుడు అనుర కుమార దిస్సానాయకే ఈ ప్రదర్శనను ప్రారంభించారు.

3. క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

కీ వర్డ్ (Key Word)	వివరణ
ప్రదేశం	గంగారామయ ఆలయం, కొළඹ
మూలం	దేవ్‌నీమోరి, గుజరాత్ (భారతదేశం)
సంబంధం	బౌద్ధ మతం / సాంస్కృతిక దౌత్యం
లక్ష్యం	దేశాల మధ్య ఆధ్యాత్మిక మరియు శాంతి సంబంధాలను బలపరచడం

భారత్- నేపాల్- మాల్దీవులవ్యవసాయదౌత్యం | 06 ఫిబ్రవరి 2026 కరెంట్ అఫైర్స్

1. సమావేశం ముఖ్యాంశాలు

• వేదిక: న్యూఢిల్లీ.
• పాల్గొన్నవారు: శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ (భారత్), డా. మదన్ ప్రసాద్ పరియార్ (నేపాల్), అహ్మద్ హసన్ దిదీ (మాల్దీవులు).
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: వ్యవసాయ పరిశోధన, పశుసంవర్ధక మరియు విత్తన సాంకేతికతలో పరస్పర సహకారం.

2. నేపాల్‌తో ఒప్పందాలు (Key Agreements with Nepal)

• విత్తన సరఫరా: నేపాల్ వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు భారత్ నుండి అధునాతన రకాల విత్తనాల (Advanced Variety Seeds) సరఫరా.
• ICAR పాత్ర: పూసా (న్యూఢిల్లీ) లోని ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR) పరిశోధన ఫలితాలను నేపాల్‌కు బదిలీ చేయడం.
• సంస్థాగత నిర్మాణం: BIMSTEC సదస్సులో భాగంగా ఏర్పడిన ‘జాయింట్ వర్కింగ్ గ్రూప్‘ ద్వారా వ్యవసాయ సహకార పర్యవేక్షణ.
• పశుసంవర్ధకం: పశువుల వ్యాధి నిర్వహణ మరియు జాతుల మెరుగుదలపై దృష్టి.

3. మాల్దీవులతో సహకారం (Focus on Maldives)

• అగ్రో–క్లైమాటిక్ మద్దతు: మాల్దీవుల వంటి ద్వీప దేశాల్లో ఉండే లవణీయ నేలలు (Saline Soils) మరియు ఉష్ణమండల వాతావరణానికి అనువైన వ్యవసాయ పద్ధతులపై భారత్ సహకారం.
• శిక్షణ: మాల్దీవుల వ్యవసాయ రంగ అధికారులకు శిక్షణ మరియు సామర్థ్య పెంపు (Capacity Building).

4. దౌత్యపరమైన ప్రాముఖ్యత (Strategic Significance)

• Neighbourhood First Policy: పొరుగు దేశాలతో సంబంధాలను కేవలం దౌత్యపరంగానే కాకుండా సాంస్కృతిక మరియు ఆర్థిక పరంగా బలోపేతం చేయడం.
• సాఫ్ట్ పవర్ (Soft Power): వ్యవసాయ సాంకేతికతను పంచుకోవడం ద్వారా ప్రాంతీయంగా ఆహార భద్రత (Food Security) సాధించడం.

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (Quick Revision Table)

అంశం	వివరాలు
నేపాల్‌తో ప్రధాన లింక్	BIMSTEC జాయింట్ వర్కింగ్ గ్రూప్ & ICAR పరిశోధనలు
మాల్దీవులతో ప్రధాన లింక్	సముద్ర తీర ప్రాంత నేలల ఆరోగ్యం & అగ్రో-క్లైమాటిక్ ట్రైనింగ్
ముఖ్య సంస్థ	ICAR (Pusa), న్యూఢిల్లీ
పాలసీ	Neighbourhood First Policy

పప్పుధాన్యాల రంగంలో ఆత్మనిర్భరత – జాతీయ సదస్సు (2026)

పప్పుధాన్యాల ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడం మరియు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే లక్ష్యంగా ఈ జాతీయ స్థాయి వ్యూహాత్మక సదస్సు నిర్వహించబడుతోంది.

1. కార్యక్రమ వివరాలు

• తేదీ: 7 ఫిబ్రవరి, 2026.
• వేదిక: ఫుడ్ లెగ్యూమ్ రీసెర్చ్ ప్లాట్‌ఫారమ్ (FLRP), ఆమ్లాహా, సెహోర్ జిల్లా (మధ్యప్రదేశ్).
• అధ్యక్షత: కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్.
• ముఖ్య అతిథి: డాక్టర్ మోహన్ యాదవ్ (మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి).
• నిర్వాహకులు: కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ, ICAR మరియు ICARDA (International Center for Agricultural Research in the Dry Areas).

2. ప్రధాన ముఖ్యాంశాలు & ప్రారంభోత్సవాలు

• పల్సెస్ మిషన్ పోర్టల్ (Pulses Mission Portal): పప్పుధాన్యాల సాగును ప్రోత్సహించేందుకు కొత్త పోర్టల్‌ను ప్రారంభించనున్నారు.
• మౌలిక సదుపాయాలు: ప్లాంట్ జెనోమిక్స్, టిష్యూ కల్చర్, బ్రీడింగ్ మరియు ప్లాంట్ పాథాలజీకి సంబంధించిన స్టేట్ ఆఫ్ ది ఆర్ట్ లాబొరేటరీలను ప్రారంభించనున్నారు.
• క్షేత్ర సందర్శన: అధునాతన సాంకేతికతలు మరియు కొత్త పప్పుధాన్యాల రకాలను మంత్రి స్వయంగా పరిశీలిస్తారు.

3. చర్చించబోయే కీలక అంశాలు (Strategy Focus)

• MSP సేకరణ: కనీస మద్దతు ధర (MSP) వద్ద పప్పుధాన్యాల సేకరణను పటిష్టం చేయడం.
• విత్తన వ్యవస్థ: విత్తన ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధి మరియు కొత్త వంగడాల పంపిణీ.
• పంటలు: ప్రధానంగా కంది (Tur), మినుము (Urad) మరియు మసూర్ (Masoor) పంటల దిగుబడిని పెంచడం.
• భాగస్వామ్యం: FPOలు (Farmer Producer Organizations), సహకార సంఘాలు మరియు విత్తన పరిశ్రమ భాగస్వాములతో కలిసి మార్కెట్ లింకేజీలను మెరుగుపరచడం.

4. ప్రాముఖ్యత (Significance)

• ఆత్మనిర్భర్త: 2027-28 నాటికి పప్పుధాన్యాల దిగుమతులను పూర్తిగా నిలిపివేసి, భారత్ స్వయం సమృద్ధి సాధించాలనే లక్ష్యంలో ఇది ఒక భాగం.
• సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తి: కేంద్రం మరియు వివిధ రాష్ట్రాల వ్యవసాయ మంత్రుల మధ్య సమన్వయం ద్వారా ఒక కార్యాచరణ ప్రణాళికను (Roadmap) రూపొందించడం.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ బిట్స్

అంశం	వివరణ
FLRP ఎక్కడ ఉంది?	సెహోర్, మధ్యప్రదేశ్
లాంచ్ చేయబోయే పోర్టల్	పల్సెస్ మిషన్ పోర్టల్ (Pulses Mission Portal)
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం	పప్పుధాన్యాలలో ఆత్మనిర్భరత (Self-reliance in Pulses)
పాల్గొంటున్న అంతర్జాతీయ సంస్థలు	ICARDA, ICRISAT
ప్రధాన పంటలపై ఫోకస్	కంది, మినుము, మసూర్ పప్పు

భారత్- అమెరికావాణిజ్యఒప్పందం(2026)

ఈ ఒప్పందం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం మరియు దాని ప్రభావాలను కింది పాయింట్ల ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

1. ఒప్పందం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యాలు

• రక్షణ (Safeguards): భారతీయ డెయిరీ (పాల రంగం), ప్రధాన ఆహార ధాన్యాలు, చిరుధాన్యాలు (Millets), మరియు పండ్ల ఉత్పత్తులకు ఈ ఒప్పందం నుండి మినహాయింపునిచ్చారు.
• సుంకాల తగ్గింపు (Tariff Reduction): అమెరికాకు ఎగుమతి అయ్యే భారతీయ వస్తువులపై పన్నులు తగ్గించడం ద్వారా ఎగుమతులను ప్రోత్సహించడం.

2. లబ్ధి పొందే రంగాలు (Gainers)

• బియ్యం & సుగంధ ద్రవ్యాలు: అమెరికా మార్కెట్‌లో తక్కువ పన్నుల వల్ల ఈ ఉత్పత్తుల ఎగుమతి పెరుగుతుంది (గత ఎగుమతి విలువ సుమారు ₹63,000 కోట్లు).
• టెక్స్‌టైల్స్ (వస్త్ర రంగం): వస్త్రాల ఎగుమతి పెరగడం వల్ల పత్తి (Cotton) పండించే రైతులకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది.

3. వివాదాలు – వివరణలు

• అమెరికా వాదన: అమెరికా వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు భారత్ ఎక్కువ అవకాశం ఇచ్చిందని యూఎస్ ట్రెజరీ సెక్రటరీ చేసిన వ్యాఖ్యలను భారత్ ఖండించింది.
• భారత్ స్పష్టత: భారతీయ రైతుల ప్రయోజనాలకు భంగం కలిగించేలా ఎటువంటి మార్కెట్ యాక్సెస్ ఇవ్వలేదని స్పష్టం చేసింది.

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (Quick Revision Table)

విభాగం	స్థితి (Status)
డెయిరీ (Dairy)	పూర్తిగా సురక్షితం (మినహాయింపు ఇచ్చారు)
బియ్యం/మసాలాలు	ఎగుమతులకు సానుకూలం (పన్ను తగ్గింపు)
పత్తి రైతులు	వస్త్ర ఎగుమతుల ద్వారా లబ్ధి
కీలక సూత్రం	డిప్లొమసీ, డెవలప్‌మెంట్, డిగ్నిటీ

పరీక్షల కోసం ప్రాక్టీస్ ప్రశ్న (Model MCQ)

ప్రశ్న: ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన భారత్-అమెరికా వాణిజ్య ఒప్పందం ప్రకారం, కింది ఏ రంగానికి దిగుమతుల నుండి పూర్తి రక్షణ కల్పించబడింది?

A) ఎలక్ట్రానిక్స్

B) డెయిరీ (పాల ఉత్పత్తి)

C) సాఫ్ట్‌వేర్ సేవలు

D) ఫార్మాస్యూటికల్స్

జవాబు: B) డెయిరీ (పాల ఉత్పత్తి)

భారత్ ట్యాక్సీ (Bharat Taxi) – తొలి సహకార ఆధారిత ట్యాక్సీ సేవలు

కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి అమిత్ షా న్యూఢిల్లీలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి సహకార రంగ ట్యాక్సీ సర్వీస్ **’భారత్ ట్యాక్సీ’**ని అధికారికంగా ప్రారంభించారు.

1. ప్రధాన ఉద్దేశ్యం మరియు మోడల్

• సహకార నమూనా (Cooperative Model): ఇది ప్రైవేట్ కంపెనీల వలె కాకుండా, ట్యాక్సీ నడిపే డ్రైవర్లే (సారథులు) యజమానులుగా ఉండే వ్యవస్థ.
• నినాదం: “అందరి చక్రం – అందరి ప్రగతి”. లాభాల సమాన పంపిణీ దీని ప్రధాన సూత్రం.
• అసంఘటిత రంగం: అసంఘటిత రంగంలోని కార్మికులకు యాజమాన్య హక్కులు కల్పించే ఉద్దేశంతో సహకార మంత్రిత్వ శాఖ దీనిని రూపొందించింది.

2. కీలక ఫీచర్లు మరియు ప్రయోజనాలు

• తక్కువ కమిషన్: ట్యాక్సీ ద్వారా వచ్చే మొత్తం లాభంలో 80% నేరుగా డ్రైవర్‌కే అందుతుంది. మిగిలిన 20% మాత్రమే నిర్వహణ కోసం సహకార సంస్థ వద్ద ఉంటుంది.
• సారథి దీదీ (Sarathi Didi): మహిళా ప్రయాణికుల భద్రత కోసం మహిళా డ్రైవర్ల ప్రత్యేక విభాగం. టూ వీలర్ల ద్వారా మహిళలకు సురక్షిత ప్రయాణ సౌకర్యం కల్పిస్తారు.
• సామాజిక భద్రత:
  • ₹5 లక్షల వరకు ఉచిత వైద్య సదుపాయం (PM-JAY కింద).
  • ప్రమాద బీమా మరియు గిగ్ వర్కర్లకు (Gig Workers) వర్తించే ప్రభుత్వ పథకాల అనుసంధానం.
  • e-Shram పోర్టల్‌లో నమోదు చేసుకునే వెసులుబాటు.

3. వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు (MoUs)

భారత్ ట్యాక్సీ సేవలను బలోపేతం చేసేందుకు 9 కీలక సంస్థలతో ఒప్పందాలు కుదిరాయి:

1. DMRC (ఢిల్లీ మెట్రో): లాస్ట్ మైల్ కనెక్టివిటీ కోసం.
2. AAI (ఎయిర్‌పోర్ట్స్ అథారిటీ): విమానాశ్రయాల్లో ట్యాక్సీ సేవలు.
3. SBI (స్టేట్ బ్యాంక్): ముద్ర యోజన కింద ట్యాక్సీ కొనుగోలుకు రాయితీ రుణాలు.
4. ఢిల్లీ ట్రాఫిక్ పోలీస్: భద్రత మరియు డిజిటల్ ప్రీపెయిడ్ బూత్‌ల నిర్వహణ.
5. Paytm: డిజిటల్ చెల్లింపుల నిర్వహణ.

4. ముఖ్యాంశాలు (Quick Facts)

• ప్రారంభ తేదీ: జూన్ 6, 2025న స్థాపన; ఫిబ్రవరి 5, 2026న వాణిజ్యపరంగా ప్రారంభం.
• లక్ష్యం: రాబోయే 3 ఏళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా అన్ని ప్రధాన నగరాలకు విస్తరించడం.
• నాలుగు సూత్రాలు: యాజమాన్యం (Ownership), భద్రత (Security), గౌరవం (Dignity), లాభాల సమాన పంపిణీ (Equitable Dividends).

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశం (Exam Point):

సాధారణంగా ట్యాక్సీ అగ్రిగేటర్లు (Uber, Ola వంటివి) కమిషన్ ప్రాతిపదికన పనిచేస్తాయి. కానీ ‘భారత్ ట్యాక్సీ’ అనేది ‘సహకార్ సే సమృద్ధి‘ (సహకారం ద్వారా అభివృద్ధి) అనే లక్ష్యంతో పనిచేసే ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి సహకార ట్యాక్సీ సంస్థగా గుర్తింపు పొందింది.

మౌంట్ అకాన్‌కాగువా (Mt Aconcagua) సంయుక్త యాత్ర

రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ ఫిబ్రవరి 05, 2026న అర్జెంటీనాలోని మౌంట్ అకాన్‌కాగువా శిఖరాన్ని అధిరోహించేందుకు వెళ్తున్న సంయుక్త బృందాన్ని ప్రారంభించారు (Flag-off).

1. మౌంట్ అకాన్‌కాగువా ప్రాముఖ్యత

• స్థానం: అర్జెంటీనా, దక్షిణ అమెరికా (South America).
• ఎత్తు: 6,961 మీటర్లు.
• ప్రత్యేకత: * ఇది దక్షిణ అమెరికా ఖండంలోనే అత్యంత ఎత్తైన శిఖరం.
  • ఆసియా వెలుపల ఉన్న ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన పర్వతం.

2. యాత్రను నిర్వహిస్తున్న సంస్థలు

ఈ యాత్రను భారతదేశంలోని రెండు ప్రముఖ పర్వతారోహణ సంస్థలు సంయుక్తంగా చేపడుతున్నాయి:

1. నేహ్రూ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మౌంటెనీరింగ్ (NIM): ఉత్తరకాశీ, ఉత్తరాఖండ్.
2. జవహర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మౌంటెనీరింగ్ & వింటర్ స్పోర్ట్స్ (JIM&WS): పహల్గామ్, జమ్మూ కాశ్మీర్.

3. బృందం వివరాలు

• సభ్యులు: ఆరుగురు శిక్షణ పొందిన ఇన్‌స్ట్రక్టర్లు.
• బృంద నాయకత్వం: కర్నల్ హేమ్ చంద్ర సింగ్.
• ఉద్దేశ్యం: పర్వతారోహణలో అనుభవం సంపాదించడం ద్వారా సాయుధ దళాలు మరియు యువతకు మెరుగైన శిక్షణ అందించడం.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

అంశం	వివరాలు
లక్ష్యం	మౌంట్ అకాన్‌కాగువా (అర్జెంటీనా)
సంస్థలు	NIM (ఉత్తరకాశీ) & JIM&WS (పహల్గామ్)
ప్రాముఖ్యత	ఆసియా వెలుపల ఎత్తైన పర్వతం
ప్రారంభించిన వారు	రాజ్‌నాథ్ సింగ్ (రక్షణ మంత్రి)

స్టాటిక్ జీకే లింక్ (Seven Summits):

మౌంట్ అకాన్‌కాగువా ప్రపంచంలోని ఏడు ఖండాల్లోని ఏడు ఎత్తైన శిఖరాలలో (Seven Summits) ఒకటి. పరీక్షల దృష్ట్యా మిగిలినవి కూడా గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం:

• ఆసియా: ఎవరెస్ట్
• ఆఫ్రికా: కిలిమంజారో
• యూరప్: ఎల్‌బ్రస్
• ఉత్తర అమెరికా: డెనాలీ
• అంటార్కిటికా: విన్సన్ మాసిఫ్
• ఆస్ట్రేలియా: కోస్కియుస్కో

NERACE పోర్టల్/యాప్ | 06 ఫిబ్రవరి 2026 కరెంట్ అఫైర్స్

ఈశాన్య ప్రాంత అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MDoNER) ద్వారా ఈశాన్య రాష్ట్రాల వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు జాతీయ మార్కెట్‌ను అనుసంధానించే లక్ష్యంతో ఈ పోర్టల్‌ను రూపొందించారు.

1. NERACE అంటే ఏమిటి?

• పూర్తి పేరు: North Eastern Region Agri-Commodity e-Connect.
• లక్ష్యం: ఈశాన్య రాష్ట్రాల (NER) రైతులు, రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు (FPOs), స్వయం సహాయక బృందాలు (SHGs) మరియు కొనుగోలుదారుల మధ్య నేరుగా మార్కెట్ సంబంధాలను ఏర్పరచడం.

2. తాజా గణాంకాలు (23 జనవరి 2026 నాటికి):

• నమోదైన విక్రేతలు: 6,807 మంది (రైతులు/FPOs/సహకార సంఘాలు).
• కొనుగోలుదారులు: 735 మంది.
• జాబితా చేసిన ఉత్పత్తులు: 1,797 రకాల వ్యవసాయ వస్తువులు.
• మొత్తం వ్యాపార విలువ: ₹895.56 లక్షలు.

3. సిక్కిం రాష్ట్రంపై ప్రత్యేక ప్రభావం:

• రైతుల భాగస్వామ్యం: సిక్కిం నుండి 251 మంది రైతులు ఈ పోర్టల్‌లో నమోదయ్యారు.
• సేకరణ: సిక్కిం కొనుగోలుదారులు ₹54.40 లక్షల విలువైన 130 మెట్రిక్ టన్నుల వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను సేకరించారు.
• అవుట్‌రీచ్: రాష్ట్రంలో 5 అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడ్డాయి.

4. కీలక సదుపాయాలు:

• బహుభాషా సహాయ కేంద్రం (Multi-lingual Helpdesk): స్థానిక భాషల్లో రైతులకు సాంకేతిక మరియు ఆపరేషనల్ సపోర్ట్ అందించడం.
• లాజిస్టిక్స్ మార్గదర్శకత్వం: వస్తువుల రవాణాకు సంబంధించి ఫీల్డ్ లెవల్ సపోర్ట్ మరియు స్టేట్ కోఆర్డినేటర్ల ద్వారా సహాయం.
• అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల కోసం ‘ఇంటర్నేషనల్ బయ్యర్-సెల్లర్ మీట్స్’ నిర్వహించడం.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

అంశం	వివరాలు
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ	ఈశాన్య ప్రాంత అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MDoNER)
ప్రధాన లబ్ధిదారులు	ఈశాన్య రాష్ట్రాల రైతులు మరియు FPOలు
మొత్తం విక్రయ విలువ	₹895.56 లక్షలు
సమర్పించిన వారు	డాక్టర్ సుకాంత మజుందార్ (రాజ్యసభలో లిఖితపూర్వక సమాధానం)
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం	డిజిటల్ మార్కెట్ యాక్సెస్ & మధ్యవర్తుల తొలగింపు

స్టాటిక్ జీకే లింక్ (NER States):

ఈశాన్య రాష్ట్రాలను ‘సెవెన్ సిస్టర్స్‘ అని పిలుస్తారు (అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరాం, నాగాలాండ్, త్రిపుర). సిక్కిం ఈ గ్రూపులో భాగం కాకపోయినప్పటికీ, ఎనిమిదవ ఈశాన్య రాష్ట్రంగా పరిగణించబడుతుంది.

పరీక్షా పే చర్చ (Pariksha Pe Charcha) – 9వ ఎడిషన్

విద్యార్థుల్లో పరీక్షల ఒత్తిడిని తగ్గించి, వాటిని ఒక ఉత్సవంలా జరుపుకోవాలనే లక్ష్యంతో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నిర్వహించే సంకర్షణ కార్యక్రమం ఇది.

1. కార్యక్రమ వివరాలు

• ఎడిషన్: 9వ ఎడిషన్.
• తేదీ: 6 ఫిబ్రవరి 2026.
• నిర్వహణ: కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ.
• వేదిక ప్రత్యేకత: చరిత్రలో మొదటిసారిగా మల్టీ–లొకేషన్ (బహుళ ప్రాంతాల) పద్ధతిలో నిర్వహిస్తున్నారు. ఢిల్లీతో పాటు కోయంబత్తూర్ (తమిళనాడు), రాయ్‌పూర్ (ఛత్తీస్‌గఢ్), దేవ్ మోగ్రా (గుజరాత్), మరియు గువహటి (అస్సాం) ప్రాంతాల్లో ఏకకాలంలో జరుగుతుంది.

2. ప్రధాన ముఖ్యాంశాలు

• నమోదు రికార్డు: ఈ ఏడాది మైగోవ్ (MyGov) పోర్టల్ ద్వారా రికార్డు స్థాయిలో 4.50 కోట్లకు పైగా విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు మరియు తల్లిదండ్రులు నమోదు చేసుకున్నారు.
• ప్రసారం: దూరదర్శన్ మరియు యూట్యూబ్‌తో పాటు తొలిసారిగా ప్రధాన OTT ప్లాట్‌ఫారమ్‌లైన WAVES, Amazon Prime Video, Jio, ZEE5, Sony LIV లలో కూడా ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయబడుతోంది.
• ముందస్తు కార్యకలాపాలు: ఈ కార్యక్రమం సందర్భంగా ‘పరాక్రమ్ దివస్’ రోజున ‘స్వదేశీ సంకల్ప్ దౌడ్’ (రన్/వాక్), క్విజ్ మరియు వ్యాసరచన పోటీలు నిర్వహించబడ్డాయి. ఇందులో సుమారు 4.81 కోట్ల మంది విద్యార్థులు పాల్గొన్నారు.

3. నేపథ్యం మరియు లక్ష్యం

• నేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ (NEP 2020): NEP 2020 లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా విద్యార్థుల సమగ్ర శ్రేయస్సు (Holistic well-being) కోసం ఈ కార్యక్రమం రూపొందించబడింది.
• ఎగ్జామ్ వారియర్స్ (Exam Warriors): ప్రధానమంత్రి రాసిన ఈ పుస్తకంలోని అంశాల ఆధారంగా విద్యార్థుల్లో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (Quick Revision Table)

అంశం	వివరాలు
నిర్వహణ తేదీ	ఫిబ్రవరి 6, 2026
ఎడిషన్	9వ ఎడిషన్
నిర్వహించిన 5 నగరాలు	ఢిల్లీ, కోయంబత్తూర్, రాయ్‌పూర్, దేవ్ మోగ్రా, గువహటి
ముఖ్య నినాదం	పరీక్షలను ఉత్సవంలా జరుపుకుందాం (Celebrate exams as Utsav)
సంబంధిత పుస్తకం	ఎగ్జామ్ వారియర్స్ (ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ)

తూర్పునాగాలాండ్చారిత్రకఒప్పందం | 06 ఫిబ్రవరి 2026 కరెంట్ అఫైర్స్

నాగాలాండ్‌లోని తూర్పు ప్రాంత జిల్లాల అభివృద్ధి మరియు స్వయం ప్రతిపత్తి కోసం భారత ప్రభుత్వం, నాగాలాండ్ ప్రభుత్వం మరియు ENPO మధ్య ఢిల్లీలో త్రైపాక్షిక ఒప్పందం కుదిరింది.

1. ఒప్పందం ముఖ్యాంశాలు

• కొత్త సంస్థ: ఈ ఒప్పందం ద్వారా నాగాలాండ్‌లో ‘ఫ్రాంటియర్ నాగాలాండ్ టెరిటోరియల్ అథారిటీ‘ (FNTA) ఏర్పాటు కానుంది.
• పరిధి: తూర్పు నాగాలాండ్‌లోని 6 జిల్లాలు (తుయెన్‌సాంగ్, మోన్, కిఫిరే, లాంగ్లెంగ్, నోక్లాక్ మరియు శామటర్).
• అధికారాల బదిలీ: మొత్తం 46 అంశాలపై (Subjects) అధికారాలు FNTAకు బదిలీ చేయబడతాయి.
• పాల్గొన్నవారు: అమిత్ షా (కేంద్ర హోం మంత్రి), నెయిఫియు రియో (నాగాలాండ్ ముఖ్యమంత్రి), మరియు ENPO ప్రతినిధులు.

2. పరిపాలన మరియు ఆర్థిక అంశాలు

• మినీ–సెక్రటేరియట్: FNTA కోసం అదనపు ప్రధాన కార్యదర్శి (Additional Chief Secretary) స్థాయి అధికారి నేతృత్వంలో ప్రత్యేక సెక్రటేరియట్ ఏర్పాటు.
• ఆర్థిక స్వయం ప్రతిపత్తి: జనాభా మరియు విస్తీర్ణం ప్రాతిపదికన అభివృద్ధి నిధుల కేటాయింపు. ప్రారంభ స్థాపన ఖర్చులను కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ భరిస్తుంది.
• రాజ్యాంగ రక్షణ: ఈ ఒప్పందం వల్ల నాగాలాండ్‌కు ఉన్న ప్రత్యేక రాజ్యాంగ నిబంధన ఆర్టికల్ 371(A) కు ఎటువంటి భంగం కలగదు.

3. ENPO అంటే ఏమిటి?

• పూర్తి పేరు: Eastern Nagaland Peoples’ Organisation.
• ప్రాముఖ్యత: ఇది తూర్పు నాగాలాండ్‌లోని 8 గుర్తింపు పొందిన నాగా తెగలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే అత్యున్నత సంస్థ. వీరు చాలా కాలంగా ప్రత్యేక రాష్ట్రం లేదా స్వయం ప్రతిపత్తి గల కౌన్సిల్ కోసం డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

4. ప్రాముఖ్యత (Significance)

• శాంతి స్థాపన: ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో మిలిటెన్సీని తగ్గించి, చర్చల ద్వారా వివాదాలను పరిష్కరించుకోవడంలో ఇది ఒక కీలక అడుగు.
• వికేంద్రీకరణ: ఆర్థిక మరియు నిర్ణయాధికారాలను స్థానిక సంస్థలకు బదిలీ చేయడం ద్వారా వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడం.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

అంశం	వివరాలు
ఏర్పాటయ్యే సంస్థ	Frontier Nagaland Territorial Authority (FNTA)
కవర్ చేసే జిల్లాలు	6 (తూర్పు నాగాలాండ్)
బదిలీ అయ్యే అంశాలు	46 Subjects
ముఖ్య తెగల సంస్థ	ENPO (Eastern Nagaland Peoples’ Organisation)
రాజ్యాంగ ఆర్టికల్	ఆర్టికల్ 371(A) – నాగాలాండ్ ప్రత్యేక హోదా

పరీక్షల కోసం టిప్ (Exam Tip):

ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోని అటానమస్ కౌన్సిల్స్ సాధారణంగా రాజ్యాంగంలోని 6వ షెడ్యూల్ కింద పనిచేస్తాయి. అయితే, నాగాలాండ్‌కు ఆర్టికల్ 371(A) ద్వారా ప్రత్యేక అధికారాలు ఉన్నాయి. FNTA ఏర్పాటు ఈ ప్రత్యేక హోదాను కాపాడుతూనే స్థానిక స్వయం ప్రతిపత్తిని కల్పిస్తుంది.

గిరిజనప్రాంతాలలోహోమ్‌స్టేలఅభివృద్ధి | 06 ఫిబ్రవరి 2026 కరెంట్ అఫైర్స్

కేంద్ర పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ‘స్వదేశ్ దర్శన్‘ పథకంలో భాగంగా గిరిజన ప్రాంతాల్లో పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఈ ఉప-పథకాన్ని ప్రారంభించింది.

1. పథకం ఉద్దేశ్యం

• గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఉన్న పర్యాటక అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవడం.
• గిరిజన కమ్యూనిటీలకు ప్రత్యామ్నాయ జీవనోపాధిని కల్పించడం.
• పర్యాటకులకు స్వచ్ఛమైన గిరిజన గ్రామీణ అనుభవాన్ని (Authentic Tribal Experience) అందించడం.

2. ఆర్థిక సహాయం (Funding Support)

ఈ పథకం కింద అర్హులైన గిరిజన కుటుంబాలకు/గ్రామాలకు కింది విధంగా నిధులు అందిస్తారు:

• కొత్త గదుల నిర్మాణం: ప్రతి ఇంటికి రెండు కొత్త గదుల నిర్మాణం కోసం గరిష్టంగా ₹5 లక్షలు.
• గదుల ఆధునీకరణ: ఉన్న గదుల మరమ్మతుల కోసం ఒక్కో ఇంటికి ₹3 లక్షల వరకు.
• గ్రామ అవసరాలు: గ్రామ కమ్యూనిటీ అవసరాల కోసం గరిష్టంగా ₹5 లక్షలు.

3. ముఖ్యమైన అంశాలు

• సామర్థ్య పెంపు: స్థానిక గిరిజన యువతకు నైపుణ్యాభివృద్ధి శిక్షణ మరియు మార్కెటింగ్ మద్దతు అందిస్తారు.
• బాధ్యతాయుత పర్యాటకం: పర్యావరణానికి హాని కలగకుండా, గిరిజన సంస్కృతిని గౌరవిస్తూ ‘కమ్యూనిటీ బేస్డ్ టూరిజం’ను ప్రోత్సహించడం.
• ప్రస్తుత స్థితి: ఈ పథకం కింద పర్యాటక శాఖ 5 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో (ఆంధ్రప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, మిజోరాం, ఉత్తరాఖండ్ మరియు లడఖ్) ₹17.52 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం తెలిపింది.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

అంశం	వివరాలు
ప్రధాన పథకం	PM-JUGA (ప్రధాన మంత్రి జనజాతీయ ఉన్నత్ గ్రామ్ అభియాన్)
ఉప–పథకం	Development of Homestays in Tribal Areas
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ	కేంద్ర పర్యాటక మరియు సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ
మంత్రి	గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్
తొలి విడత రాష్ట్రాలు	ఏపీ, ఎంపీ, మిజోరాం, ఉత్తరాఖండ్, లడఖ్

పరీక్షల కోసం టిప్ (Exam Tip):

ఈ పథకం ప్రధానంగా ‘స్వదేశ్ దర్శన్ 2.0′ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తుంది. గిరిజన సంక్షేమం కోసం కేంద్రం బడ్జెట్‌లో ప్రకటించిన అతిపెద్ద పథకాలలో PM-JUGA ఒకటి. దీని ద్వారా గిరిజన గ్రామాల్లో మౌలిక సదుపాయాలతో పాటు ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి కల్పించడం ప్రభుత్వం లక్ష్యం.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన వన ధన్ వికాస్ కేంద్రాల (VDVKs) పురోగతిపై కేంద్ర గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన సమాచారాన్ని పోటీ పరీక్షల నోట్స్ రూపంలో ఇక్కడ చూడవచ్చు:

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వన ధన్ వికాస్ కేంద్రాలు (VDVKs)

గిరిజన ఉత్పత్తులకు గిట్టుబాటు ధర కల్పించడం మరియు వారి ఆదాయాన్ని పెంచడం లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ కేంద్రాలను నిర్వహిస్తోంది.

1. నిర్వహణ సంస్థలు & పథకాలు

• అమలు చేసే సంస్థ: ట్రైఫెడ్ (TRIFED – Tribal Cooperative Marketing Development Federation of India Limited).
• అనుబంధ పథకాలు:
  • PMJVM: ప్రధాని మంత్రి జనజాతీయ వికాస్ మిషన్.
  • PM-JANMAN: ప్రధాని మంత్రి జనజాతి ఆదివాసీ న్యాయ మహా అభియాన్.

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ – ప్రస్తుత గణాంకాలు (Status in AP)

అంశం	PMJVM కింద	PM-JANMAN కింద	మొత్తం
మంజూరైన కేంద్రాలు	415	73	488
అందుబాటులో ఉన్నవి (Operational)	368	44	412
మంజూరైన నిధులు	₹6,162.90 లక్షలు	₹307.50 లక్షలు	₹6,470.40 లక్షలు
విడుదలైన నిధులు	₹3,604.00 లక్షలు	₹153.80 లక్షలు	₹3,757.80 లక్షలు

3. ముఖ్యాంశాలు

• VDPE (Van Dhan Producer Enterprises): గిరిజనుల ఆదాయాన్ని మరింత పెంచడానికి కొన్ని VDVKలను కలిపి ఒక క్లస్టర్‌గా (VDPE) మార్చే వెసులుబాటు ఉంది. అయితే, ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి దీనికి సంబంధించి ఇంకా ఎటువంటి పూర్తిస్థాయి ప్రతిపాదనలు అందలేదు.
• ఎంపిక ప్రక్రియ: రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుండి వచ్చే ప్రతిపాదనలను బట్టి, మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా ట్రైఫెడ్ నిధులను మంజూరు చేస్తుంది.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్ టేబుల్

కీ వర్డ్ (Key Word)	వివరణ
VDVK ప్రధాన లక్ష్యం	గిరిజన ఉత్పత్తుల విలువ పెంపు (Value Addition) & మార్కెటింగ్
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ	కేంద్ర గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ
AP లో మొత్తం VDVKలు	488 (మంజూరైనవి)
ముఖ్యమైన సంస్థ	TRIFED

స్టాటిక్ జీకే లింక్ (Static GK Link):

• TRIFED స్థాపన: 1987.
• ప్రధాన కార్యాలయం: న్యూఢిల్లీ.
• వన ధన్ యోజన ప్రారంభం: 14 ఏప్రిల్ 2018 (ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బీజాపూర్‌లో ప్రధాని ప్రారంభించారు).

గిరిజన సంక్షేమ పథకాలు – ముఖ్యాంశాలు (2025-26)

1. ప్రధాన మంత్రి జనజాతీయ ఉన్నత్ గ్రామ్ అభియాన్ (PM-JUGA)

దీనిని ‘ధర్తీ ఆబా జనజాతీయ గ్రామ్ ఉత్కర్ష్ అభియాన్ (DAJGUA)’ అని కూడా పిలుస్తారు.

• ప్రారంభం: అక్టోబర్ 2, 2024.
• బడ్జెట్: ₹79,156 కోట్లు (కేంద్రం: ₹56,333 కోట్లు; రాష్ట్రం: ₹22,823 కోట్లు).
• లక్ష్యం: 5 ఏళ్లలో 30 రాష్ట్రాలు/UTలలోని 63,843 గిరిజన గ్రామాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కొరతను తీర్చడం.
• పరిధి: 5 కోట్ల మంది గిరిజనులకు లబ్ధి చేకూర్చేలా 17 కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖల ద్వారా 25 రకాల పనుల (Interventions) అమలు.

2. PM-JANMAN (PM జనజాతి ఆదివాసీ న్యాయ మహా అభియాన్)

• లక్ష్యం: అత్యంత వెనుకబడిన గిరిజన సమూహాల (PVTGs) సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధి.
• పరిధి: 18 రాష్ట్రాలు మరియు ఒక UTలో ఉన్న 75 PVTG కమ్యూనిటీలు.
• బడ్జెట్: ₹24,104 కోట్లు.
• ముఖ్యాంశాలు: సురక్షిత గృహాలు (Pucca Houses), స్వచ్ఛమైన నీరు, విద్య, విద్యుత్ మరియు మొబైల్ కనెక్టివిటీ వంటి 11 రకాల సదుపాయాలు.

3. ఏకలవ్య మోడల్ రెసిడెన్షియల్ స్కూల్స్ (EMRS)

• ప్రారంభం: 2018-19 (నవోదయ విద్యాలయాల తరహాలో).
• అర్హత: 50% కంటే ఎక్కువ ST జనాభా మరియు కనీసం 20,000 మంది గిరిజనులు ఉన్న ప్రతి బ్లాక్‌లో ఒక పాఠశాల.
• లక్ష్యం: దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 728 EMRS పాఠశాలలను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా 3.5 లక్షల మంది విద్యార్థులకు లబ్ధి చేకూర్చడం.

4. విద్యార్థి వేతనాలు (Scholarships)

• Pre-Matric: 9, 10 తరగతుల విద్యార్థులకు. తల్లిదండ్రుల వార్షిక ఆదాయం ₹2.50 లక్షల లోపు ఉండాలి.
• Post-Matric: 10వ తరగతి తర్వాత పైచదువుల కోసం. దీనికి కూడా ఆదాయ పరిమితి ₹2.50 లక్షలు.
• నిధుల వాటా: సాధారణ రాష్ట్రాలకు 75:25 (కేంద్రం:రాష్ట్రం), ఈశాన్య మరియు కొండ ప్రాంత రాష్ట్రాలకు 90:10.

5. NSTFDC రుణ పథకాలు (ఆర్థికాభివృద్ధి)

నేషనల్ షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్ ఫైనాన్స్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ ద్వారా అందించే రుణాలు:

• Term Loan Scheme: ₹50 లక్షల వరకు ప్రాజెక్ట్ ఖర్చు ఉన్న వ్యాపారాలకు.
• ఆదివాసీ మహిళా సశక్తికరణ్ యోజన (AMSY): గిరిజన మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల కోసం (₹2 లక్షల వరకు ప్రాజెక్టులకు 90% రుణం).
• ఆదివాసీ శిక్షా ఋణ్ యోజన (ASRY): ఉన్నత విద్య (Professional courses/Ph.D) కోసం ₹10 లక్షల వరకు విద్యా రుణం.

ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ మరియు చట్టపరమైన అంశాలు

అంశం	వివరణ
ఆర్టికల్ 275(1)	గిరిజన ప్రాంతాల పరిపాలన మరియు సంక్షేమం కోసం కేంద్రం రాష్ట్రాలకు ఇచ్చే 100% గ్రాంట్లు.
అటవీ హక్కుల చట్టం (FRA) 2006	అటవీ భూములపై గిరిజనుల హక్కుల గుర్తింపు. మే 2025 నాటికి 25 లక్షలకు పైగా టైటిల్స్ పంపిణీ చేయబడ్డాయి.
DAPST	డెవలప్‌మెంట్ యాక్షన్ ప్లాన్ ఫర్ షెడ్యూల్డ్ ట్రైబ్స్ – 41 కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు తమ బడ్జెట్‌లో నిర్ణీత వాటాను STల కోసం కేటాయించాలి.

Special Question:

ప్రశ్న: మేఘాలయలోని ప్రధాన పర్వత శ్రేణులు ఏవి?

• జవాబు: గారో (Garo), ఖాసీ (Khasi), మరియు జైంతియా (Jaintia) హిల్స్. (ఇవి పడమర నుండి తూర్పుకు ఈ వరుసలో ఉంటాయి).