Daily Current Affairs in Telugu: 13 th February 2026 నేటి ముఖ్యమైన కరెంట్ అఫైర్స్

ET Now గ్లోబల్ బిజినెస్ సమ్మిట్ 2026: ముఖ్య అంశాలు

సదస్సు ఇతివృత్తం (Theme): “A Decade of Disruption, A Century of Change” (విఘాతాల దశాబ్దం – మార్పుల శతాబ్దం).

1. ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు వృద్ధి (Economy & Growth)

• ర్యాంకింగ్: గత దశాబ్దం ప్రారంభంలో 11వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఉన్న భారత్, ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోనే 3వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదిగే దిశగా వేగంగా పయనిస్తోంది.
• ప్రపంచ వృద్ధిలో వాటా: ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధిలో భారతదేశం 16% కంటే ఎక్కువ సహకారాన్ని అందిస్తోంది.
• న్యూ వరల్డ్ ఆర్డర్: రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఏర్పడిన “One Size Fits All” (అందరికీ ఒకే రకమైన నమూనా) ఆర్థిక వ్యవస్థ విచ్ఛిన్నమై, భారత్ కేంద్రంగా కొత్త ప్రపంచ క్రమం ఏర్పడుతోందని ప్రధాని పేర్కొన్నారు.

2. సంస్కరణలు – విధాన మార్పులు (Reforms & Policy)

• Reform Express: దేశంలో సంస్కరణలు కేవలం ఒత్తిడి (Compulsion) వల్ల కాకుండా, దృఢ నిశ్చయం (Conviction) మరియు నిబద్ధతతో జరుగుతున్నాయి.
• Budget 2.0: బడ్జెట్‌ను కేవలం నిధుల కేటాయింపు (Outlay) కోణంలో కాకుండా, ఫలితాల (Outcome) ఆధారితంగా మార్చారు.
• Capex: మౌలిక సదుపాయాల కల్పన కోసం ఈ బడ్జెట్‌లో సుమారు ₹17 లక్షల కోట్లు కేటాయించారు.

3. టెక్నాలజీ మరియు ఆవిష్కరణలు (Technology & Innovation)

• డిజిటల్ విప్లవం: UPI అనేది కేవలం ఒక యాప్ మాత్రమే కాదు, అది పాలసీ (Policy), ప్రాసెస్ (Process), మరియు డెలివరీ (Delivery) ల అసాధారణ కలయిక.
• స్టార్టప్ వ్యవస్థ: భారతదేశంలో ప్రస్తుతం 2 లక్షలకు పైగా నమోదిత స్టార్టప్‌లు ఉన్నాయి.
• AI (కృత్రిమ మేధ): త్వరలో భారత్ ‘గ్లోబల్ AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్‘ కు ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది.

4. విదేశీ వాణిజ్యం (Foreign Trade & FTAs)

• FTAs: 2014 కంటే ముందు భారత్ కేవలం 4 దేశాలతో సమగ్ర వాణిజ్య ఒప్పందాలు చేసుకోగా, గత దశాబ్దంలో 38 దేశాలతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది.
• తయారీ రంగం: బలమైన మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ఎకోసిస్టమ్ వల్ల ప్రపంచ దేశాలు భారత్‌తో ఒప్పందాలకు మొగ్గు చూపుతున్నాయి.

5. సామాజిక అభివృద్ధి – గవర్నెన్స్ (Social Development & Governance)

• సమ్మిళిత వృద్ధి: దివ్యాంగుల కోసం ‘ఇండియన్ సైన్ లాంగ్వేజ్’ను ప్రామాణీకరించడం, ట్రాన్స్‌జెండర్ల హక్కుల కోసం చట్టాలు చేయడం వంటివి సున్నితమైన పరిపాలనకు (Sensitive Governance) నిదర్శనం.
• దారిద్య్ర నిర్మూలన: గత దశాబ్దంలో 25 కోట్ల మంది పేదరికం నుండి బయటపడ్డారు. వారు తిరిగి పేదరికంలోకి వెళ్లకుండా ‘నియో-మిడిల్ క్లాస్’గా స్థిరపడేందుకు ఉచిత రేషన్ వంటి పథకాలు కొనసాగుతున్నాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ పాయింట్స్:

అంశం	గణాంకాలు/వివరాలు
ప్రస్తుత ఎకానమీ ర్యాంక్	ప్రపంచంలో 5వ స్థానం (త్వరలో 3వ స్థానానికి)
ప్రపంచ వృద్ధిలో వాటా	16%+
మౌలిక సదుపాయాల వ్యయం	₹17 లక్షల కోట్లు
నమోదిత స్టార్టప్‌లు	2 లక్షలకు పైగా
వాణిజ్య ఒప్పందాలు (FTAs)	38 దేశాలతో
లక్ష్యం (Vision)	వికసిత్ భారత్ @ 2047

ET Now గ్లోబల్ బిజినెస్ సమ్మిట్ 2026: అదనపు కీలక అంశాలు

1. సంస్కరణల శైలి (Conviction vs Compulsion)

• గత విధానం (Pre-2014): గతంలో సంస్కరణలు కేవలం సంక్షోభం ఏర్పడినప్పుడు లేదా తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో (Compulsion) మాత్రమే జరిగేవి (ఉదా: 1991 ఆర్థిక సంక్షోభం, 26/11 తర్వాత NIA ఏర్పాటు).
• ప్రస్తుత విధానం: ప్రస్తుత ప్రభుత్వం సంస్కరణలను ఒక బాధ్యతగా, ముందస్తు ప్రణాళికతో (Conviction) అమలు చేస్తోంది.
• నిర్ణయాధికారం: క్యాబినెట్ నోట్స్ తయారీలో కాలపరిమితిని విధించడం ద్వారా నిర్ణయాల్లో జాప్యాన్ని తగ్గించారు.

2. బడ్జెట్ మరియు రాష్ట్రాల సాధికారత (Fiscal Federalism)

• పన్నుల పంపిణీ (Tax Devolution): * 2004-2014 మధ్య రాష్ట్రాలకు అందిన నిధులు: సుమారు ₹18 లక్షల కోట్లు.
  • 2014-2025 మధ్య రాష్ట్రాలకు అందిన నిధులు: సుమారు ₹84 లక్షల కోట్లు.
  • ఈ ఏడాది ప్రతిపాదించిన ₹14 లక్షల కోట్లతో కలిపితే, మొత్తం పంపిణీ ₹100 లక్షల కోట్లకు చేరువలో ఉంది.
• ఆఫ్‌–బడ్జెట్ రిఫార్మ్స్: గతంలో ఆఫ్‌-బడ్జెట్ బారోయింగ్ (అప్పులు) చర్చల్లో ఉండేవి, ఇప్పుడు బడ్జెట్ వెలుపల చేసే సంస్కరణలు (GST, ఆర్టికల్ 370 రద్దు, నారీ శక్తి వందన్ అధినియం) ప్రధాన చర్చాంశాలయ్యాయి.

3. మౌలిక సదుపాయాలు & కనెక్టివిటీ (Infrastructure)

• రైల్వే ఓవర్ బ్రిడ్జిలు: గతంలో క్లియరెన్స్‌ల కోసం ఏళ్ల తరబడి పట్టే సమయాన్ని సాంకేతికతతో క్రమబద్ధీకరించారు.
• ** సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు:** గతంలో సరిహద్దు రోడ్ల కోసం ఢిల్లీ నుండి అనుమతులు రావాల్సి ఉండేది, ఇప్పుడు స్థానిక యంత్రాంగానికే నిర్ణయాధికారం (Empowering Local Administration) ఇచ్చారు.
• కొత్త ప్రాజెక్టులు: 5 యూనివర్సిటీ టౌన్‌షిప్‌లు, టైర్-2 & టైర్-3 నగరాల్లో సిటీ ఎకనామిక్ రీజియన్లు, 7 కొత్త హై–స్పీడ్ రైల్ కారిడార్లు ఈ బడ్జెట్ లక్ష్యాలు.

4. సామాజిక సున్నితత్వం (Social Inclusivity)

• భాషా ప్రాధాన్యత: దేశవ్యాప్తంగా విభిన్నంగా ఉన్న ‘సైన్ లాంగ్వేజ్’ (మూగ, చెవుడు వారి భాష)ను ‘ఇండియన్ సైన్ లాంగ్వేజ్‘ పేరుతో సంస్థాగతీకరించి, ప్రామాణీకరించారు.
• ట్రాన్స్‌జెండర్ల హక్కులు: వారి గౌరవం మరియు రక్షణ కోసం ప్రత్యేక చట్టాన్ని తీసుకురావడం.

5. గ్రామీణ ఉపాధి & ఇంధన భద్రత (New Acts)

• GRAM G Act: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి కల్పనను ప్రోత్సహించడానికి కొత్తగా తీసుకువచ్చిన బిల్లు.
• SHANTI Act: ఇంధన భద్రత (Energy Security) కోసం చేపట్టిన సంస్కరణలు.
• Jan Vishwas Act: వ్యాపార నిర్వహణను సులభతరం చేసే దిశగా (Ease of Doing Business) చేపట్టిన సంస్కరణలు.

Quick Data Table for examchamps.in:

ఫీచర్	గత దశాబ్దం (2014 ముందు)	ప్రస్తుత దశాబ్దం (2024-26)
ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థానం	11వ స్థానం	3వ స్థానానికి పయనం
సమగ్ర వాణిజ్య ఒప్పందాలు	4 మాత్రమే	38 దేశాలతో
రాష్ట్రాలకు నిధుల పంపిణీ	₹18 లక్షల కోట్లు	₹100 లక్షల కోట్లు (సుమారు)
రిఫార్మ్స్ మోడల్	Compulsion (తప్పనిసరి)	Conviction (నిశ్చయం)

భారత్ – బంగ్లాదేశ్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు: నూతన పరిణామాలు (2026)

బంగ్లాదేశ్ రాజకీయాల్లో చోటుచేసుకున్న తాజా మార్పులు మరియు ఎన్నికల ఫలితాల నేపథ్యంలో భారత్–బంగ్లాదేశ్ మధ్య దౌత్యపరమైన సంబంధాల విశ్లేషణ:

1. ప్రస్తుత దౌత్య ప్రాధాన్యత (Diplomatic Context)

• బంగ్లాదేశ్ ఎన్నికల్లో విజయం సాధించిన తారిఖ్ రెహమాన్ (Tarique Rahman) తో భారత ప్రధాని సంభాషించడం ద్వారా, పొరుగు దేశంలో అధికార మార్పిడి జరిగినప్పటికీ ‘నైబర్‌హుడ్ ఫస్ట్‘ (Neighborhood First) విధానం పట్ల భారత్ తన నిబద్ధతను చాటిచెప్పింది.
• ప్రాంతీయ స్థిరత్వం (Regional Stability) కోసం బంగ్లాదేశ్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు కొనసాగించడం భారత్‌కు వ్యూహాత్మకంగా కీలకం.

2. చారిత్రక మరియు సాంస్కృతిక బంధం (Historical & Cultural Ties)

• ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న లోతైన చారిత్రక సంబంధాలను (ముఖ్యంగా 1971 విముక్తి యుద్ధం నేపథ్యం) పునరుద్ఘాటించడం ద్వారా ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో Continuity (నిరంతరాయత) కు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
• కనెక్టివిటీ: దక్షిణ ఆసియాలో భారత్‌కు బంగ్లాదేశ్ అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు (North East India) కనెక్టివిటీ పరంగా అత్యంత కీలకమైన దేశం.

3. ప్రధాన వ్యూహాత్మక అంశాలు (Strategic Pillars)

• శాంతి మరియు భద్రత: సరిహద్దు నిర్వహణ మరియు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలలో సహకారం.
• ఆర్థిక పురోగతి: ఇరు దేశాల ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం ఉమ్మడి ఆర్థిక ప్రాజెక్టులు మరియు అభివృద్ధి భాగస్వామ్యం.
• సార్క్ (SAARC) & బిమ్స్‌టెక్ (BIMSTEC): ప్రాంతీయ వేదికలపై బంగ్లాదేశ్ క్రియాశీలక పాత్ర భారత్ యొక్క ‘యాక్ట్ ఈస్ట్’ (Act East) పాలసీకి బలాన్నిస్తుంది.

పరీక్షల కోసం విశ్లేషణాత్మక అంశాలు (Analytical Points for MCQs/Mains):

అంశం	వివరణ
వ్యక్తి/నేత	తారిఖ్ రెహమాన్ (బంగ్లాదేశ్ ఎన్నికల విజేత – 2026)
భారత విధానం	చారిత్రక సంబంధాల పునరుద్ధరణ మరియు ప్రాంతీయ శాంతికి మద్దతు.
ప్రాధాన్యత	బంగ్లాదేశ్ ఆకాంక్షలకు (Aspirations) మద్దతు తెలపడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్య బలోపేతానికి సహకరించడం.
కీలక పదం	‘Strategic Partnership’ – పొరుగు దేశాలతో ఘర్షణలు లేని అభివృద్ధిని ఆకాంక్షించడం.

భారత్ – బార్బడోస్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు: తాజా పరిణామాలు (2026)

కరేబియన్ ప్రాంతంలో కీలక దేశమైన బార్బడోస్ (Barbados) లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో మియా అమోర్ మోట్లీ (Mia Amor Mottley) వరుసగా మూడవసారి చారిత్రాత్మక విజయాన్ని సాధించారు. ఈ నేపథ్యంలో భారత్-బార్బడోస్ దౌత్య సంబంధాల ప్రాముఖ్యత ఇక్కడ ఉంది:

1. దౌత్యపరమైన ప్రాధాన్యత (Diplomatic Significance)

• చారిత్రక విజయం: వరుసగా మూడవసారి ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టడం ద్వారా మియా మోట్లీ కరేబియన్ రాజకీయాల్లో కీలక నేతగా ఎదిగారు.
• భారత్-CARICOM సంబంధాలు: 2024లో జరిగిన ‘ఇండియా-CARICOM’ (Caribbean Community) శిఖరాగ్ర సదస్సు నుంచి భారత్ మరియు కరేబియన్ దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సహకారం మరింత బలపడింది.

2. సహకార రంగాలు (Areas of Cooperation)

భారత్ మరియు బార్బడోస్ మధ్య సంబంధాలు ప్రస్తుతం ఈ క్రింది విభాగాల్లో విస్తరిస్తున్నాయి:

• గ్లోబల్ సౌత్ (Global South): అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల గొంతుకగా అంతర్జాతీయ వేదికలపై (UN, WTO) ఇరు దేశాలు పరస్పర సహకారం అందించుకుంటున్నాయి.
• క్లైమేట్ యాక్షన్: వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యే చిన్న ద్వీప దేశాలకు (Small Island Developing States – SIDS) మద్దతుగా భారత్ సాంకేతిక సహకారం అందిస్తోంది.
• ఆరోగ్య రంగం: ‘వ్యాక్సిన్ మైత్రి’ ద్వారా గతంలో భారత్ అందించిన సహకారం ఇరు దేశాల మధ్య మైత్రిని బలపరిచింది.

3. పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (Data Points for MCQs):

అంశం	వివరాలు
వ్యక్తి	మియా అమోర్ మోట్లీ (Mia Amor Mottley)
దేశం	బార్బడోస్ (రాజధాని: బ్రిడ్జ్‌టౌన్)
విశేషం	వరుసగా మూడవసారి ప్రధానిగా ఎన్నిక
కీలక వేదిక	ఇండియా-CARICOM సదస్సు (2024)
ప్రాంతం	కరేబియన్ దీవులు (నార్త్ అమెరికా ఖండం సమీపంలో)

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Note):

దక్షిణ అమెరికా మరియు కరేబియన్ ప్రాంత దేశాలతో సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకోవడం ద్వారా (Act East, Link West లాగే) భారత్ తన అంతర్జాతీయ ప్రభావాన్ని విస్తరిస్తోంది. ముఖ్యంగా CARICOM దేశాలతో వాణిజ్యం, డిజిటల్ గవర్నెన్స్ మరియు విద్యుత్ రంగాలలో సహకారం భారత్ యొక్క ‘సాఫ్ట్ పవర్’ (Soft Power) కు నిదర్శనం.

– టీమ్ examchamps.in

వరల్డ్ రేడియో డే 2026 & మన్ కీ బాత్: సమగ్ర విశ్లేషణ

1. ప్రపంచ రేడియో దినోత్సవం (World Radio Day 2026)

• తేదీ: ఫిబ్రవరి 13 (ప్రతి సంవత్సరం).
• నేపథ్యం: 1946 ఫిబ్రవరి 13న యునైటెడ్ నేషన్స్ రేడియో (UN Radio) స్థాపించబడిన జ్ఞాపకార్థం ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
• UNESCO పాత్ర: 2011లో యునెస్కో 36వ జనరల్ కాన్ఫరెన్స్‌లో ఈ ప్రతిపాదన ఆమోదించబడింది; 2012లో UN జనరల్ అసెంబ్లీ దీనిని అధికారిక అంతర్జాతీయ దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
• 2026 థీమ్: “Radio and Artificial Intelligence: AI is a tool, not a voice” (రేడియో మరియు కృత్రిమ మేధస్సు: AI ఒక సాధనం మాత్రమే, అది మానవ స్వరానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు).
• ప్రాముఖ్యత: విపత్తుల సమయంలో సమాచారాన్ని చేరవేయడంలో మరియు మారుమూల ప్రాంతాలకు అనుసంధానకర్తగా రేడియో పాత్రను గుర్తించడం.

2. భారతదేశంలో రేడియో – స్టాటిక్ జీకే (For Exams)

• ఆరంభం: 1923లో ‘రేడియో క్లబ్ ఆఫ్ బాంబే’ ద్వారా ప్రసారాలు ప్రారంభమయ్యాయి.
• ఆకాశవాణి (Akashvani): 1936లో ‘ఇండియన్ స్టేట్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ సర్వీస్’గా ఏర్పడి, తర్వాత All India Radio (AIR) గా మారింది. 1957 నుండి దీనిని ‘ఆకాశవాణి’గా పిలుస్తున్నారు.
• నినాదం (Motto): “బహుజన హితాయ – బహుజన సుఖాయ“ (అందరి మేలు కోసం, అందరి ఆనందం కోసం).
• ప్రసార భారతి: ఇది ఆకాశవాణి మరియు దూరదర్శన్ రెండింటినీ పర్యవేక్షించే స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థ (1997లో ఏర్పాటైంది).

3. మన్ కీ బాత్ (Mann Ki Baat) – తాజా అప్‌డేట్

• షెడ్యూల్: ఈ నెల (ఫిబ్రవరి 2026) ‘మన్ కీ బాత్’ కార్యక్రమం ఫిబ్రవరి 22 (ఆదివారం) న ప్రసారం కానుంది.
• ప్రాధాన్యత: సామాజిక మార్పుకు రేడియోను ఒక శక్తివంతమైన సాధనంగా ప్రధాని మోదీ వాడుకుంటున్నారు. ప్రజల విజయగాథలను, స్థానిక ఆవిష్కరణలను ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తారు.
• అభ్యర్థుల కోసం: ఎకానమీ లేదా సోషల్ ఇష్యూస్ వ్యాసాల్లో (Essays) “రేడియో – ప్రజాస్వామ్య సాధికారత” అనే అంశానికి మన్ కీ బాత్‌ను ఉదాహరణగా రాయవచ్చు.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్:

అంశం	వివరాలు
వరల్డ్ రేడియో డే	ఫిబ్రవరి 13
2026 థీమ్	Radio and Artificial Intelligence
భారతదేశ మొదటి రేడియో స్టేషన్	బాంబే (1927 – అధికారికంగా)
తదుపరి మన్ కీ బాత్	22 ఫిబ్రవరి 2026
మొదటి కమ్యూనిటీ రేడియో	అన్నా FM (2004)

అస్సాం అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు: సమగ్ర విశ్లేషణ (ఫిబ్రవరి 2026)

ఈశాన్య భారత అభివృద్ధి (Act East Policy) లో భాగంగా ప్రధాని మోదీ అస్సాంలో సుమారు ₹5,450 కోట్ల విలువైన పలు కీలక మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు.

1. ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీ (ELF) – దిబ్రూగఢ్

• ప్రాధాన్యత: ఈశాన్య భారతదేశంలో ఇది మొదటి ఎమర్జెన్సీ ల్యాండింగ్ ఫెసిలిటీ.
• నిర్మాణం: ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (IAF) సమన్వయంతో దిబ్రూగఢ్‌లోని మోరన్ బైపాస్ వద్ద నిర్మించారు.
• సామర్థ్యం: 40 టన్నుల బరువున్న ఫైటర్ జెట్‌లు, 74 టన్నుల బరువున్న రవాణా విమానాలు దిగడానికి అనుకూలం.
• ఉపయోగం: యుద్ధ సమయాల్లో వ్యూహాత్మక అవసరాలకు మరియు ప్రకృతి విపత్తుల సమయంలో సహాయక చర్యలను వేగవంతం చేయడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

2. కుమార్ భాస్కర్ వర్మ సేతు (బ్రహ్మపుత్ర నదిపై)

• సాంకేతికత: ఇది ఈశాన్య భారత్‌లో మొదటి ఎక్స్‌ట్రాడోస్డ్ బ్రిడ్జ్ (Extradosed Bridge). 6-లేన్ల పి.ఎస్.సి (Prestressed Concrete) నిర్మాణంతో నిర్మించారు.
• కనెక్టివిటీ: గౌహతి – ఉత్తర గౌహతి మధ్య ప్రయాణ సమయాన్ని కేవలం 7 నిమిషాలకు తగ్గిస్తుంది.
• భద్రత: భూకంప ప్రభావిత ప్రాంతం (High Seismicity) కావడంతో, ఇందులో ‘బేస్ ఐసోలేషన్ టెక్నాలజీ‘ మరియు ‘బ్రిడ్జ్ హెల్త్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్‘ (BHMS) ఏర్పాటు చేశారు.
• ఖర్చు: సుమారు ₹3,030 కోట్లు.

3. నేషనల్ డేటా సెంటర్ – ఈశాన్య ప్రాంతం (NDC-NER)

• వేదిక: అమింగావ్ (కామరూప్ జిల్లా).
• లక్ష్యం: ఈశాన్య రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ శాఖల కీలక డేటాను భద్రపరచడం మరియు ‘డిజిటల్ ఇండియా’ లక్ష్యాలను వేగవంతం చేయడం.
• సామర్థ్యం: 8.5 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగి ఉండి, ఇతర జాతీయ డేటా సెంటర్లకు ‘డిజాస్టర్ రికవరీ సెంటర్’గా కూడా పనిచేస్తుంది.

4. PM-eBus Sewa స్కీమ్ – పర్యావరణ రక్షణ

• ప్రధాని మొత్తం 225 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను ప్రారంభించారు.
• నగరాల వారీగా కేటాయింపు: గౌహతి (100), నాగ్‌పూర్ (50), భావ్‌నగర్ (50), చండీగఢ్ (25).
• లక్ష్యం: గ్రీన్ మొబిలిటీని ప్రోత్సహించడం మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం.

5. విద్యారంగం:

• ఉన్నత మరియు మేనేజ్‌మెంట్ విద్యను ఈశాన్య ప్రాంతంలో బలోపేతం చేసేందుకు IIM గౌహతిని జాతికి అంకితం చేశారు.

పరీక్షల కోసం క్విక్ రివిజన్ (Key Points for MCQs):

ప్రాజెక్టు / అంశం	విశేషం
కుమార్ భాస్కర్ వర్మ సేతు	బ్రహ్మపుత్ర నదిపై నిర్మించిన 6-లేన్ల ఎక్స్‌ట్రాడోస్డ్ బ్రిడ్జ్.
ELF (Emergency Landing Facility)	ఈశాన్య భారత్‌లో మొదటిది (దిబ్రూగఢ్).
IIM గౌహతి	ఈశాన్య ప్రాంతంలో నూతన మేనేజ్‌మెంట్ విద్యా సంస్థ.
National Data Centre (NER)	అమింగావ్‌లో ఏర్పాటు (డిజిటల్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్).
PM-eBus Sewa	గౌహతికి అత్యధికంగా 100 బస్సులు కేటాయింపు.

పర్సనాలిటీ ఇన్ న్యూస్: సరోజినీ నాయుడు (1879 – 1949)

ఫిబ్రవరి 13న సరోజినీ నాయుడు జయంతి సందర్భంగా పార్లమెంటులోని ‘సంవిధాన్ సదన్’లో అధికారిక నివాళులు అర్పించారు. పరీక్షల దృష్ట్యా ఆమె గురించిన కీలక అంశాలు:

1. బిరుదులు మరియు ప్రసిద్ధి

• నైటింగేల్ ఆఫ్ ఇండియా (భారత కోకిల): ఆమె కవితా మాధుర్యానికి గుర్తింపుగా ఈ బిరుదు లభించింది.
• ప్రముఖ కవయిత్రి: ‘ది గోల్డెన్ థ్రెషోల్డ్’ (The Golden Threshold), ‘ది బర్డ్ ఆఫ్ టైమ్’ (The Bird of Time) వంటివి ఆమె ప్రసిద్ధ రచనలు.

2. జాతీయ ఉద్యమంలో పాత్ర

• కాంగ్రెస్ అధ్యక్షత: 1925 కాన్పూర్ సెషన్‌లో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్‌కు అధ్యక్షత వహించారు. ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళ ఆమె (మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు అనిబిసెంట్).
• ఉప్పు సత్యాగ్రహం: 1930లో ధరాసన (Dharasana) సత్యాగ్రహానికి ఆమె నాయకత్వం వహించారు.
• క్విట్ ఇండియా: 1942 ఉద్యమ సమయంలో అరెస్టయి ఆగాఖాన్ ప్యాలెస్‌లో జైలు శిక్ష అనుభవించారు.

3. రాజకీయ మరియు సామాజిక మైలురాళ్లు

• మొదటి మహిళా గవర్నర్: స్వతంత్ర భారతదేశంలో ఒక రాష్ట్రానికి (యునైటెడ్ ప్రావిన్స్ – ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్) గవర్నర్‌గా పనిచేసిన తొలి మహిళ.
• మహిళా సాధికారత: ఢిల్లీలోని ‘లేడీ ఇర్విన్ కాలేజ్ ఫర్ విమెన్’ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
• నేషనల్ విమెన్స్ డే: ఆమె జయంతి (ఫిబ్రవరి 13)ని భారతదేశంలో **’జాతీయ మహిళా దినోత్సవం’**గా జరుపుకుంటారు.

4. పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

అంశం	వివరాలు
జననం	ఫిబ్రవరి 13, 1879 (హైదరాబాద్)
INC అధ్యక్షత	1925 (కాన్పూర్ సమావేశం)
గవర్నర్ బాధ్యతలు	ఉత్తరప్రదేశ్ (తొలి మహిళా గవర్నర్)
పోర్ట్రెయిట్ ఆవిష్కరణ	డిసెంబర్ 16, 1959 (సంవిధాన్ సదన్)
ముఖ్య నినాదం	“మన దేశం ఒక తోట లాంటిది, అందులో మహిళలు పువ్వుల లాంటి వారు.”

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

మెయిన్స్ పరీక్షల్లో ‘భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో మహిళల పాత్ర’ గురించి రాసేటప్పుడు, సరోజినీ నాయుడు గారు అటు పోరాట యోధురాలిగా, ఇటు దౌత్యవేత్తగా (రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి గాంధీజీతో పాటు హాజరయ్యారు) పోషించిన బహుముఖ పాత్రను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించాలి.

– టీమ్ examchamps.in

నేషనల్ యునాని డే (National Unani Day) 2026

భారత ప్రభుత్వ ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ముంబైలోని జె.జె. హాస్పిటల్ క్యాంపస్‌లో యునాని దినోత్సవ వేడుకలు మరియు జాతీయ సదస్సు నిర్వహించబడ్డాయి.

1. యునాని దినోత్సవం నేపథ్యం (Background)

• తేదీ: ఫిబ్రవరి 11 (ప్రతి సంవత్సరం).
• ఎవరి జ్ఞాపకార్థం?: ప్రముఖ యునాని వైద్యుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మరియు విద్యావేత్త హకీమ్ అజ్మల్ ఖాన్ (Hakim Ajmal Khan) జయంతిని పురస్కరించుకుని ఈ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
• హకీమ్ అజ్మల్ ఖాన్: ఈయన్ని ‘భారతదేశ యునాని వైద్య పితామహుడు’గా పరిగణిస్తారు. సర్పగంధ (Rauwolfia serpentina) మొక్క నుండి ‘అజ్మాలిన్‘ (Ajmaline) అనే మూలకాన్ని కనుగొనడంలో ఈయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా ఆ పేరు పెట్టారు.

2. యునాని డే 2026 థీమ్ (Theme)

“యునాని ప్రాక్టీస్‌లో ఆవిష్కరణలు మరియు సాక్ష్యాధారాలు” (Innovation and Evidence in Unani Practice)

• సాంప్రదాయ యునాని వైద్యానికి ఆధునిక వైజ్ఞానిక పరిశోధనలను (Evidence-based Research) జోడించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

3. కీలక ప్రాజెక్టులు & ఆవిష్కరణలు (Key Highlights)

• RRIUM ముంబై ఆధునీకరణ: ముంబైలోని ప్రాంతీయ యునాని వైద్య పరిశోధనా సంస్థ (Regional Research Institute of Unani Medicine) కో-లొకేషన్ సెంటర్‌ను ₹3.84 కోట్లతో ఆధునీకరించారు. ఇది ఆధునిక వైద్యంతో (Allopathy) కలిపి సమగ్ర వైద్యం అందించేందుకు దోహదపడుతుంది.
• డిజిటల్ ఇనిషియేటివ్స్: CCRUM (Central Council for Research in Unani Medicine) కొత్త వెబ్ పోర్టల్ మరియు మొబైల్ అప్లికేషన్‌లను ప్రారంభించింది.
• NABL సర్టిఫికేషన్: RRIUM ముంబైలోని బయోకెమిస్ట్రీ మరియు పాథాలజీ ల్యాబొరేటరీకి NABL గుర్తింపు లభించింది.

4. యునాని వైద్యం – ప్రాథమిక సూత్రాలు (For Static GK)

యునాని వైద్యం హిప్పోక్రేట్స్ (Hippocrates) ప్రతిపాదించిన నాలుగు రకాల ధాతువుల (Four Humors) సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది:

1. డమ్ (Dam) – రక్తం
2. బల్గమ్ (Balgham) – శ్లేష్మం
3. సఫ్రా (Safra) – పసుపు పిత్తం
4. సౌదా (Sauda) – నల్ల పిత్తం

పరీక్షల కోసం క్విక్ బిట్స్:

అంశం	వివరాలు
యునాని దినోత్సవం	ఫిబ్రవరి 11
ప్రారంభించిన నగరం	ముంబై (జేజే హాస్పిటల్ క్యాంపస్)
నిర్వహణ సంస్థ	CCRUM (న్యూ ఢిల్లీ)
హకీమ్ అజ్మల్ ఖాన్ బిరుదు	మసీహ్-ఉల్-ముల్క్ (Masih-ul-Mulk)
కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రి	ప్రతాప్‌రావు జాదవ్

పథకం విశ్లేషణ: PM ధన్–ధాన్య కృషి యోజన (PM DDKY)

వ్యవసాయ రంగంలో సమూల మార్పులు మరియు రైతు సుభిక్షం లక్ష్యంగా కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ, UNDP ఇండియా మరియు గేట్స్ ఫౌండేషన్ సంయుక్తంగా న్యూఢిల్లీలో CSR కాంక్లేవ్ నిర్వహించాయి.

1. PM DDKY పథకం నేపథ్యం (Background)

• ప్రారంభం: అక్టోబర్ 11, 2025.
• కాలపరిమితి: ఆరు సంవత్సరాలు (2025-2031).
• వ్యాప్తి: దేశవ్యాప్తంగా ఎంపిక చేసిన 100 జిల్లాలు.
• స్పూర్తి: నీతి ఆయోగ్ యొక్క ‘ఆస్పిరేషనల్ డిస్ట్రిక్ట్ ప్రోగ్రామ్’ (Aspirational District Programme) నమూనాలో, కేవలం వ్యవసాయం మరియు అనుబంధ రంగాలపైనే దృష్టి సారించే మొదటి ప్రత్యేక పథకం ఇది.

2. ఐదు ప్రధాన లక్ష్యాలు (Five Core Objectives)

1. ఉత్పాదకత: వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడం.
2. వైవిధ్యీకరణ: పంటల మార్పిడి (Crop Diversification) మరియు సుస్థిర పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం.
3. మౌలిక సదుపాయాలు: పంచాయతీ మరియు బ్లాక్ స్థాయిలలో కోత అనంతర నిల్వ (Storage) సౌకర్యాలను మెరుగుపరచడం.
4. నీటి పారుదల: సాగునీటి సౌకర్యాలను విస్తరించడం.
5. పరపతి: రైతులకు స్వల్పకాలిక మరియు దీర్ఘకాలిక రుణ సదుపాయాలను సులభతరం చేయడం.

3. అమలు తీరు – కన్వర్జెన్స్ మోడల్ (Convergence Model)

• ఈ పథకం ప్రత్యేకత ఏంటంటే, ఇది 11 విభాగాలకు చెందిన 36 ప్రస్తుత కేంద్ర పథకాలను, రాష్ట్ర పథకాలను మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాలను ఏకీకృతం (Convergence) చేస్తుంది.
• లీడ్ బ్యాంకుల పాత్ర: కిసాన్ క్రెడిట్ కార్డ్ (KCC), PM ఫసల్ బీమా యోజన (PMFBY) వంటి పథకాలను ఈ 100 జిల్లాల్లో వంద శాతం అమలు చేయడం.

4. CSR కాంక్లేవ్ ముఖ్యాంశాలు (Role of Corporate Sector)

• ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం: కేవలం నిధులు ఇవ్వడమే కాకుండా, ‘యంగ్ ప్రొఫెషనల్స్’ (YPs) ద్వారా క్షేత్రస్థాయిలో సాంకేతిక మద్దతు అందించడం.
• FPOల బలోపేతం: రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలకు (FPOs) మార్కెట్ లింకేజీలు మరియు విలువ ఆధారిత గొలుసు (Value Chain) నిర్మించడం.
• ప్రముఖ కంపెనీల భాగస్వామ్యం: యూనిలీవర్, రిలయన్స్ ఫౌండేషన్, ITC, యాక్సిస్ బ్యాంక్ మరియు TCS వంటి సంస్థలు ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	PM ధన్-ధాన్య కృషి యోజన (DDKY)
లక్షిత జిల్లాలు	100 జిల్లాలు
ప్రారంభ తేదీ	11 అక్టోబర్ 2025
భాగస్వామ్య సంస్థలు	కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ, UNDP, గేట్స్ ఫౌండేషన్
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం	వ్యవసాయ ఆధారిత జిల్లాల సమగ్ర మార్పు
నిర్వహించిన సదస్సు	CSR కాంక్లేవ్ (న్యూఢిల్లీ)

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

మెయిన్స్ పరీక్షల్లో “వ్యవసాయ రంగంలో ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం” (PPP in Agriculture) అనే అంశంపై ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు, DDKY పథకాన్ని ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు. ఇది నిధుల కేటాయింపు కంటే ‘పథకాల ఏకీకరణ’ (Convergence) ద్వారా ఫలితాలను సాధించే వినూత్న మోడల్.

– టీమ్ examchamps.in

నేషనల్ మిషన్ ఆన్ నేచురల్ ఫార్మింగ్ (NMNF): తాజా గణంకాలు (2026)

భారత ప్రభుత్వం రసాయన రహిత వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రారంభించిన నేషనల్ మిషన్ ఆన్ నేచురల్ ఫార్మింగ్ (NMNF) పథకం అమలు తీరును కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ వెల్లడించింది.

1. నేచురల్ ఫార్మింగ్ సర్టిఫికేషన్ సిస్టమ్ (NFCS)

• ప్రారంభం: 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి దీనిని “Participatory Guarantee System (PGS)-INDIA NATURAL” గా పిలుస్తున్నారు.
• సర్టిఫికేషన్ ఖర్చు: హెక్టారుకు ₹2100/- చొప్పున రెండేళ్ల కాలానికి ప్రభుత్వం అందిస్తుంది.
• లక్ష్యం: ప్రకృతి వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు నాణ్యతా ప్రమాణాలను కల్పించి, మార్కెట్లో రైతులకు మంచి ధర లభించేలా చేయడం.

2. రాష్ట్రాల వారీగా పురోగతి (ముఖ్యమైన గణంకాలు – 04.02.2026 నాటికి)

పరీక్షల దృష్ట్యా అగ్రస్థానంలో ఉన్న రాష్ట్రాలను గమనించడం ముఖ్యం:

• అత్యధిక రైతుల నమోదు (Registered Farmers):
  • తెలంగాణ: 4,52,276 (దేశంలోనే ప్రథమం)
  • మహారాష్ట్ర: 2,54,971
• అత్యధిక సాగు విస్తీర్ణం (Area in Ha.):
  • తెలంగాణ: 5,52,962.23 హెక్టార్లు
  • మహారాష్ట్ర: 1,47,012.28 హెక్టార్లు
• అత్యధిక సర్టిఫికేట్లు జారీ చేసిన రాష్ట్రం:
  • మహారాష్ట్ర (2,20,353)
  • తెలంగాణ (1,17,503)

3. నిధుల కేటాయింపు (Funds Sanctioned)

• 2025-26 కేటాయింపులు: ఈ ఆర్థిక సంవత్సరానికి మొత్తం ₹61,601 లక్షల నిధులను కేటాయించారు.
• గరిష్ట నిధులు పొందిన రాష్ట్రాలు (2025-26):
  • ఆంధ్రప్రదేశ్ (₹11,621.78 లక్షలు)
  • ఉత్తరప్రదేశ్ (₹4,975.12 లక్షలు)
  • రాజస్థాన్ (₹4,902.20 లక్షలు)

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (Quick Bits):

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	నేషనల్ మిషన్ ఆన్ నేచురల్ ఫార్మింగ్ (NMNF)
సర్టిఫికేషన్ పేరు	PGS-INDIA NATURAL
సర్టిఫికేషన్ ధర	₹2100/హెక్టారు (2 సంవత్సరాలకు)
నమోదులో నంబర్ 1 రాష్ట్రం	తెలంగాణ
మొత్తం రిజిస్టర్డ్ రైతులు (భారత్)	11.86 లక్షలు (సుమారు)
మొత్తం సాగు విస్తీర్ణం (భారత్)	9.56 లక్షల హెక్టార్లు (సుమారు)

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

నేచురల్ ఫార్మింగ్ (ప్రకృతి వ్యవసాయం) అనేది పర్యావరణహితం మాత్రమే కాకుండా, పెట్టుబడి ఖర్చును తగ్గించి రైతు ఆదాయాన్ని పెంచే మార్గం. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఈ మిషన్‌లో అత్యధిక రైతులను మరియు సాగు విస్తీర్ణాన్ని నమోదు చేసి దేశంలోనే అగ్రగామిగా నిలవడం గమనార్హం. ఏపీ అత్యధిక నిధుల విడుదలను పొందింది.

– టీమ్ examchamps.in

పథకం విశ్లేషణ: నమో డ్రోన్ దీదీ (Namo Drone Didi Scheme)

గ్రామీణ మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలను (SHGs) సాంకేతికంగా బలోపేతం చేయడం ద్వారా వ్యవసాయ రంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురావడమే ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

1. పథకం నేపథ్యం (Framework)

• రకం: కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme).
• మొత్తం బడ్జెట్: ₹1,261 కోట్లు.
• కాలపరిమితి: 2023-24 నుండి 2025-26 వరకు.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఫెర్టిలైజర్స్ మరియు లీడ్ ఫెర్టిలైజర్ కంపెనీలు (LFCs) దీని పంపిణీలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

2. అమలు మరియు శిక్షణ (Implementation & Training)

• డ్రోన్ల పంపిణీ: జనవరి 2026 నాటికి మొత్తం 1094 డ్రోన్లను SHGలకు పంపిణీ చేశారు. ఇందులో 500 డ్రోన్లు నేరుగా ‘నమో డ్రోన్ దీదీ’ పథకం కింద అందించబడ్డాయి.
• పైలట్ శిక్షణ: డ్రోన్లను పొందిన మహిళా సభ్యులకు DGCA (డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్) గుర్తించిన రిమోట్ పైలట్ ట్రైనింగ్ ఆర్గనైజేషన్స్ (RPTOs) ద్వారా శిక్షణ ఇచ్చారు.

3. రాష్ట్రాల వారీగా పురోగతి (జనవరి 2026 నాటికి)

పరీక్షల దృష్ట్యా అత్యధిక లబ్ధి పొందిన రాష్ట్రాలు:

1. కర్ణాటక: 145 డ్రోన్లు (దేశంలో ప్రథమం)
2. ఉత్తరప్రదేశ్: 128 డ్రోన్లు
3. ఆంధ్రప్రదేశ్: 108 డ్రోన్లు
4. హర్యానా: 102 డ్రోన్లు
5. తెలంగాణ: 81 డ్రోన్లు

4. ఆర్థిక మరియు సామాజిక ప్రభావం (Economic Viability)

బెంగళూరులోని ADRTC (Agricultural Development and Rural Transformation Centre) నిర్వహించిన అధ్యయనం ప్రకారం:

• ఉత్పాదకత: డ్రోన్ల వినియోగం వల్ల ఎరువులు, పురుగుమందుల పిచికారీలో సామర్థ్యం పెరిగింది.
• ఆదాయం: సంప్రదాయ వ్యవసాయం నుండి ఆధునిక సాంకేతిక సేవలకు మారడం ద్వారా గ్రామీణ మహిళల ఆదాయం గణనీయంగా పెరిగింది.
• వైవిధ్యం: SHGల కార్యకలాపాలు కేవలం కుటీర పరిశ్రమలకే పరిమితం కాకుండా టెక్నాలజీ వైపు విస్తరించాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	నమో డ్రోన్ దీదీ
లక్ష్యం	మహిళా SHGలకు డ్రోన్ల సరఫరా & శిక్షణ
మొత్తం డ్రోన్ల పంపిణీ	1094 (జనవరి 2026 నాటికి)
అత్యధిక డ్రోన్లు పొందిన రాష్ట్రం	కర్ణాటక (145)
శిక్షణ ఇచ్చే సంస్థ	DGCA గుర్తింపు పొందిన RPTOలు
నిర్వహణ భాగస్వామ్యం	లీడ్ ఫెర్టిలైజర్ కంపెనీలు (LFCs)

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

మెయిన్స్ పరీక్షల్లో “వ్యవసాయంలో డిజిటల్ టెక్నాలజీ” లేదా “మహిళా సాధికారత” గురించి వ్యాసాలు రాసేటప్పుడు, డ్రోన్ దీదీ పథకాన్ని ఒక ‘గేమ్ ఛేంజర్’గా పేర్కొనవచ్చు. ఇది వ్యవసాయ కూలీల కొరతను అధిగమించడంతో పాటు, గ్రామీణ మహిళలను ‘టెక్-ప్రెన్యూర్స్’ (Tech-preneurs) గా మారుస్తోంది.

– టీమ్ examchamps.in

భారత ఫార్మాస్యూటికల్ రంగం: కీలక పథకాలు & మౌలిక సదుపాయాలు

భారతదేశాన్ని ‘ప్రపంచ ఫార్మసీ’ (Pharmacy of the World) గా మార్చేందుకు మరియు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న వివిధ పథకాల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

1. బల్క్ డ్రగ్ పార్కుల ప్రోత్సాహక పథకం (Scheme for Promotion of Bulk Drug Parks)

• బడ్జెట్: ₹3,000 కోట్లు.
• ఆమోదించబడిన పార్కులు: 3 (ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్ మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్).
• కేంద్ర సహాయం: ఒక్కో పార్కుకు ₹1,000 కోట్లు (కామన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కోసం).
• వసతులు: విద్యుత్, నీరు, వ్యర్థాల శుద్ధి ప్లాంట్ (Effluent Treatment), స్టీమ్ మరియు వేర్‌హౌసింగ్ సౌకర్యాలు రాయితీ ధరలకే లభిస్తాయి.

2. మెడికల్ డివైజెస్ పార్కుల ప్రోత్సాహక పథకం

• ఆమోదించబడిన పార్కులు: 3 (గ్రేటర్ నోయిడా – UP, ఉజ్జయిని – MP, మరియు కాంచీపురం – తమిళనాడు).
• కేంద్ర గ్రాంట్: ఒక్కో పార్కుకు ₹100 కోట్లు.
• లక్ష్యం: వైద్య పరికరాల తయారీ ఖర్చును తగ్గించడం మరియు అంతర్జాతీయ పోటీతత్వాన్ని పెంచడం.

3. ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ (PLI) పథకాలు

ఫార్మా రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి మూడు రకాల PLI పథకాలు అమల్లో ఉన్నాయి:

పథకం పేరు	బడ్జెట్ (₹ కోట్లలో)	ప్రధాన లక్ష్యం
PLI for Bulk Drugs	₹6,940	క్లిష్టమైన KSMs, DIs, మరియు APIs తయారీలో స్వయం సమృద్ధి. (41 ఉత్పత్తులు గుర్తించబడ్డాయి).
PLI for Pharmaceuticals	₹15,000	బయో-ఫార్మాస్యూటికల్స్, పేటెంట్ మందులు మరియు కాంప్లెక్స్ జెనరిక్ మందుల తయారీని ప్రోత్సహించడం.
PLI for Medical Devices	₹3,420	రేడియోథెరపీ, ఇమేజింగ్ డివైజెస్, కార్డియో-రెస్పిరేటరీ పరికరాల తయారీ.

4. రీసెర్చ్ & ఇన్నోవేషన్ (PRIP Scheme)

• పూర్తి పేరు: Promotion of Research and Innovation in Pharma-MedTech Sector.
• బడ్జెట్: ₹5,000 కోట్లు (2029-30 వరకు).
• సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoEs): 7 NIPER సంస్థలలో ఏర్పాటు చేశారు.
  • ముఖ్య పాయింట్: బల్క్ డ్రగ్స్‌పై దృష్టి సారించిన CoE NIPER హైదరాబాద్ లో ఉంది.

5. తమిళనాడు రాష్ట్రం – ప్రత్యేక స్థితిగతులు

• తమిళనాడులో ప్రస్తుతం బల్క్ డ్రగ్ పార్క్ ప్రతిపాదన లేదు.
• అయితే, మెడికల్ డివైజెస్ పార్క్ (కాంచీపురం) నిర్మాణంలో ఉంది.
• PLI పథకాల కింద తమిళనాడులో 16 ఫార్మా యూనిట్లు మరియు 2 మెడికల్ డివైజ్ ప్రాజెక్టులు ఆమోదించబడ్డాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

• API (Active Pharmaceutical Ingredient): ఔషధంలో ఉండే ప్రధాన రసాయన భాగం. దీనినే ‘బల్క్ డ్రగ్’ అని కూడా అంటారు.
• బల్క్ డ్రగ్ పార్కులు గల రాష్ట్రాలు: ఏపీ, గుజరాత్, హిమాచల్ ప్రదేశ్.
• NIPER హైదరాబాద్ ప్రత్యేకత: బల్క్ డ్రగ్స్‌పై పరిశోధన చేసే సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఇక్కడ ఉంది.
• KSM (Key Starting Material): మందుల తయారీకి అవసరమైన ప్రాథమిక ముడి పదార్థం.

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

భారతదేశం ప్రస్తుతం తన API అవసరాల కోసం అధికంగా చైనాపై ఆధారపడుతోంది. ఈ బల్క్ డ్రగ్ పార్కులు మరియు PLI పథకాల ద్వారా ‘ఆత్మనిర్భర్ భారత్‘ లో భాగంగా సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) అంతరాయాలను తొలగించి, దేశీయ తయారీని పెంచడమే ప్రభుత్వ వ్యూహం.

– టీమ్ examchamps.in

పథకం విశ్లేషణ: ప్రధాన మంత్రి భారతీయ జనౌషధి పరియోజన (PMBJP)

సాధారణ ప్రజలకు, ముఖ్యంగా పేదలకు తక్కువ ధరకే నాణ్యమైన జెనరిక్ మందులను అందించడం ఈ పథకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

1. పథకం స్వరూపం (Product Basket)

• మందులు: ప్రస్తుతం జనౌషధి బాస్కెట్‌లో 2,110 రకాల మందులు, 315 రకాల వైద్య పరికరాలు ఉన్నాయి.
• చికిత్స రంగాలు: గుండె జబ్బులు (Cardiovascular), క్యాన్సర్ (Oncology), మధుమేహం, గ్యాస్ట్రో-ఇంటెస్టినల్ మరియు యాంటీ-ఇన్ఫెక్టివ్ మందులు వంటి ప్రధాన విభాగాలన్నీ ఇందులో ఉన్నాయి.
• వినియోగదారులు: దేశవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ సుమారు 15 లక్షల మంది కస్టమర్లు జనౌషధి కేంద్రాల (JAKs) నుండి మందులు కొనుగోలు చేస్తున్నారు.

2. సరఫరా వ్యవస్థ బలోపేతం (Supply Chain Improvements)

మందుల కొరత లేకుండా ప్రభుత్వం చేపట్టిన వినూత్న చర్యలు:

• ఇన్సెంటివ్స్: 2024 సెప్టెంబర్ నుండి 200 రకాల వేగంగా అమ్ముడయ్యే మందులను నిల్వ ఉంచే కేంద్రాల యజమానులకు ప్రత్యేక నెలవారీ ప్రోత్సాహకాలు (Monthly Incentives) అందిస్తున్నారు.
• డిజిటలైజేషన్: 5 భారీ గిడ్డంగిలు (Warehouses) మరియు డిస్ట్రిబ్యూటర్ల నెట్‌వర్క్‌ను అనుసంధానిస్తూ IT ఆధారిత సప్లై చైన్ సిస్టమ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు.
• PMBI పాత్ర: పథకాన్ని అమలు చేసే సంస్థ Pharmaceuticals and Medical Devices Bureau of India (PMBI). ఇది డిమాండ్‌ను ముందే అంచనా వేసి (Forecasting), మందుల సేకరణను డిజిటలైజ్ చేసింది.

3. ఆంధ్రప్రదేశ్ – జిల్లా వారీగా జనౌషధి కేంద్రాలు (31.12.2025 నాటికి)

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం 272 జనౌషధి కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి.

• అత్యధిక కేంద్రాలు గల జిల్లాలు:
  • గుంటూరు: 22
  • కర్నూలు: 20
  • ప్రకాశం: 16
  • NTR జిల్లా: 16
• కోనసీమ జిల్లా ప్రత్యేకత: డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లాలో 8 కేంద్రాలు ఉన్నాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఇక్కడ అత్యధికంగా ₹0.14 కోట్ల విక్రయాలు జరిగాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (Quick Bits):

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	ప్రధాన మంత్రి భారతీయ జనౌషధి పరియోజన (PMBJP)
అమలు చేసే విభాగం	ఫార్మాస్యూటికల్స్ విభాగం (రసాయన & ఎరువుల మంత్రిత్వ శాఖ)
నోడల్ ఏజెన్సీ	PMBI (Pharmaceuticals and Medical Devices Bureau of India)
APలో మొత్తం కేంద్రాలు	272
జనౌషధి దివస్	మార్చి 7
ప్రయోజనం	బ్రాండెడ్ మందుల కంటే 50% నుండి 90% తక్కువ ధరకే లభ్యం.

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

మెయిన్స్ పరీక్షల్లో “ఆరోగ్య రంగంలో ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడం” (Universal Healthcare) గురించి రాసేటప్పుడు PMBJPని ఒక ముఖ్యమైన ఉదాహరణగా పేర్కొనాలి. ఇది కేవలం మందుల ధరలను తగ్గించడమే కాకుండా, పారిశ్రామికవేత్తలకు (ముఖ్యంగా ఫార్మా గ్రాడ్యుయేట్లకు) స్వయం ఉపాధిని కల్పిస్తోంది.

– టీమ్ examchamps.in

భారత్ – థాయిలాండ్ సంయుక్త వైమానిక విన్యాసం (2026)

భారత వైమానిక దళం (IAF) మరియు రాయల్ థాయ్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (RTAF) మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో (IOR) ఈ సంయుక్త విన్యాసం నిర్వహించబడింది.

1. వ్యాయామం యొక్క ముఖ్యాంశాలు (Exercise Highlights)

• తేదీ: 09 నుండి 12 ఫిబ్రవరి 2026.
• వేదిక: హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతం (IOR). భారత వైమానిక దళం అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులలోని బేస్‌ల నుండి కార్యకలాపాలు నిర్వహించింది.
• పాల్గొన్న విమానాలు:
  • భారత్ (IAF): సుఖోయ్ Su-30MKI ఫైటర్ జెట్లు, IL-78 మిడ్-ఎయిర్ రిఫ్యూయలింగ్ ట్యాంకర్లు మరియు AWACS (Airborne Warning and Control System).
  • థాయిలాండ్ (RTAF): SAAB Gripen జెట్లు మరియు గ్రౌండ్ కంట్రోల్ ఇంటర్సెప్షన్ (GCI) విభాగాలు.

2. వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యత (Strategic Significance)

• ఇంటర్ఆపరబిలిటీ: స్నేహపూర్వక విదేశీ దేశాల (FFCs) వైమానిక దళాలతో కలిసి పనిచేసే సామర్థ్యాన్ని (Interoperability) పెంపొందించుకోవడం.
• మారిటైమ్ రీచ్: సముద్ర తీరానికి దూరంగా గగనతలంలో ఇంధనాన్ని నింపుకుంటూ (Mid-air Refuelling) దీర్ఘకాలిక యుద్ధ కార్యకలాపాలు నిర్వహించడంలో IAF తన శక్తిని నిరూపించుకుంది.
• యాక్ట్ ఈస్ట్ పాలసీ: భారతదేశం యొక్క ‘యాక్ట్ ఈస్ట్‘ (Act East Policy) విధానంలో భాగంగా థాయిలాండ్‌తో పెరుగుతున్న రక్షణ సహకారానికి ఈ విన్యాసం ఒక నిదర్శనం.

3. రక్షణ రంగంలో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు (Defence Ties)

• భారత్ మరియు థాయిలాండ్ మధ్య ఇప్పటికే CORPAT (Coordinated Patrol) వంటి నౌకాదళ విన్యాసాలు క్రమం తప్పకుండా జరుగుతున్నాయి.
• వైమానిక రంగంలో (Aerospace Domain) ఈ తరహా శిక్షణ విన్యాసాలు ఇరు దేశాల మధ్య పరస్పర అవగాహనను మరియు ఉత్తమ యుద్ధ పద్ధతుల (Best Practices) మార్పిడిని పెంచుతాయి.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

అంశం	వివరాలు
విన్యాసం పేరు	IAF – RTAF In-situ Joint Exercise
తేదీ	ఫిబ్రవరి 09 – 12, 2026
భారత స్థావరం	అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు
IAF వాడిన ప్రధాన యుద్ధ విమానం	Su-30MKI
థాయిలాండ్ వాడిన యుద్ధ విమానం	SAAB Gripen
ముఖ్య నినాదం	‘యాక్ట్ ఈస్ట్’ భాగస్వామ్యం బలోపేతం

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

హిందూ మహాసముద్రం మరియు దక్షిణ చైనా సముద్రం సరిహద్దుల్లో వ్యూహాత్మక ఉనికిని చాటుకోవడానికి థాయిలాండ్ వంటి ఆసియా (ASEAN) దేశాలతో సైనిక సంబంధాలు భారత్‌కు చాలా ముఖ్యం. ‘గ్రిపెన్’ (Gripen) వంటి ఆధునిక విమానాలతో భారత Su-30MKI కలిసి శిక్షణ పొందడం వల్ల విభిన్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలపై వైమానిక దళానికి అవగాహన కలుగుతుంది.

– టీమ్ examchamps.in

తమిళనాడులో జాతీయ జలమార్గాలు (National Waterways in Tamil Nadu)

భారతదేశంలో అంతర్గత జల రవాణాను (Inland Water Transport) ప్రోత్సహించడానికి ‘జాతీయ జలమార్గాల చట్టం, 2016’ కింద తమిళనాడులోని పలు నదులు మరియు కాలువలను జాతీయ జలమార్గాలుగా గుర్తించారు.

1. గుర్తించబడిన జాతీయ జలమార్గాలు (NWs)

తమిళనాడులో అభివృద్ధి కోసం ప్రభుత్వం గుర్తించిన ఐదు ప్రధాన జలమార్గాలు:

1. బకింగ్‌హామ్ కాలువ (Buckingham Canal): ఇది NW-4 లో ఒక భాగం. (NW-4 ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడులను కలుపుతుంది).
2. భవానీ నది (River Bhavani): ఇది NW-20 గా గుర్తించబడింది.
3. కావేరి – కొల్లిడం నది (River Kaveri – Kollidam): ఇది NW-55.
4. పళయార్ నది (River Pazhyar): ఇది NW-77.
5. పొన్నియార్ నది (River Ponniyar): ఇది NW-80.

2. ప్రస్తుత స్థితి మరియు నిధులు

• అమలు చేసే సంస్థ: ఈ జలమార్గాల అభివృద్ధిని షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ఇన్ల్యాండ్ వాటర్ వేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (IWAI) పర్యవేక్షిస్తుంది.
• ఫీజిబిలిటీ స్టడీ (FSR): పైన పేర్కొన్న అన్ని జలమార్గాలకు సంబంధించిన సాధ్యత అధ్యయన నివేదికలు (FSR) ఇప్పటికే పూర్తయ్యాయి.
• NW-4 అప్‌డేట్: బకింగ్‌హామ్ కాలువతో కూడిన జాతీయ జలమార్గం-4 (NW-4) యొక్క సమగ్ర ప్రాజెక్ట్ నివేదిక (DPR) అప్‌డేట్ చేయడం కోసం ప్రభుత్వం ₹5.23 కోట్లు మంజూరు చేసింది.

3. జలరవాణా ప్రయోజనాలు (Significance)

• తక్కువ ఖర్చు: రోడ్డు మరియు రైలు రవాణాతో పోలిస్తే జలరవాణా ఇంధన పరంగా మరియు ఆర్థికంగా చాలా చౌకైనది.
• పర్యావరణ హితం: కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• కనెక్టివిటీ: పారిశ్రామిక కేంద్రాలను పోర్టులతో అనుసంధానించడం ద్వారా ఎగుమతులు మరియు దిగుమతులను సులభతరం చేస్తుంది.

పరీక్షల కోసం క్విక్ డేటా పాయింట్స్ (MCQs):

అంశం	వివరాలు
NW-4	బకింగ్‌హామ్ కాలువ (AP & Tamil Nadu)
NW-20	భవానీ నది
NW-55	కావేరి – కొల్లిడం
నోడల్ ఏజెన్సీ	IWAI (Inland Waterways Authority of India)
ముఖ్య చట్టం	జాతీయ జలమార్గాల చట్టం, 2016
కేంద్ర మంత్రి	శర్బానంద సోనోవాల్

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

భారతదేశంలో మొత్తం 111 జాతీయ జలమార్గాలు ఉన్నాయి. వీటిలో NW-1 (గంగా నది) అతి పొడవైనది. తమిళనాడులో బకింగ్‌హామ్ కాలువను అభివృద్ధి చేయడం వల్ల దక్షిణ భారతదేశంలో సరకు రవాణా వ్యవస్థ మెరుగుపడటమే కాకుండా, పర్యాటక రంగం (Backwater Tourism) కూడా పుంజుకునే అవకాశం ఉంది.

– టీమ్ examchamps.in

ఆంధ్రప్రదేశ్ & తెలంగాణలోని జాతీయ జలమార్గాలు (National Waterways)

దక్షిణ భారతదేశంలో జలరవాణాను అభివృద్ధి చేసే క్రమంలో తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని ప్రధాన నదులను జాతీయ జలమార్గాలుగా గుర్తించడం జరిగింది.

1. ఆంధ్రప్రదేశ్ (Andhra Pradesh)

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జలరవాణాకు అత్యంత అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఉన్నాయి. ప్రధానంగా NW-4 దేశంలోనే అత్యంత కీలకమైన జలమార్గాలలో ఒకటి.

• NW-4 (గోదావరి – కృష్ణా – బకింగ్‌హామ్ కాలువ):
  • నదులు: గోదావరి (కాకినాడ – రాజమండ్రి), కృష్ణా (విజయవాడ – ముక్త్యాళ).
  • కాలువలు: కాకినాడ కాలువ, ఏలూరు కాలువ, కమ్మామురు కాలువ మరియు బకింగ్‌హామ్ కాలువ.
  • విశేషం: ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ (భద్రాచలం వరకు), మరియు తమిళనాడులను అనుసంధానిస్తుంది. దీని మొత్తం పొడవు సుమారు 1095 కి.మీ.
• ఇతర జలమార్గాలు:
  • పెన్నార్ నది (NW-79): అనంతపురం నుండి నెల్లూరు వరకు.
  • తుంగభద్ర నది (NW-104): ఇది ఏపీ మరియు కర్ణాటకల గుండా ప్రవహిస్తుంది.

2. తెలంగాణ (Telangana)

తెలంగాణ భూపరివేష్టిత (Land-locked) రాష్ట్రం అయినప్పటికీ, గోదావరి మరియు కృష్ణా నదుల ద్వారా అంతర్గత జలరవాణాకు అవకాశం ఉంది.

• గోదావరి నది (NW-4 లో భాగం):
  • తెలంగాణలోని భద్రాచలం నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాజమండ్రి మరియు కాకినాడ వరకు జలరవాణా అభివృద్ధికి ప్రణాళికలు సిద్ధమయ్యాయి.
  • ముఖ్యంగా బొగ్గు మరియు గ్రానైట్ రవాణాకు ఇది కీలకం కానుంది.
• కృష్ణా నది (NW-4 లో భాగం):
  • నల్గొండ జిల్లాలోని వాడపల్లి నుండి విజయవాడ వరకు ఉన్న మార్గాన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.
• మంజీరా నది (NW-65): సంగారెడ్డి మరియు నిజామాబాద్ జిల్లాల గుండా ప్రవహించే ఈ నదిని కూడా జాతీయ జలమార్గంగా గుర్తించారు.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Table for Quick Revision):

రాష్ట్రం	జాతీయ జలమార్గం (NW)	నది / కాలువ	కీలక ప్రాంతాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్	NW-4	గోదావరి, కృష్ణా, బకింగ్‌హామ్ కాలువ	కాకినాడ, విజయవాడ, నెల్లూరు
తెలంగాణ	NW-4	గోదావరి, కృష్ణా	భద్రాచలం, వాడపల్లి
తమిళనాడు	NW-4	బకింగ్‌హామ్ కాలువ	చెన్నై, ఎన్నోర్
తెలంగాణ	NW-65	మంజీరా నది	సంగారెడ్డి, నిజామాబాద్
ఏపీ & కర్ణాటక	NW-104	తుంగభద్ర నది	కర్నూలు, హోస్పేట

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

1. కనెక్టివిటీ: ఏపీలోని కాకినాడ మరియు కృష్ణపట్నం పోర్టులను లోతట్టు ప్రాంతాలతో అనుసంధానించడంలో NW-4 కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
2. అమలు: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కృష్ణా నదిపై ముక్త్యాళ నుండి విజయవాడ వరకు Phase-1 పనులు ఇప్పటికే ప్రాధాన్యత క్రమంలో ఉన్నాయి.
3. సవాళ్లు: నదులలో నీటి మట్టం తగ్గిపోవడం (Dredging అవసరం) మరియు వంతెనల ఎత్తు జలరవాణాకు ప్రధాన అడ్డంకులుగా ఉన్నాయి.

– టీమ్ examchamps.in

భారతదేశం మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఓడరేవుల అభివృద్ధి: సమగ్ర సమీక్ష (2026)

నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ (Blue Economy) బలోపేతం కోసం కేంద్ర ఓడరేవుల మంత్రిత్వ శాఖ చేపట్టిన వివిధ చర్యలు మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పోర్టుల ప్రస్తుత స్థితిగతులు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

1. భారతదేశంలోని ప్రధాన ఓడరేవుల (Major Ports) స్థితి

• మొత్తం ప్రధాన ఓడరేవుల సంఖ్య: 12 (ప్రస్తుతం ఆపరేషనల్).
• నూతన నోటిఫైడ్ పోర్టులు: 1. వధావన్ పోర్ట్ (మహారాష్ట్ర).

2. గలాథియా బే పోర్ట్ (అండమాన్ మరియు నికోబార్ దీవులు).

• పరిపాలన: ఇవి కేంద్ర ప్రభుత్వ పరిధిలో ఉంటాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఏకైక మేజర్ పోర్ట్ విశాఖపట్నం పోర్ట్ అథారిటీ.

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ – నిర్మాణంలో ఉన్న ఓడరేవులు

రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పరిపాలనా నియంత్రణలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రస్తుతం నాలుగు కొత్త పోర్టులు నిర్మాణ దశలో ఉన్నాయి:

1. మూలపేట పోర్ట్ (గతంలో భావనపాడు) – శ్రీకాకుళం జిల్లా.
2. మచిలీపట్నం పోర్ట్ – కృష్ణా జిల్లా.
3. రామాయపట్నం పోర్ట్ – ఎస్.పి.ఎస్.ఆర్ నెల్లూరు జిల్లా.
4. కాకినాడ SEZ పోర్ట్ – కాకినాడ జిల్లా.

3. సాగరమాల పథకం (Sagarmala Scheme) – 5 స్తంభాలు

ఓడరేవుల ఆధునీకరణ కోసం ప్రభుత్వం సాగరమాల పథకం కింద ఐదు కీలక అంశాలపై దృష్టి సారించింది:

• పోర్ట్ ఆధునీకరణ: మెకనైజేషన్ మరియు కొత్త బెర్తుల నిర్మాణం.
• పోర్ట్ కనెక్టివిటీ: రోడ్డు, రైలు మరియు జలమార్గాలతో అనుసంధానం.
• పరిశ్రమల స్థాపన: పోర్ట్ ఆధారిత పారిశ్రామికీకరణ.
• తీరప్రాంత అభివృద్ధి: తీరప్రాంత సమాజాల అభ్యున్నతి.
• తీరప్రాంత షిప్పింగ్: అంతర్గత జల రవాణా ప్రోత్సహించడం.

4. కీలక ఆవిష్కరణలు & డిజిటలైజేషన్

• సాగర్‌సేతు 2.0 (SagarSetu 2.0): ఇది మారిటైమ్ సింగిల్ విండో సిస్టమ్. దీని ద్వారా షిప్పింగ్ లావాదేవీల డిజిటలైజేషన్ సులభతరం అవుతుంది.
• హరిత్ సాగర్ (Harit Sagar): గ్రీన్ పోర్ట్ గైడ్‌లైన్స్ ద్వారా ఓడరేవులలో పర్యావరణహిత వ్యవస్థను ప్రోత్సహించడం.
• క్రూయిజ్ భారత్ మిషన్: క్రూయిజ్ టూరిజం (నౌకా విహార పర్యాటకం) అభివృద్ధి కోసం ప్రారంభించబడింది.
• గ్రీన్ టగ్ ట్రాన్సిషన్ ప్రోగ్రామ్ (GTTP): పోర్టులలో వాడే టగ్ బోట్లను సంప్రదాయ ఇంధనం నుండి హరిత ఇంధనంలోకి మార్చడం.

5. పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన సమాచారం (Quick Bits):

అంశం	వివరాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ మేజర్ పోర్ట్	విశాఖపట్నం
ఏపీలో ఆపరేషనల్ మైనర్ పోర్టులు	కాకినాడ (యాంకరేజ్ & సీపోర్ట్), రవ్వా, కృష్ణపట్నం, గంగవరం.
సాగరమాల కింద ఏపీ ప్రాజెక్టు	కాకినాడ యాంకరేజ్ పోర్ట్ మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదల (పూర్తయింది).
RFID Gate Automation	ఓడరేవుల్లో సమయాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రవేశపెట్టిన టెక్నాలజీ.
కేంద్ర మంత్రి	శర్బానంద సోనోవాల్.

అభ్యర్థుల గమనిక (Analytical Point):

మెయిన్స్ పరీక్షలలో “భారత ఆర్థిక వృద్ధిలో ఓడరేవుల పాత్ర” గురించి రాసేటప్పుడు, ‘సాగర్ సేతు 2.0’ వంటి డిజిటల్ సంస్కరణలు మరియు ‘హరిత్ సాగర్’ వంటి పర్యావరణ చర్యలను తప్పక పేర్కొనాలి. ఆంధ్రప్రదేశ్ తన సుదీర్ఘ తీరప్రాంతం (974 కి.మీ) ద్వారా “Gateway of the East” గా ఎదగడానికి రామాయపట్నం, మూలపేట వంటి కొత్త పోర్టులు అత్యంత కీలకం.

– టీమ్ examchamps.in