భారత్ – దక్షిణ కొరియా పార్లమెంటరీ ప్రతినిధి బృందం

రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్ శ్రీ హరివంశ్ తో దక్షిణ కొరియా నేషనల్ అసెంబ్లీ డిప్యూటీ స్పీకర్ మిస్టర్ లీ హాక్–యంగ్ (Lee Hack-Young).

1. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు & వాణిజ్యం

• ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం: ఇరు దేశాల మధ్య ప్రజాస్వామ్య విలువలు, చట్టబద్ధ పాలన ప్రాతిపదికన బలమైన సంబంధాలు.
• ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం: భారత్ మరియు దక్షిణ కొరియా మధ్య వాణిజ్యం సుమారు 27 బిలియన్ డాలర్లకు ($27 Billion) చేరుకుంది.
• కొరియన్ కంపెనీలు: హ్యుందాయ్, శామ్‌సంగ్ మరియు LG కంపెనీలు

2. చారిత్రక మరియు సాంస్కృతిక అనుబంధం

• అయోధ్య – గిమ్హే సంబంధం: అయోధ్యకు చెందిన ప్రిన్సెస్ సూరిరత్న మరియు గిమ్హే రాజు కిమ్ సురో మధ్య జరిగిన వివాహం ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న పురాతన నాగరికత సంబంధాలకు ప్రతీక.
• రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్: * 1929లో ఠాగూర్ కొరియాను ఉద్దేశించి ‘ల్యాంప్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్‘ (Lamp of the East) అనే కవితను రాశారు.
  • ఠాగూర్ 150వ జయంతి సందర్భంగా 2011లో దక్షిణ కొరియా ప్రభుత్వం సియోల్లో ఆయన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించింది.

---

Notes:

• దక్షిణ కొరియా ప్రస్తుత డిప్యూటీ స్పీకర్: లీ హాక్–యంగ్.
• భారత రాజ్యసభ డిప్యూటీ చైర్మన్: హరివంశ్.
• ఠాగూర్ కొరియాను వర్ణించిన పదం: ల్యాంప్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్.

Source: PIB

భారత్ సంపర్క్ (BHARAT SAMPARK)

కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల శాఖ మంత్రి శ్రీ జ్యోతిరాదిత్య ఎం. సింధియా, ‘భారత్ సంపర్క్’ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఐఐటీ ఢిల్లీని సందర్శించారు. యువతను దేశాభివృద్ధిలో భాగస్వాములను చేయడం ఈ కార్యక్రమ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

1. N-Gen (Next Generation) క్యాంపస్ పోస్ట్ ఆఫీస్

• తొలి పోస్ట్ ఆఫీస్: ఐఐటీ ఢిల్లీలో దేశంలోనే మొదటి N-Gen క్యాంపస్ పోస్ట్ ఆఫీస్‌ను మంత్రి సందర్శించారు.
• లక్ష్యం: విద్యార్థుల అవసరాలకు అనుగుణంగా, డిజిటల్ సదుపాయాలతో కూడిన పోస్ట్ ఆఫీసులను క్యాంపస్‌లలో ఏర్పాటు చేయడం.
• టార్గెట్: మార్చి 31, 2026 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 100 క్యాంపస్ పోస్ట్ ఆఫీసులను ఈ పథకం కింద ఆధునీకరించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. (ఇప్పటికే 40 పైగా పూర్తయ్యాయి).
• ప్రత్యేకతలు: ఉచిత వైఫై, QR కోడ్ ఆధారిత బుకింగ్, డిజిటల్ పేమెంట్స్ మరియు విద్యార్థుల కోసం రాయితీతో కూడిన స్పీడ్ పోస్ట్ సేవలు.

2. ఇండియా పోస్ట్ – IT 2.0 ఆధునీకరణ

• ఇండియా పోస్ట్ ప్రస్తుతం IT 2.0 మోడరనైజేషన్ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా సాంకేతిక మార్పులకు లోనవుతోంది.
• లాజిస్టిక్స్, ఈ-కామర్స్ రంగాల్లో, ముఖ్యంగా టైర్-2, టైర్-3 నగరాలు మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇండియా పోస్ట్ నెట్‌వర్క్‌ను బలోపేతం చేయడం దీని లక్ష్యం.

3. టెక్నాలజీ ఆవిష్కరణలు (Tactile Internet & Haptic Robotics)

• ఐఐటీ ఢిల్లీలోని ‘భారతీ స్కూల్ ఆఫ్ టెలికమ్యూనికేషన్’ విద్యార్థులు అభివృద్ధి చేసిన టాక్టైల్ ఇంటర్నెట్ (Tactile Internet) మరియు హాప్టిక్ రోబోటిక్స్ (Haptic Robotics) సాంకేతికతను మంత్రి పరిశీలించారు.
• ప్రయోజనం: ఈ సాంకేతికత ద్వారా సుదూర ప్రాంతాల్లో ఉన్న వస్తువుల స్పర్శను (టెక్స్చర్, పరిమాణం, ఉష్ణోగ్రత వంటివి) రియల్ టైమ్‌లో అనుభూతి చెందవచ్చు. ఇది ‘ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ స్కిల్స్’ (Internet of Skills) అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

---

Quick Points

• కార్యక్రమం పేరు: భారత్ సంపర్క్ (Bharat Sampark).
• మొదటి N-Gen పోస్ట్ ఆఫీస్: IIT ఢిల్లీ.
• సంబంధిత మంత్రిత్వ శాఖ: కమ్యూనికేషన్ల మంత్రిత్వ శాఖ.
• లక్ష్యం: మార్చి 2026 నాటికి 100 క్యాంపస్ పోస్ట్ ఆఫీసుల ఆధునీకరణ.
• కీలక సాంకేతికత: టాక్టైల్ ఇంటర్నెట్ (మనుషుల స్పర్శను డిజిటల్‌గా ప్రసారం చేయడం).

Source: PIB

2026 రిపబ్లిక్ డే అవార్డులు

2026 గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌లో కేంద్ర సంస్కృతి మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Culture) రెండు ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులను కైవసం చేసుకుంది.

1. ఉత్తమ శకటం (Best Tableau) – ప్రథమ బహుమతి

• శకటం ఇతివృత్తం (Theme): “వందేమాతరం – 150 ఏళ్ల ప్రయాణం“ (Vande Mataram – 150 Years Journey).
• విశేషం: కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖలు మరియు విభాగాల విభాగంలో దీనికి ప్రథమ బహుమతి లభించింది.
• ప్రధానాంశం: జాతీయ గీతం ఆవిర్భావం, స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో దాని పాత్ర మరియు భారతదేశ నాగరికత స్పృహను ఈ శకటం కళ్లకు కట్టింది.

2. సాంస్కృతిక ప్రదర్శన – ప్రత్యేక బహుమతి (Special Prize)

• ప్రదర్శన పేరు: “వందేమాతరం: ది ఎటర్నల్ రెజోనెన్స్ ఆఫ్ భారత్“ (The Eternal Resonance of Bharat).
• నిర్వహణ: సంగీత నాటక అకాడమీ మరియు నార్త్ జోన్ కల్చరల్ సెంటర్ (పాటియాలా) సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
• పాల్గొన్న కళాకారులు: దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుండి దాదాపు 2,500 మంది కళాకారులు తమ శాస్త్రీయ, జానపద మరియు గిరిజన నృత్యాలను ప్రదర్శించారు.

---

ప్రదర్శన వెనుక ఉన్న ప్రముఖులు (Key Personalities):

• క్రియేటివ్ డైరెక్టర్: డాక్టర్ సంధ్యా పురేచా (చైర్‌పర్సన్, సంగీత నాటక అకాడమీ).
• సంగీత దర్శకత్వం: శ్రీ ఎం. ఎం. కీరవాణి (ఆస్కార్ విజేత).
• వాయిస్ ఓవర్: శ్రీ అనుపమ్ ఖేర్.
• కొరియోగ్రఫీ: శ్రీ సంతోష్ నాయర్.
• కాస్ట్యూమ్ డిజైన్: ఎంఎస్. సంధ్యా రామన్.

చారిత్రక నేపథ్యం (Static GK Connect):

• వందేమాతరం గీతాన్ని రచించినది: బంకిం చంద్ర ఛటోపాధ్యాయ.
• ఈ గీతం ఆయన రాసిన ‘ఆనందమఠ్‘ నవలలోనిది.

---

Quick Notes

• Q1: 2026 రిపబ్లిక్ డే పరేడ్‌లో ఉత్తమ శకటం అవార్డు ఏ థీమ్‌కు వచ్చింది?
  • Ans: వందేమాతరం – 150 ఏళ్ల ప్రయాణం.
• Q2: సాంస్కృతిక ప్రదర్శనకు సంగీతం అందించినది ఎవరు?
  • Ans: ఎం. ఎం. కీరవాణి.

Source: PIB

ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026

భారత ప్రభుత్వ ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఆధ్వర్యంలో ఈ సదస్సు నిర్వహించబడుతోంది. దీనికి సంబంధించి స్టార్టప్‌ల నుండి దరఖాస్తులను WaveX ఆహ్వానిస్తోంది.

1. సదస్సు వివరాలు

• తేదీలు: 2026, ఫిబ్రవరి 16 నుండి 20 వరకు.
• వేదిక: భారత్ మండపం, న్యూఢిల్లీ.
• నిర్వహణ: మినిస్ట్రీ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (MeitY).
• ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) రంగంలో వినూత్న పరిష్కారాలను ప్రదర్శించడం మరియు స్టార్టప్‌లు, విధానకర్తలు, పెట్టుబడిదారుల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించడం.

2. MIB పెవిలియన్ & AVGC-XR

• సమాచార మరియు ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ (MIB) ఈ సదస్సులో ఒక ప్రత్యేక పెవిలియన్‌ను ఏర్పాటు చేస్తోంది.
• ఇది ముఖ్యంగా AVGC-XR (Animation, Visual Effects, Gaming, Comics – Extended Reality) రంగంలోని AI స్టార్టప్‌లకు తమ ఉత్పత్తులను ప్రదర్శించే అవకాశం కల్పిస్తుంది.

3. WaveX అంటే ఏమిటి?

• పరిచయం: ఇది కేంద్ర సమాచార మరియు ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క WAVES చొరవ కింద పనిచేసే ఒక స్టార్టప్ యాక్సిలరేటర్ ప్లాట్‌ఫారమ్.
• లక్ష్యం: మీడియా, ఎంటర్టైన్‌మెంట్ మరియు లాంగ్వేజ్ టెక్నాలజీ రంగాలలో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.
• భాగస్వామ్య సంస్థలు: T-Hub (హైదరాబాద్) మరియు IIT ఢిల్లీలతో WaveX భాగస్వామ్యం కలిగి ఉంది.
• ఇన్క్యుబేషన్ కేంద్రాలు: దేశవ్యాప్తంగా IICT ముంబై, FTII పూణే, SRFTI కోల్‌కతా మరియు వివిధ IIMC కేంద్రాలతో సహా మొత్తం 9 కేంద్రాల్లో ఇది కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తోంది.

---

క్విక్ పాయింట్స్

• సదస్సు పేరు: ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2026.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: MeitY (ఎలక్ట్రానిక్స్ & IT శాఖ).
• WaveX భాగస్వామి: T-Hub హైదరాబాద్ మరియు IIT ఢిల్లీ.
• AVGC రంగం: యానిమేషన్, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్, గేమింగ్ మరియు కామిక్స్.

Source: PIB

34వ నేషనల్ గుడ్ గవర్నెన్స్ వెబినార్ సిరీస్ 2025-26

కేంద్ర పరిపాలనా సంస్కరణలు మరియు ప్రజా ఫిర్యాదుల శాఖ (DARPG) ఆధ్వర్యంలో 2026, జనవరి 30న ఈ వెబినార్ జరిగింది.

1. ప్రధాన ఉద్దేశ్యం (Objective)

• ఉత్తమ పద్ధతుల వ్యాప్తి: ‘ప్రధాన మంత్రి పరిపాలనా అత్యుత్తమ అవార్డులు’ (PM’s Awards for Excellence in Public Administration) పొందిన ఉత్తమ పథకాలను మరియు జిల్లాల అభివృద్ధి నమూనాలను దేశవ్యాప్తంగా ఇతర జిల్లాల్లో అమలు (Replication) చేసేలా ప్రోత్సహించడం.
• సిరీస్ నేపథ్యం: ఏప్రిల్ 2022 నుండి ప్రతి నెలా ఒక వెబినార్ చొప్పున ఇప్పటివరకు 34 వెబినార్లు నిర్వహించారు.

2. 34వ వెబినార్ థీమ్ & ముఖ్యాంశాలు

• థీమ్: ‘జిల్లాల సమగ్ర అభివృద్ధి’ (Holistic Development of Districts).
• ప్రదర్శించిన ప్రాజెక్టులు: 2023 సంవత్సరానికి PM అవార్డు పొందిన రెండు కీలక జిల్లాల చొరవలను ఇక్కడ వివరించారు:
  • గుమ్లా జిల్లా (జార్ఖండ్): దీనిపై ఈస్ట్ సింగ్‌భూమ్ డిప్యూటీ కమిషనర్ కర్ణ్ సత్యార్థి ప్రెజెంటేషన్ ఇచ్చారు.
  • కార్గిల్ జిల్లా (లడఖ్): దీనిపై కుప్వారా జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ శ్రీకాంత్ బాలసాహెబ్ సుసే వివరాలను అందించారు.

3. నిర్వహణ మరియు భాగస్వామ్యం

• అధ్యక్షత: DARPG అదనపు కార్యదర్శి పునీత్ యాదవ్.
• పాల్గొన్నవారు: దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 600 ప్రాంతాల నుండి 1000 మందికి పైగా జిల్లా కలెక్టర్లు, శిక్షణ సంస్థల అధికారులు వర్చువల్‌గా హాజరయ్యారు.

---

Quick Notes

• నోడల్ ఏజెన్సీ: DARPG (మినిస్ట్రీ ఆఫ్ పర్సనల్, పబ్లిక్ గ్రీవెన్స్ అండ్ పెన్షన్స్).
• గుడ్ గవర్నెన్స్ వెబినార్ల ప్రారంభం: ఏప్రిల్ 2022.
• గుర్తించబడిన జిల్లాలు: గుమ్లా (జార్ఖండ్), కార్గిల్ (లడఖ్).
• లక్ష్యం: పరిపాలనలో వినూత్న మార్పులను (Innovations) క్షేత్రస్థాయి వరకు తీసుకెళ్లడం.

Source: PIB

విశాఖపట్నంలో CSIR-NIO షోర్–బేస్డ్ ప్రాంతీయ కేంద్రం ప్రారంభం

కేంద్ర సైన్స్ & టెక్నాలజీ శాఖ మంత్రి డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్, విశాఖపట్నంలోని రుషికొండ (ఎండాడ) వద్ద ₹32 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన CSIR-నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషియానోగ్రఫీ (NIO) ప్రాంతీయ కేంద్రాన్ని 2026, జనవరి 30న ప్రారంభించారు.

1. ప్రాజెక్ట్ విశేషాలు

• వ్యయం & నిర్మాణం: ₹32 కోట్లు; దీనిని CPWD నిర్మించింది.
• ప్రాముఖ్యత: గత 20 ఏళ్లుగా పెండింగ్‌లో ఉన్న ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను, కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల సమన్వయం (Double Engine Effect) ద్వారా కేవలం ఒక ఏడాదిలో పూర్తి చేశారు.
• స్థలం: ఎండాడ గ్రామంలోని 4 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఈ అత్యాధునిక ప్రయోగశాల ఉంది.

2. ప్రధాన లక్ష్యాలు & ఉపయోగాలు

• బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy): సముద్ర వనరుల వినియోగం ద్వారా ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించాలనే ప్రధాని మోదీ విజన్‌ను ఇది బలపరుస్తుంది.
• చమురు & సహజ వాయువు: భారతదేశ తూర్పు తీరప్రాంతంలో (Eastern Continental Margin) ఉన్న హైడ్రోకార్బన్లు, ఖనిజాలు, చమురు మరియు గ్యాస్ నిక్షేపాలపై పరిశోధనలు చేస్తుంది.
• విపత్తు నిర్వహణ: తీరప్రాంత రక్షణ, వాతావరణ మార్పులు మరియు సముద్ర విపత్తులపై అధ్యయనం చేస్తుంది.
• మత్స్యకారులు: చేపల వేట ప్రాంతాలను గుర్తించడం (Potential Fishing Zones), సముద్రపు పాచి (Seaweed) సాగు వంటి అంశాలలో మత్స్యకారులకు సాయపడుతుంది.

3. ఇతర కీలక ప్రకటనలు

• క్వాంటం టెక్నాలజీ: ఆంధ్రప్రదేశ్ నూతన రాజధాని అమరావతిలో త్వరలో ‘క్వాంటం టెక్నాలజీ’ సదుపాయాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు మంత్రి ప్రకటించారు.
• భాగస్వామ్యం: ఈ కేంద్రం ONGC మరియు ఆయిల్ ఇండియా వంటి సంస్థలతో కలిసి ఇంధన భద్రత కోసం పనిచేస్తుంది.

---

 Quick Notes:

• NIO అంటే ఏమిటి? – నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషియానోగ్రఫీ (ప్రధాన కార్యాలయం: గోవా).
• కొత్త ప్రాంతీయ కేంద్రం ఎక్కడ ఉంది? – విశాఖపట్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్).
• ఏ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది? – కేంద్ర సైన్స్ & టెక్నాలజీ మరియు ఎర్త్ సైన్సెస్ మంత్రిత్వ శాఖ.
• టాపిక్ కనెక్ట్: బ్లూ ఎకానమీ మరియు ఎనర్జీ సెక్యూరిటీ.

Source: PIB

సూర్యకాంతితో పనిచేసే సెల్ఫ్–చార్జింగ్ సూపర్ కెపాసిటర్

బెంగళూరులోని సెంటర్ ఫర్ నానో అండ్ సాఫ్ట్ మ్యాటర్ సైన్సెస్ (CeNS) శాస్త్రవేత్తలు సూర్యకాంతిని విద్యుత్తుగా మార్చడమే కాకుండా, అదే పరికరంలో నిల్వ చేసే వినూత్నమైన ‘ఫోటో–కెపాసిటర్‘ను అభివృద్ధి చేశారు.

1. ప్రధాన సాంకేతికత (Technology)

• ఏకీకృత వ్యవస్థ (Integrated System): సాధారణంగా సోలార్ ప్యానెల్స్ (శక్తిని గ్రహించడానికి) మరియు బ్యాటరీలు (నిల్వ చేయడానికి) వేర్వేరుగా ఉంటాయి. కానీ ఈ కొత్త పరికరం రెండింటినీ ఒకే యూనిట్‌లో కలిగి ఉండి, శక్తి నష్టాన్ని తగ్గిస్తుంది.
• నిర్మాణం: దీనిని నికెల్–కోబాల్ట్ ఆక్సైడ్ ($NiCo_2O_4$) నానోవైర్లను ఉపయోగించి తయారు చేశారు. ఇవి 3D నెట్‌వర్క్‌లా ఉండి, సూర్యకాంతిని సమర్థవంతంగా గ్రహిస్తాయి.
• ప్రత్యేకత: ఈ నానోవైర్లు వెలుతురులో ఉన్నప్పుడు కెపాసిటెన్స్‌ను 54% (570 నుండి 880 $mF/cm^2$ కు) పెంచుతాయి.

2. పనితీరు మరియు మన్నిక

• స్థిరత్వం: 10,000 సార్లు చార్జ్-డిశ్చార్జ్ చేసిన తర్వాత కూడా ఇది 85% సామర్థ్యాన్ని నిలుపుకుంది.
• వోల్టేజ్: ఇది 1.2 వోల్ట్ల స్థిరమైన అవుట్‌పుట్ వోల్టేజ్‌ను అందిస్తుంది.
• పరిశోధన: డాక్టర్ కవితా పాండే నేతృత్వంలోని బృందం ఈ ఆవిష్కరణ చేసింది. ఈ పరిశోధన ‘సస్టైనబుల్ ఎనర్జీ & ఫ్యూయల్స్‘ (రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ కెమిస్ట్రీ) జర్నల్‌లో ప్రచురితమైంది.

3. ముఖ్యమైన శాస్త్రీయ అంశం (For Deep-Tech exams)

• బ్యాండ్ గ్యాప్: నికెల్ సబ్‌స్టిట్యూషన్ వల్ల దీని బ్యాండ్ గ్యాప్ సుమారు 1.67 eV కు తగ్గింది.
• హాఫ్–మెటాలిక్ బిహేవియర్: ఈ పదార్థం ఒక వైపు సెమీకండక్టర్‌లా, మరోవైపు మెటల్‌లా ప్రవర్తిస్తుంది. ఇది వేగవంతమైన ఛార్జ్ రవాణాకు (Charge transport) సహాయపడుతుంది.

---

పరీక్షల కోసం క్విక్ పాయింట్స్:

• అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ: CeNS, బెంగళూరు (DST కింద పనిచేసే స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థ).
• పరికరం పేరు: ఫోటో-రీచార్జబుల్ సూపర్ కెపాసిటర్.
• ప్రయోజనం: ధరించగలిగే ఎలక్ట్రానిక్స్ (Wearables), పోర్టబుల్ పరికరాలు మరియు విద్యుత్ గ్రిడ్ లేని మారుమూల ప్రాంతాలకు ఇది వరప్రదాయిని.
• ముడి పదార్థం: నికెల్-కోబాల్ట్ ఆక్సైడ్ నానోవైర్లు.

Source: PIB