భారత్- సీషెల్స్ద్వైపాక్షికసంబంధాలు

1. పర్యటన ప్రాధాన్యత (Diplomatic Significance)

• అతిథి: సీషెల్స్ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ పాట్రిక్ హెర్మిని.
• మైలురాయి: సీషెల్స్ 50వ స్వాతంత్ర్య వార్షికోత్సవం మరియు భారత్-సీషెల్స్ దౌత్య సంబంధాల 50వ వార్షికోత్సవం.
• విజన్: భారత ప్రధాని MAHASAGAR (Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions) వ్యూహంలో సీషెల్స్ కీలక భాగస్వామి.

2. ఆర్థిక మరియు అభివృద్ధి భాగస్వామ్యం

• SESEL విజన్: “Sustainability, Economic Growth and Security through Enhanced Linkages” పేరుతో ఉమ్మడి విజన్ డాక్యుమెంట్ విడుదల.
• ఆర్థిక ప్యాకేజీ: మొత్తం 175 మిలియన్ డాలర్లు.
  • $125 మిలియన్లు: రూపాయి ఆధారిత రుణం (Line of Credit).
  • $50 మిలియన్లు: గ్రాంట్ (అనుదానం).
• డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు (DPI): భారత డిజిటల్ గవర్నెన్స్ మరియు పేమెంట్ నమూనాలను సీషెల్స్‌లో అమలు చేయడానికి ఒప్పందం.

3. రక్షణ మరియు సముద్ర భద్రత (Security)

• కొలంబో సెక్యూరిటీ కాన్క్లేవ్ (CSC): సీషెల్స్ ఇందులో పూర్తి స్థాయి సభ్యదేశంగా చేరాలని నిర్ణయించింది. (ప్రిలిమ్స్ బిట్: ఇది హిందూ మహాసముద్ర భద్రతకు సంబంధించిన కూటమి).
• హైడ్రోగ్రఫీ: సీషెల్స్‌లో ‘సీషెల్స్ హైడ్రోగ్రాఫిక్ యూనిట్ (SHU)’ ఏర్పాటుకు భారత్ సహాయం.
• PS Zoroaster: ఈ పెట్రోల్ నౌక మరమ్మత్తులకు భారత్ గ్రాంట్ సహాయం.

4. ఆరోగ్యం మరియు పర్యావరణం

• జన్ ఔషధి: భారత ఫార్మాకోపియాను సీషెల్స్ గుర్తించింది. తద్వారా భారత్ నుండి తక్కువ ధరకే నాణ్యమైన మందుల సరఫరా.
• CDRI: ‘కోయలిషన్ ఫర్ డిజాస్టర్ రెసిలియంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్’లో సీషెల్స్ సభ్యత్వం.
• బహుమతులు: 10 అంబులెన్స్‌లు, 1000 మెట్రిక్ టన్నుల ఆహార ధాన్యాలు.

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (For Quick Look)

అంశం	వివరాలు
విజన్ డాక్యుమెంట్	SESEL (Sustainability, Economic Growth and Security)
ఆర్థిక సాయం	$175 Million ($125M LoC + $50M Grant)
ముఖ్య వ్యూహం	MAHASAGAR & SAGAR Policy
సముద్ర కూటమి	Colombo Security Conclave (Full Member)
హైడ్రోగ్రఫీ	SHU యూనిట్ ఏర్పాటు

పరీక్షలలో అడిగే అవకాశం ఉన్న మోడల్ ప్రశ్నలు (Model MCQs):

ప్రశ్న 1: ఇటీవల భారత్ ఏ దేశంతో కలిసి ‘SESEL’ అనే ఉమ్మడి విజన్ పత్రాన్ని ఆవిష్కరించింది?

A) మాల్దీవులు B) సీషెల్స్ C) మారిషస్ D) శ్రీలంక

సమాధానం: B (సీషెల్స్)

ప్రశ్న 2: భారత్ ప్రకటించిన $175 మిలియన్ల ఆర్థిక ప్యాకేజీలో ఎంత మొత్తం గ్రాంట్‌గా అందించబడుతుంది?

A) $125 మిలియన్లు B) $75 మిలియన్లు C) $50 మిలియన్లు D) $25 మిలియన్లు

సమాధానం: C ($50 మిలియన్లు)

జైపూర్ లోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద (NIA) స్వర్ణోత్సవ (Golden Jubilee) వేడుకల ముఖ్యాంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ప్రెసిస్ (Precise) సమాచారం:

నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద (NIA) – స్వర్ణోత్సవ వేడుకలు

1. నేపథ్యం (Context)

• వేదిక: జైపూర్, రాజస్థాన్ (ఫిబ్రవరి 9, 2026).
• సందర్భం: NIA స్థాపించబడి 50 ఏళ్లు (1976 – 2026) పూర్తయిన సందర్భంగా స్వర్ణోత్సవ వేడుకలు నిర్వహించారు.
• ముఖ్య అతిథులు: రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి భజన్ లాల్ శర్మ, కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రి ప్రతాపరావు జాదవ్.

2. NIA ప్రాముఖ్యత

• ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఆయుర్వేద డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయం (Deemed-to-be University).
• పురాతన వైద్య విజ్ఞానానికి మరియు ఆధునిక శాస్త్రానికి మధ్య ఇది ఒక వంతెనగా పనిచేస్తోంది.
• ఆయుర్వేద విద్య, పరిశోధన మరియు రోగుల సంరక్షణలో ఇది దేశంలోనే అగ్రగామి సంస్థ.

3. ప్రారంభించిన నూతన సదుపాయాలు

స్వర్ణోత్సవాల సందర్భంగా మరిన్ని అత్యాధునిక మౌలిక సదుపాయాలను ప్రారంభించారు:

• సుశ్రుత భవన్ (New OPD Block): రోగులకు మెరుగైన అవుట్ పేషెంట్ సేవలు అందించడానికి.
• ధన్వంతరి ఉపవన్ (Dhanwantari Upvan): ఔషధ మొక్కల సంరక్షణ, విద్య మరియు పరిశోధన కోసం ఏర్పాటు చేసిన తోట.
• అడ్వాన్స్‌డ్ ఆపరేషన్ థియేటర్ & సిమ్యులేషన్ ల్యాబ్: క్లినికల్ శిక్షణ మరియు పరిశోధన సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి.
• NIA పాడ్‌కాస్ట్ స్టూడియో: డిజిటల్ మాధ్యమం ద్వారా ఆయుర్వేద విజ్ఞానాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడానికి ప్రారంభించిన తొలి అధికారిక పాడ్‌కాస్ట్.

4. కీలక సందేశాలు (Key Highlights)

• విజన్: భారత ఆయుష్ వ్యవస్థను అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ‘సాక్ష్య ఆధారిత’ (Evidence-based) వైద్య విధానంగా తీర్చిదిద్దడం.
• హీల్ ఇన్ ఇండియా (Heal in India): ఈ విజన్ లో భాగంగా NIA ని గ్లోబల్ వెల్నెస్ హబ్‌గా మార్చడం.
• ప్రభుత్వ సహకారం: జామనగర్‌లోని WHO గ్లోబల్ సెంటర్ ఫర్ ట్రెడిషనల్ మెడిసిన్ మరియు మూడు కొత్త ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేదాల ఏర్పాటు గురించి ప్రస్తావన.

పోటీ పరీక్షల బిట్స్ (Quick Facts):

• సంస్థ: National Institute of Ayurveda (NIA).
• స్థానం: జైపూర్, రాజస్థాన్.
• స్థాపన: 1976.
• హోదా: ఆయుర్వేద రంగంలో మొట్టమొదటి డీమ్డ్ యూనివర్సిటీ.
• కొత్త OPD పేరు: సుశ్రుత భవన్.

ఆయుష్ (AYUSH – Ayurveda, Yoga, Unani, Siddha, Homeopathy) మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా అమలవుతున్న మరికొన్ని కీలక పథకాల సమాచారం

ముఖ్యమైన ఆయుష్ పథకాలు (Major AYUSH Schemes)

1. జాతీయ ఆయుష్ మిషన్ (National Ayush Mission – NAM)

ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత పథకం (Centrally Sponsored Scheme).

• లక్ష్యం: దేశవ్యాప్తంగా ఆయుష్ ఆరోగ్య సేవలను బలోపేతం చేయడం, ఆయుష్ ఆసుపత్రులు మరియు విద్యా సంస్థలను అభివృద్ధి చేయడం.
• ముఖ్య అంశం: ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (PHCs), సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు (CHCs) మరియు జిల్లా ఆసుపత్రులలో ఆయుష్ సదుపాయాలను కల్పించడం.
• కాలపరిమితి: ప్రస్తుతానికి దీనిని మార్చి 31, 2026 వరకు పొడిగించారు.

2. ఆయుర్ స్వస్థ్య యోజన (Ayurswasthya Yojana)

ఇది రెండు పాత పథకాలను (PHI & COE) కలిపి రూపొందించిన కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme).

• భాగాలు: 1. ఆయుష్ మరియు ప్రజారోగ్యం (PHI): ఆయుష్ వైద్య విధానం ద్వారా సమాజంలో ఆరోగ్య సమస్యలను పరిష్కరించడం.

2. సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (CoE): అత్యాధునిక పరిశోధనలు మరియు చికిత్సల కోసం ఎంపిక చేసిన సంస్థలను ‘సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్’గా అభివృద్ధి చేయడం.

• క్రీడా వైద్యం (Sports Medicine): క్రీడాకారుల గాయాల నివారణ మరియు చికిత్సలో ఆయుష్ విధానాలను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రత్యేకత.

3. ఆయుర్ జ్ఞాన్ యోజన (Ayurgyan Scheme)

• లక్ష్యం: ఆయుష్ రంగంలో విద్య మరియు పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడం.
• ముఖ్యాంశాలు: కెపాసిటీ బిల్డింగ్, శిక్షణ కార్యక్రమాలు మరియు ఆయుష్ విద్యా సంస్థలకు ఆర్థిక సహాయం అందించడం.

4. ఆయుష్ ఓషధి గుణవత్తా ఏవం ఉత్పాదన సంవర్ధన్ యోజన (ASU&H Drugs)

• లక్ష్యం: ఆయుర్వేదం, సిద్ధ, యునాని మరియు హోమియోపతి (ASU&H) మందుల నాణ్యతను పెంచడం.
• ప్రాముఖ్యత: మందుల తయారీలో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను పాటించేలా తయారీదారులను ప్రోత్సహించడం.

ఇతర ముఖ్యమైన చొరవలు (Other Key Initiatives)

• పరిపూర్ణ మెడిక్లెయిమ్ ఆయుష్ బీమా: కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు మరియు వారి కుటుంబ సభ్యులు ప్రైవేట్ ఆసుపత్రుల్లో రూ. 20 లక్షల వరకు ‘క్యాష్‌లెస్’ ఆయుష్ చికిత్స పొందేందుకు 2026 సంక్రాంతి సందర్భంగా ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు.
• ఆయుష్ గ్రిడ్ (Ayush Grid): ఆయుష్ రంగాన్ని డిజిటలైజ్ చేయడానికి చేపట్టిన ఐటి ప్రాజెక్ట్.
• చారక్ పోర్టల్ (CHAREK): ఆయుష్ డ్రగ్స్ లైసెన్సింగ్ కోసం ఉద్దేశించిన డిజిటల్ పోర్టల్.
• ఆయుష్ వీసా (Ayush Visa): విదేశీయులు భారతదేశంలో ఆయుష్ చికిత్సలు పొందేందుకు వీలుగా కేంద్రం ప్రత్యేక ‘ఆయుష్ వీసా’ కేటగిరీని ప్రవేశపెట్టింది (మెడికల్ టూరిజం ప్రోత్సాహానికి).

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (Quick Review)

పథకం పేరు	రకం	ప్రధాన లక్ష్యం
NAM	Centrally Sponsored	ఆయుష్ హెల్త్ సెంటర్స్ విస్తరణ
Ayurswasthya	Central Sector	పరిశోధన & పబ్లిక్ హెల్త్
Ayurgyan	Central Sector	విద్య & కెపాసిటీ బిల్డింగ్
Ayush Visa	International	మెడికల్ టూరిజం (ఆయుష్)

ఈ–వేస్ట్ నిర్వహణ – అంతర్జాతీయ అధ్యయన పర్యటన (ఫిబ్రవరి 2026)

1. కార్యక్రమ నేపథ్యం (Context)

• నిర్వాహకులు: ఇంటర్నేషనల్ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU), కొలంబియా అంతర్జాతీయ సహకార సంస్థ (APC Colombia) మరియు భారత టెలికమ్యూనికేషన్ శాఖ (DoT) సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
• వేదిక: న్యూఢిల్లీ (ఫిబ్రవరి 9–13, 2026).
• పాల్గొన్న దేశాలు: భారత్, కొలంబియా, డొమినికన్ రిపబ్లిక్, మలేషియా, నైజీరియా మరియు దక్షిణాఫ్రికా.

2. ప్రధాన ఉద్దేశ్యం (Objective)

• సర్క్యులర్ ఎకానమీ (Circular Economy): ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల జీవితకాలం ముగిశాక, వాటిని వ్యర్థాలుగా పారేయకుండా తిరిగి వినియోగంలోకి తెచ్చే వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం.
• జ్ఞాన మార్పిడి: ఈ-వేస్ట్ గవర్నెన్స్‌లో ఉత్తమ విధానాలను దేశాల మధ్య పంచుకోవడం.

3. చర్చించిన కీలక అంశాలు (Themes)

• EPR (Extended Producer Responsibility): ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులను తయారు చేసే సంస్థలే వాటి వ్యర్థాల సేకరణ, రీసైక్లింగ్‌కు బాధ్యత వహించేలా చట్టపరమైన నిబంధనలు.
• అనధికారిక రంగం (Informal Sector): ఈ-వేస్ట్ సేకరణలో ఉన్న అసంఘటిత కార్మికులను ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావడం.
• నైపుణ్యాభివృద్ధి: రీసైక్లింగ్ టెక్నాలజీలలో అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల అమలు.

4. ప్రస్తుత గ్లోబల్ ఈ–వేస్ట్ గణాంకాలు (Exam Facts)

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా 62 మిలియన్ టన్నుల ఈ-వేస్ట్ ఉత్పత్తి అవుతోంది.
• ఇందులో కేవలం 22.3 శాతం మాత్రమే అధికారికంగా రీసైక్లింగ్ అవుతోంది.
• ఈ-వేస్ట్ విధానాలు ఉన్న 81 దేశాలలో, 67 దేశాలు EPR విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నాయి.

5. భారత ప్రాధాన్యత

• భారత్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలలో ఒకటి (సుమారు 100 కోట్ల ఇంటర్నెట్ వినియోగదారులు).
• UPI లావాదేవీలు: భారత్ నెలకు 1200 కోట్లకు పైగా UPI లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేస్తోంది. ఇటువంటి డిజిటల్ పురోగతి వల్ల పెరిగే ఈ-వేస్ట్‌ను నిర్వహించడం భారత్‌కు ఒక సవాలు మరియు అవకాశం.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

అంశం	వివరాలు
నిర్వహించిన సంస్థ	ITU (International Telecommunication Union)
భారత భాగస్వామి	డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ (DoT)
ముఖ్య విధానం	Extended Producer Responsibility (EPR)
తదుపరి పర్యటన	ఏప్రిల్ 2026 – దక్షిణాఫ్రికా
ఫీల్డ్ విజిట్	గ్రీన్‌స్కేప్ ఎకో మేనేజ్‌మెంట్ (అల్వార్, రాజస్థాన్)

పోటీ పరీక్షల కోసం ఒక మోడల్ ప్రశ్న:

ప్రశ్న: ఇటీవల ఈ-వేస్ట్ నియంత్రణపై ITU ఆధ్వర్యంలో అంతర్జాతీయ అధ్యయన పర్యటన (Study Tour) ఎక్కడ ప్రారంభమైంది?

A) బోగోటా, కొలంబియా

B) కేప్ టౌన్, దక్షిణాఫ్రికా

C) న్యూఢిల్లీ, భారత్

D) కౌలాలంపూర్, మలేషియా

సమాధానం: C (న్యూఢిల్లీ, భారత్)

నెట్‌వర్క్ రెడీనెస్ ఇండెక్స్ (NRI) 2025 – భారత్ ప్రదర్శన

1. నివేదిక నేపథ్యం (Report Context)

• విడుదల చేసిన సంస్థ: పోర్టులన్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ (Portulans Institute), వాషింగ్టన్ DC.
• విడుదల తేదీ: ఫిబ్రవరి 4, 2026.
• మొత్తం దేశాలు: 127 ఆర్థిక వ్యవస్థలు.
• కొలమానాలు (Pillars): ఈ నివేదిక 4 ప్రధాన స్తంభాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది:
  • సాంకేతికత (Technology)
  • ప్రజలు (People)
  • పాలన (Governance)
  • ప్రభావం (Impact)

2. భారత ర్యాంకింగ్ మరియు స్కోరు

• ప్రస్తుత ర్యాంకు (2025): 45వ స్థానం (2024తో పోలిస్తే 4 స్థానాలు మెరుగుపడింది).
• స్కోరు: 54.43 (గతేడాది 53.63 నుండి పెరిగింది).
• ఆదాయ వర్గం: ‘దిగువ-మధ్య ఆదాయ’ (Lower-middle-income) దేశాల విభాగంలో భారత్ 2వ స్థానంలో నిలిచింది.

3. భారత్ నంబర్ వన్ (1st Rank) సాధించిన అంశాలు

కింద పేర్కొన్న సూచికలలో భారత్ ప్రపంచంలోనే మొదటి స్థానంలో నిలిచింది:

• టెలికమ్యూనికేషన్ సేవలలో వార్షిక పెట్టుబడి (Annual investment in telecom).
• AI శాస్త్రీయ ప్రచురణలు (AI scientific publications).
• ICT సేవల ఎగుమతులు (ICT services exports).
• ఇ-కామర్స్ చట్టాలు (E-commerce legislation).

4. ఇతర కీలక ర్యాంకులు

• 2వ ర్యాంకు: FTTH (ఫైబర్ టు ది హోమ్) ఇంటర్నెట్ సబ్‌స్క్రిప్షన్లు, మొబైల్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ ట్రాఫిక్, అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ బ్యాండ్‌విడ్త్.
• 3వ ర్యాంకు: దేశీయ మార్కెట్ పరిధి (Domestic market scale).

క్విక్ రివిజన్ టేబుల్ (Quick Look)

అంశం	వివరాలు
నివేదిక పేరు	Network Readiness Index (NRI) 2025
భారత ర్యాంకు	45
గతేడాది ర్యాంకు	49
ప్రచురించిన సంస్థ	Portulans Institute
ప్రధాన స్తంభాలు	4 (Technology, People, Governance, Impact)

ముఖ్య గమనిక: భారత్ తన ఆదాయ స్థాయికి మించి నెట్‌వర్క్ సంసిద్ధతను ప్రదర్శిస్తోందని ఈ నివేదిక ప్రశంసించింది.

భారతదేశ సాంస్కృతిక & వారసత్వ పరిరక్షణ (2026)

1. మూర్త వారసత్వ సంపద (Tangible Heritage)

• ASI రక్షిత కట్టడాలు: దేశవ్యాప్తంగా 3686 కేంద్ర రక్షిత కట్టడాలు ఉన్నాయి.
  • అత్యధిక కట్టడాలు ఉన్న రాష్ట్రం: మహారాష్ట్ర (286).
• AMASR చట్టం, 1958: ఈ చట్టంలోని సెక్షన్ 4 ప్రకారం ఒక కట్టడాన్ని ‘జాతీయ ప్రాధాన్యత’ కలిగినదిగా గుర్తిస్తారు.
• NMMA (2007): నేషనల్ మిషన్ ఆన్ మాన్యుమెంట్స్ అండ్ యాంటిక్విటీస్. దీని ద్వారా చారిత్రక వస్తువుల జాతీయ రిజిస్టర్ రూపొందిస్తారు.
• సైట్ మ్యూజియంలు: తవ్వకాలలో దొరికిన వస్తువుల ప్రదర్శన కోసం దేశవ్యాప్తంగా 52 మ్యూజియంలు ఉన్నాయి.

2. అమూర్త వారసత్వ సంపద (Intangible Heritage)

• జోనల్ కల్చరల్ సెంటర్లు (ZCC): జానపద కళల పరిరక్షణకు 7 కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
  • కేంద్రాల ప్రధాన కార్యాలయాలు: పాటియాలా, నాగ్‌పూర్, ఉదయ్‌పూర్, ప్రయాగ్‌రాజ్, కోల్‌కతా, దిమాపూర్, తంజావూరు.
• రాష్ట్రీయ సంస్కృతి మహోత్సవ్ (RSM): 2015 నుండి ప్రారంభం. దేశీయ soft powerను చాటడం మరియు కళాకారులకు ఉపాధి కల్పించడం దీని లక్ష్యం.

3. డిజిటలైజేషన్ – ‘జతన్‘ (JATAN)

• JATAN: మ్యూజియం వస్తువుల (నాణేలు, రాతప్రతులు) డిజిటలైజేషన్ సాఫ్ట్‌వేర్.
• సాంకేతిక భాగస్వామి: C-DAC, పూణే.
• పోర్టల్: museumsofindia.gov.in

4. నిధుల కేటాయింపులు (2025-26 FY)

ప్రాంతం/రాష్ట్రం	కేటాయింపు (కోట్లలో)	ప్రధాన సర్కిల్
ఢిల్లీ	₹39.92	దేశంలోనే అత్యధికం
ఆంధ్రప్రదేశ్	₹14.00	అమరావతి సర్కిల్
తెలంగాణ	₹12.00	హైదరాబాద్ సర్కిల్
మహారాష్ట్ర	₹43.50	ముంబై, నాగ్‌పూర్, ఔరంగాబాద్ (మొత్తం)

పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన బిట్స్ (Quick Recap)

• ASI బాధ్యత: కట్టడాల పరిరక్షణ మరియు ACP (వార్షిక పరిరక్షణ ప్రణాళిక) అమలు.
• ప్రస్తుత మంత్రి: గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ (సాంస్కృతిక & పర్యాటక శాఖ).
• NMMA డేటా: ఇప్పటివరకు 11,406 కట్టడాలు, 12.47 లక్షల యాంటిక్విటీల డాక్యుమెంటేషన్ పూర్తి.

డిజిటల్ ఇండియా & AI మిషన్: లేటెస్ట్ కరెంట్ అఫైర్స్ (ఫిబ్రవరి 2026)

1. ఇండియా AI మిషన్ & ‘YUVA AI’ స్కిల్లింగ్

భారతదేశాన్ని అంతర్జాతీయ AI కేంద్రంగా మార్చే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం ఇండియా AI మిషన్ ద్వారా కీలక చర్యలు చేపట్టింది.

• ప్రాంతీయ సదస్సులు: మేఘాలయ నుండి కేరళ వరకు మొత్తం 7 రాష్ట్రాలలో సదస్సులు నిర్వహించి, స్థానిక సమస్యలకు AI ద్వారా పరిష్కారాలను వెతికారు.
• YUVA AI for All: దేశవ్యాప్తంగా 10 లక్షల మంది యువతకు AI నైపుణ్యాలలో శిక్షణ ఇవ్వడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.
• బడ్జెట్: ఈ మిషన్ కోసం కేంద్రం ₹10,000 కోట్లు కేటాయించింది.

2. ‘సత్య‘ (SATYA) పోర్టల్ – ల్యాబ్ ఆటోమేషన్

కేంద్ర మంత్రి శ్రీ జితిన్ ప్రసాద SATYA (STQC Lab Automation Portal) ను ప్రారంభించారు.

• STQC పాత్ర: ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల నాణ్యతను ధృవీకరించే సంస్థ.
• లక్ష్యం: సర్టిఫికేషన్ ప్రక్రియను పూర్తిగా డిజిటలైజ్ చేయడం ద్వారా పారదర్శకతను పెంచడం మరియు స్టార్టప్‌లకు ‘ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్’ (వ్యాపార సానుకూలత) కల్పించడం.

3. ‘భాషిణి‘ (BHASHINI) & స్వదేశీ AI క్లౌడ్

భారతదేశ భాషా అనువాద ప్లాట్‌ఫారమ్ ‘భాషిణి’, విదేశీ క్లౌడ్ సేవల నుండి విడివడి సొంత సార్వభౌమ AI క్లౌడ్ (Sovereign AI Cloud) వ్యవస్థలోకి మారింది.

• Yotta Shakti Cloud: ఇది భాషిణికి అవసరమైన GPU మౌలిక సదుపాయాలను అందిస్తోంది.
• డేటా భద్రత: భారతీయ భాషా డేటా మరియు పౌరుల సమాచారం మన దేశ సరిహద్దుల్లోనే భద్రంగా ఉండేలా (Data Sovereignty) ఈ చర్య తీసుకున్నారు.
• మహా కుంభ్ 2025: ఈ క్లౌడ్ వ్యవస్థ ద్వారా ‘కుంభ్ సహాయక్‘ అనే AI అసిస్టెంట్ 11+ భాషల్లో భక్తులకు వాయిస్ సేవలను అందించింది.

పరీక్షల కోసం క్విక్ టేబుల్ (Quick Revision Table)

ముఖ్య అంశం	వివరణ / లక్ష్యం
ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్	ఫిబ్రవరి 16–20, 2026 (న్యూఢిల్లీ)
YUVA AI Program	1 మిలియన్ మందికి AI శిక్షణ
SATYA Portal	STQC ల్యాబ్ సర్వీసుల డిజిటలైజేషన్
Bhashini Cloud Migration	విదేశీ క్లౌడ్ నుండి స్వదేశీ క్లౌడ్ (Yotta) కు మార్పు

భారత్ – శ్రీలంక HTA నాలెడ్జ్ ఎక్స్ఛేంజ్ వర్క్‌షాప్ (2026)

1. కార్యక్రమ నేపథ్యం (Context)

• వేదిక: సుష్మా స్వరాజ్ భవన్, న్యూఢిల్లీ (ఫిబ్రవరి 9, 2026 నుండి 5 రోజుల పాటు).
• నిర్వాహకులు: కేంద్ర ఆరోగ్య పరిశోధన శాఖ (DHR) మరియు విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
• పాల్గొన్నవారు: శ్రీలంక ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధుల బృందం.

2. ప్రధాన ఉద్దేశ్యం (Objective)

• HTA బలోపేతం: శ్రీలంకలో ‘హెల్త్ టెక్నాలజీ అసెస్‌మెంట్’ (HTA) విధానాన్ని సంస్థాగతం చేయడానికి అవసరమైన వ్యూహాలను పంచుకోవడం.
• ఆరోగ్య దౌత్యం: భారత్ మరియు శ్రీలంక మధ్య ఆరోగ్య రంగంలో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను పెంపొందించడం.

3. HTA అంటే ఏమిటి? (What is HTA?)

• నిర్వచనం: ఏదైనా ఒక వైద్య సాంకేతికత (మందులు, పరికరాలు, చికిత్సా పద్ధతులు) యొక్క ప్రభావం, ఖర్చు మరియు సామాజిక ఫలితాలను శాస్త్రీయంగా అంచనా వేసే పద్ధతి.
• HTAIn (Health Technology Assessment India): ఇది భారత ఆరోగ్య పరిశోధన శాఖ (DHR) కింద పనిచేసే సంస్థ. ఇది తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన, ఆధారాలతో కూడిన (Evidence-based) వైద్య విధానాలను అమలు చేయడంలో ప్రభుత్వానికి సహాయపడుతుంది.

4. వర్క్‌షాప్ కీలక అంశాలు (Key Areas)

• పాలన మరియు విధానాలు: HTA సంస్థాగత నిర్మాణం మరియు నిర్వహణ.
• ధరల నిర్ణయం: మందులు మరియు వైద్య పరికరాల ధరల నిర్ణయ ప్రక్రియ.
• కొనుగోలు (Procurement): పారదర్శకమైన పద్ధతుల్లో వైద్య వస్తువుల సేకరణ.
• సామర్థ్య పెంపు: ఇరు దేశాల మధ్య HTA వ్యవస్థల బలోపేతానికి పరస్పర సహకారం.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

అంశం	వివరాలు
కార్యక్రమం	5 రోజుల నాలెడ్జ్ ఎక్స్ఛేంజ్ వర్క్‌షాప్
భాగస్వామ్య దేశం	శ్రీలంక
భారత నోడల్ ఏజెన్సీ	DHR (Department of Health Research)
HTA ప్రధాన సంస్థ	HTAIn (Health Technology Assessment India)
ప్రముఖ వ్యక్తి	డా. రాజీవ్ బాల్ (DG, ICMR & సెక్రటరీ DHR)

ముఖ్య గమనిక: ఈ కార్యక్రమం ద్వారా శ్రీలంక తన ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థలో సాక్ష్యాధారాలతో కూడిన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి (Evidence-based decision making) భారత అనుభవాన్ని ఉపయోగించుకోనుంది.

సైబర్ నేరాల నియంత్రణపై జాతీయ సదస్సు (2026)

1. కార్యక్రమ నేపథ్యం (Context)

• వేదిక: భారత్ మండపం, న్యూఢిల్లీ (ఫిబ్రవరి 10–11, 2026).
• నిర్వాహకులు: సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) మరియు ఇండియన్ సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ (I4C) సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
• ముఖ్య అతిథి: కేంద్ర హోం మంత్రి మరియు సహకార శాఖ మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా.

2. కీలక ప్రారంభోత్సవాలు (Major Launches)

సదస్సు సందర్భంగా హోం మంత్రి ఈ క్రింది వాటిని ప్రారంభించారు:

• CBI కొత్త సైబర్ క్రైమ్ బ్రాంచ్: సైబర్ నేరాల దర్యాప్తు సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి.
• S4C డ్యాష్‌బోర్డ్ (S4C Dashboard): ఇది I4C కింద పనిచేసే రాష్ట్ర సైబర్ క్రైమ్ కోఆర్డినేషన్ సెంటర్ డాష్‌బోర్డ్. రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయాన్ని ఇది మెరుగుపరుస్తుంది.

3. ప్రధాన లక్ష్యాలు (Objectives)

• సైబర్ ఫ్రాడ్ ఎకోసిస్టమ్ విచ్ఛిన్నం: సైబర్ నేరాలకు మూలమైన మూడు స్తంభాలను అరికట్టడం:
  • ఫైనాన్షియల్ (Financial): మ్యూల్ అకౌంట్లు మరియు మనీ లాండరింగ్.
  • టెలికాం (Telecom): సిమ్ కార్డులు (SIM/eSIM) మరియు డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల దుర్వినియోగం.
  • హ్యూమన్ (Human): సైబర్ బానిసత్వం (Cyber Slavery) మరియు స్కామ్ కంపౌండ్లలోకి మానవ అక్రమ రవాణా.
• టెక్నాలజీ వినియోగం: దర్యాప్తులో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) మరియు డేటా అనలిటిక్స్ వాడకం.
• సత్వర స్పందన: నిధుల గుర్తింపు (Real-time fund tracing) మరియు బాధితుల రక్షణ యంత్రాంగాన్ని మెరుగుపరచడం.

4. “హోల్–ఆఫ్–ఎకోసిస్టమ్” విధానం

ఈ సదస్సులో చట్టాన్ని అమలు చేసే సంస్థలతో (Law Enforcement) పాటు RBI, బ్యాంకులు, ఫిన్‌టెక్ కంపెనీలు, టెలికాం సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు మరియు సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.

క్విక్రివిజన్పాయింట్స్(Quick Scan) Daily Current Affairs In Telugu

అంశం	వివరాలు
సదస్సు పేరు	Tackling Cyber-Enabled Frauds
నిర్వహించిన సంస్థలు	CBI & I4C (MHA)
కొత్త విభాగం	CBI Cybercrime Branch
పోర్టల్/డ్యాష్‌బోర్డ్	S4C (State Cyber Crime Coordination Centre)
CBI సైబర్ విభాగం	2000 నుంచి ఉంది; 2022లో అప్‌గ్రేడ్ అయింది

ముఖ్య గమనిక: సైబర్ నేరాల దర్యాప్తులో రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచడం ద్వారా డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై పౌరుల నమ్మకాన్ని బలపరచడమే ఈ సదస్సు అంతిమ లక్ష్యం.

స్వావలంబిని (Swavalambini) – మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల ప్రోత్సాహక పథకం

1. నేపథ్యం మరియు భాగస్వామ్యం (Context & Partnership)

• ప్రారంభం: ఫిబ్రవరి 2025 (పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా).
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు పారిశ్రామికవేత్తల శాఖ (MSDE).
• నాలెడ్జ్ పార్ట్నర్: నీతి ఆయోగ్ (మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల వేదిక – WEP).
• అమలు చేస్తున్న సంస్థలు: 1. NIESBUD (నోయిడా)

2. IIE (గువహటి)

2. ప్రధాన లక్ష్యం (Objective)

ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లో (HEIs) చదువుతున్న యువతులలో పారిశ్రామిక ఆలోచనలను పెంపొందించడం మరియు వారు సొంతంగా వ్యాపారాలను (Enterprises) ప్రారంభించేలా శిక్షణ, మెంటార్షిప్ అందించడం.

3. శిక్షణ ప్రక్రియ (Training Stages)

పథకం మూడు దశల్లో సాగుతుంది:

1. EAP (Entrepreneurship Awareness Programme): పారిశ్రామిక రంగంపై అవగాహన కల్పించడం.
2. EDP (Entrepreneurship Development Programme): ఎంపిక చేసిన అభ్యర్థులకు ఆర్థిక వనరులు, మార్కెట్ లింకేజీలు, చట్టపరమైన అంశాలపై లోతైన శిక్షణ.
3. మెంటార్షిప్: శిక్షణ తర్వాత 21 వారాల పాటు నిపుణుల ద్వారా మార్గదర్శకత్వం (Handholding) అందించబడుతుంది.
4. FDP (Faculty Development Programme): విద్యార్థినులకు మార్గనిర్దేశం చేసేందుకు అధ్యాపకులకు ఇచ్చే శిక్షణ.

4. పైలట్ ప్రాజెక్ట్ వివరాలు (Pilot Scope)

• రాష్ట్రాలు: అస్సాం, మేఘాలయ, మిజోరం, ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ.
• గమనిక: ప్రస్తుతం ఈ పథకం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అందుబాటులో లేదు.
• తెలంగాణ డేటా (జనవరి 2026 నాటికి):
  • FDP (అధ్యాపకులు): 17 మంది
  • EAP (అవగాహన శిక్షణ): 150 మంది
  • EDP (అభివృద్ధి శిక్షణ): 48 మంది

క్విక్రివిజన్పాయింట్స్(Quick Scan) Daily Current Affairs In Telugu

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	స్వావలంబిని (Swavalambini)
లక్షిత వర్గం	ఉన్నత విద్యాసంస్థల్లోని విద్యార్థినులు
నీతి ఆయోగ్ చొరవ	Award To Reward (ATR) – ఉత్తమ పారిశ్రామికవేత్తలకు పురస్కారం
మంత్రిత్వ శాఖ	MSDE (కేంద్ర మంత్రి: జయంత్ చౌదరి)
మెంటార్షిప్ కాలం	21 వారాలు

పోటీ పరీక్షల ప్రశ్న:

ప్రశ్న: ‘స్వావలంబిని’ పథకం కింద నైపుణ్యాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ఏ సంస్థను నాలెడ్జ్ పార్ట్నర్‌గా ఎంచుకుంది?

సమాధానం: నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog).

స్పెషాలిటీ స్టీల్ – PLI 1.2 పథకం ప్రారంభం (2026)

1. నేపథ్యం (Context)

• ప్రారంభం: ఫిబ్రవరి 9, 2026న న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్‌లో ప్రారంభమైంది.
• ప్రారంభించిన వారు: కేంద్ర ఉక్కు మరియు భారీ పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి శ్రీ హెచ్.డి. కుమారస్వామి.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: అత్యంత నాణ్యమైన స్టీల్ (Specialty Steel) ఉత్పత్తిలో స్వయంసమృద్ధి సాధించడం మరియు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం.

2. PLI 1.2 ముఖ్యాంశాలు (Key Statistics)

• MoUలు: 55 కంపెనీలతో మొత్తం 85 ఒప్పందాలు (MoUs) కుదుర్చుకున్నారు.
• పెట్టుబడి: ఈ పథకం ద్వారా ₹11,887 కోట్ల పెట్టుబడులు వస్తాయని అంచనా.
• ఉత్పత్తి లక్ష్యం: 2031 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి 8.7 మిలియన్ టన్నుల అదనపు స్పెషాలిటీ స్టీల్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని సాధించడం.
• ప్రోత్సాహకాలు (Incentives): 5 ఏళ్ల కాలపరిమితిలో 4% నుండి 15% వరకు ప్రోత్సాహకాలు అందజేస్తారు.

3. ప్రయోజనం పొందే రంగాలు (Target Sectors)

ఈ ప్రత్యేక రకం ఉక్కును ఈ క్రింది కీలక రంగాలలో ఉపయోగిస్తారు:

• ఆటోమొబైల్స్ (Automobiles)
• రక్షణ రంగం (Defence)
• రైల్వేలు మరియు ఏరోస్పేస్
• ఎలక్ట్రికల్ పరికరాలు

4. ప్రాధాన్యత (Significance)

• మేక్ ఇన్ ఇండియా: విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేస్తూ, భారత్‌ను గ్లోబల్ స్టీల్ హబ్‌గా మార్చడం.
• గత ప్రగతి: PLI 1.0 మరియు 1.1 ద్వారా ఇప్పటికే ₹43,874 కోట్ల పెట్టుబడుల ఒప్పందాలు జరిగాయి. ఇప్పుడు ప్రారంభమైన PLI 1.2 దానిని మరింత బలోపేతం చేస్తుంది.
• స్వయంసమృద్ధి: ఎలక్ట్రికల్ స్టీల్, అలాయ్ మరియు స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ వంటి వ్యూహాత్మక గ్రేడ్‌ల తయారీలో భారత్ ‘ఆత్మనిర్భర్’ (Self-reliant) గా మారుతుంది.

క్విక్రివిజన్పాయింట్స్(Quick Scan) Daily Current Affairs In Telugu

అంశం	వివరాలు
పథకం పేరు	PLI 1.2 (Specialty Steel)
శాఖ	ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Steel)
పెట్టుబడి లక్ష్యం	₹11,887 కోట్లు
కంపెనీల సంఖ్య	55
ప్రోత్సాహక రేటు	4% – 15%

ముఖ్య గమనిక: స్పెషాలిటీ స్టీల్ అనేది సాధారణ ఉక్కు కంటే ఎక్కువ విలువ కలిగినది. దీని తయారీలో సాంకేతికత ఎక్కువగా అవసరమవుతుంది, అందుకే ప్రభుత్వం దీనికి ప్రత్యేక ప్రోత్సాహకాలను అందిస్తోంది.

నీతి ఆయోగ్ నివేదిక: వికసిత్ భారత్ @ 2047 & నెట్ జీరో

1. నివేదిక నేపథ్యం (Context)

• విడుదల తేదీ: ఫిబ్రవరి 9-10, 2026.
• మొత్తం నివేదికలు: 11 అధ్యయన నివేదికలు (మొదటి దశలో 3 వాల్యూమ్స్ విడుదలయ్యాయి).
• లక్ష్యం: 2047 నాటికి ‘వికసిత్ భారత్‘ (అభివృద్ధి చెందిన దేశం) లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటూనే, 2070 నాటికి ‘నెట్ జీరో‘ (GHG ఉద్గారాలు సున్నా) సాధించే మార్గాలను విశ్లేషించడం.

2. కీలక అంచనాలు మరియు వ్యూహాలు

• పెట్టుబడి అవసరం: 2070 నాటికి నెట్ జీరో లక్ష్య సాధనకు సుమారు $22.7 ట్రిలియన్ల భారీ మూలధనం అవసరం. ఇందులో కనీసం $6.5 ట్రిలియన్లు బాహ్య వనరుల (విదేశీ పెట్టుబడులు) నుండి రావాలి.
• బొగ్గు వినియోగం: భారతదేశం క్లీన్ ఎనర్జీ వైపు మళ్లుతున్నప్పటికీ, 2047 వరకు దేశంలో బొగ్గు వినియోగం పెరుగుతూనే ఉంటుందని నివేదిక పేర్కొంది.
• నిర్మాణ రంగం: 2047 నాటికి ఉండబోయే భారత మౌలిక సదుపాయాలలో 85% ఇంకా నిర్మించబడలేదు. దీనిని పర్యావరణహితంగా నిర్మించే అవకాశం మనకు ఉంది.

3. నెట్ జీరో సాధనకు 5 సూత్రాలు (Strategy)

నీతి ఆయోగ్ CEO బి.వి.ఆర్. సుబ్రహ్మణ్యం ప్రకారం నెట్ జీరో వ్యూహం:

1. విద్యుదీకరణ (Electrification): శక్తి వినియోగాన్ని సాధ్యమైనంత వరకు విద్యుత్ రూపంలోకి మార్చడం.
2. గ్రీన్ ఎనర్జీ: విద్యుత్ ఉత్పత్తిని స్వచ్ఛమైన ఇంధనాల ద్వారా చేపట్టడం.
3. మిషన్ LiFE: జీవనశైలి మార్పుల ద్వారా శక్తి డిమాండ్‌ను నియంత్రించడం.
4. సర్క్యులారిటీ: వ్యర్థాల నిర్వహణ మరియు వనరుల సమర్థ వినియోగం (Circularity & Efficiency).
5. చౌకైన విదేశీ ఫైనాన్స్: తక్కువ వడ్డీకి అంతర్జాతీయ నిధులను సమీకరించడం.

4. విడుదలైన మూడు ప్రధాన వాల్యూమ్స్

1. వాల్యూమ్ 1 (Overview): అభివృద్ధి దృశ్యాల సారాంశం.
2. వాల్యూమ్ 2 (Macroeconomic Implications): GDP వృద్ధి, పెట్టుబడులు మరియు ఉపాధిపై క్లైమేట్ మార్పుల ప్రభావం.
3. వాల్యూమ్ 9 (Financing Needs): విద్యుత్, రవాణా మరియు పరిశ్రమల రంగాలకు అవసరమైన ఆర్థిక వనరుల విశ్లేషణ.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

అంశం	లక్ష్యం / వివరాలు
వికసిత్ భారత్ లక్ష్యం	2047 నాటికి
నెట్ జీరో (Net Zero) లక్ష్యం	2070 నాటికి
అవసరమైన పెట్టుబడి	$22.7 ట్రిలియన్లు
నివేదిక రూపొందించిన వారు	నీతి ఆయోగ్ (10 అంతర్-మంత్రిత్వ శాఖల బృందాలు)
నిర్వచనం	CBDR (Common but Differentiated Responsibilities) కి భారత్ కట్టుబడి ఉంది.

పోటీ పరీక్షల ప్రశ్న:

ప్రశ్న: నీతి ఆయోగ్ నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశం నెట్ జీరో లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి 2070 నాటికి ఎంత పెట్టుబడి అవసరమని అంచనా వేసింది?

సమాధానం: $22.7 ట్రిలియన్లు.

సంస్కృతి & భాషల పరిరక్షణలో AI: నూతన డిజిటల్ విప్లవం (2026)

1. భాషా అడ్డంకులను తొలగించే జాతీయ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు

భారతదేశ భాషా వైవిధ్యాన్ని డిజిటల్ ప్రపంచంలో బలోపేతం చేయడానికి ప్రభుత్వం నాలుగు ప్రధాన స్తంభాలను ఏర్పాటు చేసింది:

• BHASHINI (భాషిణి): 2022లో ప్రారంభమైన ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్, 22 భారతీయ భాషల్లో వాయిస్ (వాయిస్-టు-టెక్స్ట్) మరియు 36 భాషల్లో టెక్స్ట్ సేవలను అందిస్తుంది.
  • ఉదాహరణ: ‘కాశీ తమిళ సంగమం’లో ప్రధాని మోదీ హిందీ ప్రసంగాన్ని తమిళంలోకి రియల్ టైమ్‌లో అనువాదం చేసింది. ‘మహా కుంభ్ 2025’లో కుంభ్ సహాయక్ చాట్‌బాట్ ద్వారా 11 భాషల్లో భక్తులకు సేవలు అందించింది.
• Anuvadini (అనువాదిని): AICTE అభివృద్ధి చేసిన ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా అకడమిక్ మరియు సాంకేతిక పుస్తకాలను ప్రాంతీయ భాషల్లోకి అనువదిస్తున్నారు. ఇది విద్యార్థులకు మాతృభాషలో సాంకేతిక విద్యను అందిస్తుంది.
• TDIL: భారతీయ భాషా కంప్యూటింగ్ కోసం మౌలిక సాంకేతికతను (OCR, మెషిన్ ట్రాన్స్‌లేషన్) సిద్ధం చేస్తుంది.

2. సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ

పురాతన రాతప్రతులు మరియు గిరిజన భాషలను కాపాడటానికి AIని ఉపయోగిస్తున్నారు:

• జ్ఞాన భారతం మిషన్ (Gyan Bharatam): దేశంలోని సుమారు 44 లక్షల రాతప్రతులను (Manuscripts) డిజిటలైజ్ చేయడం దీని లక్ష్యం. దీని కోసం ₹482.85 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయించారు.
  • Gyan-Setu: AI ద్వారా ప్రాచీన లిపిలను అర్థం చేసుకోవడానికి (Deciphering) ఈ సవాలును చేపట్టారు.
• ఆది వాణి (Adi Vaani): అంతరించిపోతున్న గిరిజన భాషల (సంతాలి, భిలి, ముండారి, గోండి మొదలైనవి) పరిరక్షణ కోసం రూపొందించిన AI ప్లాట్‌ఫారమ్.

3. కళాకారులు & సృజనాత్మక రంగాలకు ఉపాధి

AI కేవలం పరిరక్షణకే కాకుండా, కళాకారుల ఆర్థికాభివృద్ధికి కూడా తోడ్పడుతుంది:

• మార్కెట్ యాక్సెస్: భాషా అడ్డంకులు లేని ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా కళాకారులు తమ ఉత్పత్తులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా విక్రయించుకోవచ్చు.
• వాయిస్ ఇంటర్‌ఫేస్: చదువు రాని కళాకారులు కూడా వాయిస్ కమాండ్ల ద్వారా డిజిటల్ సేవలు పొందేలా AI సహాయపడుతుంది.
• ప్రామాణికత: GI ట్యాగ్ ఉన్న వస్తువుల అసలు నాణ్యతను గుర్తించడానికి AI ఆధారిత డాక్యుమెంటేషన్ వాడుతున్నారు.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

ప్లాట్‌ఫారమ్ / మిషన్	ప్రధాన ఉద్దేశ్యం
BHASHINI	రియల్ టైమ్ భాషా అనువాదం (Digital Public Infrastructure)
Anuvadini	విద్యా సంబంధిత కంటెంట్ అనువాదం
Gyan Bharatam	రాతప్రతుల (Manuscripts) డిజిటలైజేషన్
Adi Vaani	గిరిజన భాషల పరిరక్షణ
YUVA AI	10 లక్షల మంది యువతకు AI శిక్షణ

ముఖ్య గమనిక: భారతదేశం AIని కేవలం ఒక సాంకేతిక పరికరంగా కాకుండా, “సామాజిక సేవ మరియు మానవత్వానికి సాంకేతికత“ (Technology for Humanity) అనే నినాదంతో ముందుకు తీసుకెళ్తోంది.

“స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్“ మరియు తాజాగా ప్రభుత్వం నొక్కిచెబుతున్న “స్వచ్ఛ ఆదత్ సే స్వచ్ఛ భారత్” (పరిశుభ్రమైన అలవాట్లతోనే పరిశుభ్రమైన భారత్) కార్యక్రమ ముఖ్యాంశాలు:

స్వచ్ఛ ఆదత్ సే స్వచ్ఛ భారత్: జాతీయ స్థాయి పురోగతి (2026)

1. ప్రధాన నినాదం మరియు ఉద్దేశ్యం

• నినాదం: “స్వచ్ఛ ఆదత్ సే స్వచ్ఛ భారత్” (Swachh Aadat se Swachh Bharat).
• ఉద్దేశ్యం: పరిశుభ్రతను కేవలం ఒక కార్యక్రమంగా కాకుండా, పౌరుల నిత్య జీవిత అలవాటుగా మార్చడం.
• ముఖ్యమైన అలవాట్లు: * తడి చెత్త కోసం ఆకుపచ్చ, పొడి చెత్త కోసం నీలం రంగు చెత్త బుట్టలను వాడటం (Source Segregation).
  • సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్‌ను నిరాకరించడం.
  • బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఉమ్మివేయడం, చెత్త వేయడాన్ని మానుకోవడం.
  • 3R సూత్రాలను పాటించడం: Reduce (తగ్గించడం), Reuse (తిరిగి వాడటం), Recycle (పునశ్చక్రీకరణ).

2. దేశవ్యాప్తఉత్తమఉదాహరణలు(Case Studies) Daily Current Affairs In Telugu

ప్రాంతం	చేపట్టిన చర్య / విజయం
ఢిల్లీ (MCD)	వేస్ట్–టు–ఆర్ట్ (Waste-to-Art): పాత పైపులు, ఇనుప చక్రాలతో కళాఖండాలను రూపొందించి ప్రజా ప్రదేశాల్లో అలంకరించడం.
ఉత్తరప్రదేశ్	స్వచ్ఛ సారథి క్లబ్స్: విద్యార్థులను పరిశుభ్రత రాయబారులుగా మార్చడం. టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ 1533 ద్వారా ఫిర్యాదుల పరిష్కారం.
అజంగఢ్ (UP)	తమ్సా నది పునరుజ్జీవనం: ప్రజల భాగస్వామ్యంతో నదిలోని పూడిక, వ్యర్థాలను తొలగించి నదీ ప్రవాహాన్ని పునరుద్ధరించడం.
బెంగళూరు	సోఫాలు వంటి భారీ వ్యర్థాల (Bulky Waste) నిర్వహణ కోసం ప్రత్యేక కమ్యూనిటీ డ్రైవ్స్.
అరుణాచల్ ప్రదేశ్	యువ వాలంటీర్లు ఇప్పటివరకు 11 లక్షల కిలోల వ్యర్థాలను సేకరించి పారవేశారు.

3. సాంస్కృతిక మరియు సామాజిక భాగస్వామ్యం

• జమ్మూ & కాశ్మీర్: ‘గణతంత్ర కీ ఆవాజ్ – స్వచ్ఛతా కే సాత్’ పేరుతో కవులు, కళాకారుల ద్వారా పరిశుభ్రతపై అవగాహన.
• అస్సాం (నాగావ్): స్థానిక ప్రజలు తమ వీధులను సొంతంగా శుభ్రం చేసుకునే బాధ్యతను (Ownership) తీసుకోవడం.

4. ముగింపు సందేశం

పరిశుభ్రత అనేది ప్రభుత్వం చేసే పని మాత్రమే కాదు, అది పౌరుల బాధ్యత. మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure) ఉన్నప్పటికీ, మార్పు అనేది పౌరుల రోజువారీ ప్రవర్తన (Behavioral Change) ద్వారానే శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

అంశం	వివరాలు
మిషన్ పేరు	స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ (SBM)
కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ	గృహ నిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ (MoHUA)
ముఖ్య వ్యూహం	ప్రవర్తనా మార్పు (Behavioral Change)
చెత్త సేకరణ రంగులు	ఆకుపచ్చ (తడి), నీలం (పొడి)
హెల్ప్‌లైన్ నంబర్	1533

ముఖ్య గమనిక: వికసిత్ భారత్ సాధనలో ‘పరిశుభ్రత’ ఒక కీలక సూచికగా ప్రభుత్వం పరిగణిస్తోంది.

భారత్-అమెరికా ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య ఒప్పందం (BTA) ఫిబ్రవరి 2026లో కుదిరిన ఒక చారిత్రాత్మక మైలురాయి. ఈ ఒప్పందం ద్వారా భారత ఎగుమతిదారులకు $30 ట్రిలియన్ల అమెరికా మార్కెట్ అందుబాటులోకి వచ్చింది. పోటీ పరీక్షల దృక్కోణంలో దీనికి సంబంధించిన ముఖ్య అంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

భారత్ – అమెరికా వాణిజ్య ఒప్పందం 2026: ముఖ్యాంశాలు

1. సుంకాల తగ్గింపు (Tariff Rationalization)

భారతదేశం నుంచి అమెరికాకు వెళ్లే ఉత్పత్తులపై సుంకాలను భారీగా తగ్గించారు:

• సాధారణ తగ్గింపు: గతంలో 50% వరకు ఉన్న సుంకాలను 18% కి తగ్గించారు.
• జీరో డ్యూటీ (0%): దాదాపు $10 బిలియన్ల విలువైన ఎగుమతులకు పూర్తి సుంకం మినహాయింపు లభించింది.
• పారిశ్రామిక ఎగుమతులు: $38 బిలియన్ల విలువైన పారిశ్రామిక వస్తువులకు అదనపు సుంకాలు లేకుండా ప్రవేశం లభించింది.

2. రంగాల వారీగా ప్రయోజనాలు (Sectoral Gains)

రంగం	మార్పు / ప్రయోజనం
టెక్స్‌టైల్స్ & అపారెల్	సుంకం 50% నుండి 18% కి తగ్గింపు. సిల్క్ (పట్టు) పై 0% సుంకం.
రత్నాలు & ఆభరణాలు	డైమండ్స్, ప్లాటినం మరియు కాయిన్స్‌పై 0% సుంకం. మిగిలిన వాటిపై 18%.
ఫార్మా (ఔషధ రంగం)	జెనరిక్ మందులు మరియు కీలక ఔషధ తయారీ పదార్థాలపై 0% సుంకం.
యంత్రాలు (Machinery)	సుంకం 18% కి తగ్గింపు. ఇది $477 బిలియన్ల అమెరికా మార్కెట్‌ను తెరుస్తుంది.
వ్యవసాయం	సుమారు $1.36 బిలియన్ల ఎగుమతులపై సుంకం మినహాయింపు (మసాలాలు, టీ, కాఫీ, పండ్లు).

[Image representing bilateral trade flow between India and USA: Flags of both countries with icons of textiles, medicine, and technology]

3. రక్షణ మరియు వ్యూహాత్మక అంశాలు

• రక్షణ & విమానయానం: విమాన విడిభాగాలపై సుంకాలను సున్నాకు తగ్గించారు.
• రక్షణ రక్షణ: పాడి పరిశ్రమ, మాంసం, కోడి మాంసం మరియు తృణధాన్యాల వంటి సున్నితమైన రంగాలను భారత్ ఈ ఒప్పందంలో రక్షించుకుంది (వీటికి సుంకం మినహాయింపు ఇవ్వలేదు).
• ఇంధన ఒప్పందం: రాబోయే 5 ఏళ్లలో అమెరికా నుండి $500 బిలియన్ల విలువైన శక్తి వనరులు (Energy), విమాన విడిభాగాలు, సాంకేతిక ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేసేందుకు భారత్ అంగీకరించింది.

4. ప్రాధాన్యత (Significance)

• పోటీతత్వం: చైనా (35%), వియత్నాం (20%), బంగ్లాదేశ్ (20%) వంటి దేశాల కంటే తక్కువ సుంకం (18%) ఉండటం వల్ల అమెరికా మార్కెట్‌లో భారత వస్తువులకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది.
• డిజిటల్ ఇండియా: సెమీకండక్టర్లు, సర్వర్లు మరియు హై-టెక్ పరికరాల దిగుమతి సులభతరం అవుతుంది, ఇది భారత డేటా సెంటర్లు మరియు AI వృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
• ఉపాధి: ఎగుమతులు పెరగడం వల్ల మహిళలు మరియు యువతకు లక్షలాది కొత్త ఉద్యోగ అవకాశాలు లభిస్తాయని అంచనా.

క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Quick Scan)

అంశం	వివరాలు
ఒప్పందం పేరు	ఇండియా–యూఎస్ బైలేటరల్ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (BTA)
ప్రధాన సుంకం రేటు	18% (గరిష్టంగా)
ప్రధాన లబ్ధిదారులు	MSMEలు, రైతులు, టెక్స్‌టైల్ మరియు ఫార్మా రంగాలు
ముఖ్య నిబంధన	రష్యా నుండి చమురు దిగుమతులు తగ్గించి, అమెరికా నుండి ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేయడం

ముఖ్య గమనిక: ఇది కేవలం ఒక వాణిజ్య ఒప్పందం మాత్రమే కాదు, ఇది అమెరికా సరఫరా గొలుసులో (Supply Chain) భారత తయారీ రంగాన్ని అంతర్భాగం చేసే ఒక వ్యూహాత్మక అడుగు.

Source : PIB

#CurrentAffairs2026 #ViksitBharat #DigitalIndia #IndiaUSATrade #NetZero #CyberSecurity #Bhashini #AIPoweredIndia #GovtSchemes #IndiaUpdates