Daily Current Affairs in Telugu ఫిబ్రవరి 4 కరెంట్ అఫైర్స్ 2026

పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థుల కోసం ఫిబ్రవరి 4, 2026 నాటి జాతీయ, అంతర్జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ కరెంట్ అఫైర్స్ ఇక్కడ క్లుప్తంగా అందించబడ్డాయి.

రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము – ఫకీర్ మోహన్ యూనివర్సిటీ స్నాతకోత్సవం (ముఖ్యాంశాలు)

1. ప్రాథమిక సమాచారం (Quick Facts)

• వేదిక: ఫకీర్ మోహన్ యూనివర్సిటీ, బాలాసోర్, ఒడిశా.
• సందర్భం: స్నాతకోత్సవం (Convocation) మరియు కొత్త ఆడిటోరియం ప్రారంభోత్సవం.

2. ప్రముఖ వ్యక్తులు – చారిత్రక నేపథ్యం

• ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి (Vyasakabi Fakir Mohan Senapati): ఆధునిక ఒడియా సాహిత్య పితామహుడిగా పిలవబడే ఇయన పేరు మీదనే ఈ యూనివర్సిటీ ఉంది.
• ‘రేవతి‘ (Revati): ఫకీర్ మోహన్ గారు రాసిన ప్రసిద్ధ కథ. ఇది 19వ శతాబ్దంలో ఒక బాలిక విద్యాభ్యాసం కోసం చేసిన పోరాటాన్ని వివరిస్తుంది

3. విద్యా విధానం & పరిశోధనలు (Policy & Research)

• NEP 2020: జాతీయ విద్యా విధానం-2020 ప్రకారం మాతృభాషలో విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను రాష్ట్రపతి నొక్కి చెప్పారు.
• పరిశోధన రంగం: బాలాసోర్-భద్రక్ ప్రాంతం వరి, తమలపాకులు మరియు చేపల సాగుకు ప్రసిద్ధి.
• బ్లూ క్రాబ్స్ (Blue Crabs): బాలాసోర్ తీరంలో లభించే బ్లూ క్రాబ్స్ లేదా హార్స్‌షూ క్రాబ్స్ (Horseshoe crabs) పై పరిశోధన కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని యూనివర్సిటీ దూరదృష్టి.

4. యూనివర్సిటీ సామాజిక కార్యక్రమాలు (Outreach Programs)

పరీక్షల్లో అడిగే అవకాశం ఉన్న యూనివర్సిటీ కార్యక్రమాలు:

• Back to School: బడి మానేసిన పిల్లలను తిరిగి చేర్పించడం.
• Earn While Learn: చదువుకుంటూనే సంపాదించుకోవడం.
• Each One Teach One: అక్షరాస్యత పెంపొందించడం.
• Environmental Initiatives: తీర ప్రాంతాల శుభ్రత (Beach cleaning).

5. కీలక సందేశం (Core Message)

• విశ్వవిద్యాలయాలు “సమ్మిళిత వృద్ధి, ఆవిష్కరణలు మరియు సామాజిక మార్పుకు (Inclusive growth, Innovation and Social transformation)” ఉత్ప్రేరకాలుగా పనిచేయాలి.

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన ‘బ్లూ క్రాబ్స్’ పరిశోధన కేంద్రం ఏ విశ్వవిద్యాలయానికి సంబంధించింది?

జవాబు: ఫకీర్ మోహన్ యూనివర్సిటీ, ఒడిశా.

త్రిపుర అభివృద్ధి: ‘వికాస్ భీ, విరాసత్ భీ‘ (ముఖ్యాంశాలు)

1. ప్రధానాంశం (Core Theme)

 “వికాస్ భీ, విరాసత్ భీ” (అభివృద్ధి మరియు వారసత్వం).

2. పరీక్షలకు ఉపయోగపడే కీలక అంశాలు (Exam-Oriented Points)

• త్రిపుర వృద్ధి పథం: ఈశాన్య రాష్ట్రమైన త్రిపుర మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure), పారిశ్రామికాభివృద్ధి మరియు సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణలో సాధిస్తున్న పురోగతిని ఈ కథనం హైలైట్ చేసింది.
• కనెక్టివిటీ (HIRA Model): ప్రధానమంత్రి గతంలో త్రిపుర కోసం ప్రతిపాదించిన HIRA మోడల్ (H-Highways, I-Internet ways, R-Railways, A-Airways) ఈ రాష్ట్ర అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
• సాంస్కృతిక వారసత్వం: త్రిపురలోని చారిత్రక ప్రదేశాల అభివృద్ధి (ఉదాహరణకు: ఉనకోటి శిల్పాలు, ఉజ్జయంత ప్యాలెస్) ఈ ‘విరాసత్’ (వారసత్వ) పరిరక్షణలో భాగమే.

3. త్రిపుర – జీకే క్విక్ బైట్స్ (Static GK Integration)

• రాజధాని: అగర్తలా.
• ముఖ్యమంత్రి: మాణిక్ సాహా (ప్రస్తుత సమాచారం ప్రకారం).
• గవర్నర్: ఇంద్రసేన రెడ్డి నల్లు.
• భౌగోళిక ప్రాముఖ్యత: మూడు వైపులా బంగ్లాదేశ్‌తో సరిహద్దును కలిగి ఉన్న రాష్ట్రం.
• ప్రసిద్ధ పండుగ: ‘ఖర్చి పూజ’ (Kharchi Puja).

4. ప్రాముఖ్యత (Significance)

పోటీ పరీక్షలలో తరచుగా అడిగే “Act East Policy” మరియు ఈశాన్య రాష్ట్రాల అభివృద్ధికి సంబంధించి ఈ వార్త ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. ప్రభుత్వం కేవలం ఆధునిక అభివృద్ధిపైనే కాకుండా, స్థానిక సంస్కృతిని కాపాడటంపై కూడా దృష్టి సారిస్తోందని ఈ నినాదం స్పష్టం చేస్తోంది.

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన ‘వికాస్ భీ, విరాసత్ భీ’ (Vikas bhi, Virasat bhi) అనే నినాదం ఏ రాష్ట్ర అభివృద్ధి వేగాన్ని సూచించడానికి ప్రధాని ఉపయోగించారు?

జవాబు: త్రిపుర.

DRDO: సాలిడ్ ఫ్యూయల్ డక్టెడ్ రామ్‌జెట్ (SFDR) సాంకేతికత పరీక్ష

1. ప్రయోగం వివరాలు (Mission Details)

• వేదిక: ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ (ITR), చాందీపూర్, ఒడిశా తీరం.
• నిర్వహించిన సంస్థ: డిఫెన్స్ రీసెర్చ్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆర్గనైజేషన్ (DRDO).

2. SFDR సాంకేతికత అంటే ఏమిటి? (What is SFDR?)

• రకం: ఇది ఒక క్షిపణి చోదక వ్యవస్థ (Missile Propulsion System).
• పనితీరు: రామ్‌జెట్ ఇంజిన్ సూత్రంపై పనిచేస్తుంది. ఇది వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్‌ను గ్రహించి ఇంధనాన్ని మండించడం ద్వారా గాలిలో చాలా వేగంగా (Supersonic speeds) ప్రయాణించేలా చేస్తుంది.
• ప్రత్యేకత: ఇందులో ‘నోజిల్–లెస్ బూస్టర్‘ (Nozzle-less Booster) మరియు ‘ఫ్యూయల్ ఫ్లో కంట్రోలర్‘ వంటి అత్యాధునిక సబ్‌సిస్టమ్‌లు ఉన్నాయి.

3. పరీక్ష యొక్క ప్రాముఖ్యత (Strategic Significance)

• ఎయిర్–టు–ఎయిర్ మిస్సైల్స్: ఈ టెక్నాలజీ ద్వారా అత్యంత సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే గగనతల క్షిపణులను (Long-range Air-to-Air Missiles – BVRAAM) అభివృద్ధి చేయవచ్చు.
• ఎలైట్ లీగ్: ఈ సాంకేతికతను కలిగి ఉన్న ప్రపంచంలోని అతికొద్ది దేశాల సరసన భారత్ చేరింది.
• టాక్టికల్ ఎడ్జ్: యుద్ధ సమయంలో శత్రువుల విమానాలను చాలా దూరం నుంచే అడ్డుకునే సామర్థ్యం భారత్‌కు లభిస్తుంది.

4. పరీక్షలో పాల్గొన్న కీలక సంస్థలు (Participating Labs)

ఈ ప్రాజెక్టులో DRDO కింద పనిచేసే ఈ క్రింది లాబొరేటరీలు కీలక పాత్ర పోషించాయి:

1. DRDL (Defence Research & Development Laboratory), హైదరాబాద్.
2. RCI (Research Centre Imarat), హైదరాబాద్.
3. HEMRL (High Energy Materials Research Laboratory), పూణే.
4. ITR (Integrated Test Range), చాందీపూర్.

పోటీ పరీక్షల కోసం క్విక్ నోట్స్ (Quick Exam Bytes):

• SFDR పూర్తి పేరు: Solid Fuel Ducted Ramjet.
• ప్రయోగ కేంద్రం: చాందీపూర్ (ITR).
• DRDO ఛైర్మన్: డాక్టర్ సమీర్ వి. కామత్.
• ఉపయోగం: గగనతల క్షిపణుల పరిధిని (Range) మరియు వేగాన్ని పెంచడానికి.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల DRDO విజయవంతంగా పరీక్షించిన ‘SFDR’ సాంకేతికత ప్రధానంగా ఏ రకమైన క్షిపణుల అభివృద్ధికి ఉపయోగపడుతుంది?

జవాబు: లాంగ్-రేంజ్ ఎయిర్-టు-ఎయిర్ మిస్సైల్స్ (Long-range Air-to-Air Missiles).

నియామకం: నేవల్ ఆర్మమెంట్ డైరెక్టర్ జనరల్‌గా దివాకర్ జయంత్

1. ప్రధానాంశాలు (Key Highlights)

• వ్యక్తి: శ్రీ దివాకర్ జయంత్ (Shri Divakar Jayant), INAS.
• పదవి: డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ నావల్ ఆర్మమెంట్ (DGONA).
• బాధ్యతలు స్వీకరించిన తేదీ: ఫిబ్రవరి 2, 2026.
• ఎవరి స్థానంలో: జనవరి 31, 2026న పదవీ విరమణ చేసిన శ్రీ పి. ఉపాధ్యాయ స్థానంలో ఈయన నియమితులయ్యారు.

2. వ్యక్తిగత & వృత్తిపరమైన నేపథ్యం (Background)

• సర్వీస్: ఈయన 1991 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఇండియన్ నావల్ ఆర్మమెంట్ సర్వీస్ (INAS) అధికారి.
• విద్యా అర్హత: ఐఐటీ ఢిల్లీ (IIT Delhi) నుండి ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్ పట్టా పొందారు.
• నైపుణ్యం: టార్పెడోల (Torpedoes) లైఫ్-సైకిల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో నిపుణుడు. అలాగే పేలుడు పదార్థాల మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల (Explosive infrastructure projects) ప్రణాళికలో విశేష అనుభవం కలిగి ఉన్నారు.
• అనుభవం: గత 33 ఏళ్ల సర్వీసులో ముంబై, విశాఖపట్నం మరియు అల్వేలోని నావల్ ఆర్మమెంట్ డిపోలలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించారు.

3. సంబంధిత కీలక సమాచారం (Exam Quick Bits)

• DGONA: ఇది రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (MoD) పరిధిలోని నావల్ హెడ్ క్వార్టర్స్‌లో కీలకమైన పదవి. భారత నౌకాదళానికి అవసరమైన ఆయుధ సంపత్తి (Armament) సరఫరా, నిర్వహణ మరియు నాణ్యతను ఈ విభాగం పర్యవేక్షిస్తుంది.
• APPPA కోర్స్: ఈయన 2017–18లో ప్రతిష్టాత్మకమైన ‘అడ్వాన్స్‌డ్ ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రామ్ ఇన్ పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్’ (APPPA) కోర్సును పూర్తి చేశారు.

ముఖ్యమైన ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల (ఫిబ్రవరి 2026) డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ నావల్ ఆర్మమెంట్ (DGONA) గా ఎవరు బాధ్యతలు స్వీకరించారు?

జవాబు: దివాకర్ జయంత్.

సెంట్రల్ జూ అథారిటీ (CZA) 43వ సమావేశం – ముఖ్యాంశాలు

1. ప్రాథమిక సమాచారం (Quick Facts)

• వేదిక: నేషనల్ జూలాజికల్ పార్క్, న్యూఢిల్లీ.
• అధ్యక్షత: కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రి శ్రీ భూపేందర్ యాదవ్.
• సందర్భం: CZA 34వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం (34th Foundation Day).

2. కీలక నిర్ణయాలు & చర్చలు (Major Decisions)

• MEE రెండవ రౌండ్: దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న జూల నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసే మేనేజ్‌మెంట్ ఎఫెక్టివ్‌నెస్ ఎవాల్యుయేషన్ (MEE-Zoos) రెండవ రౌండ్‌ను పూర్తి చేయాలని ఆదేశించారు.
• CSR నిధులు: జూల అభివృద్ధి కోసం కార్పొరేట్ సోషల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ (CSR) సహకారాన్ని పొందేందుకు ఒక ఉప-సంఘాన్ని (Sub-committee) ఏర్పాటు చేశారు.
• సమావేశాల ఫ్రీక్వెన్సీ: జాతీయ వన్యప్రాణి బోర్డు (National Board for Wildlife) స్టాండింగ్ కమిటీ తరహాలోనే CZA సమావేశాల సంఖ్యను కూడా పెంచాలని నిర్ణయించారు.

3. ఎగ్జిట్–సిటు కన్జర్వేషన్ (Ex-Situ Conservation)

• వన్యప్రాణులను వాటి సహజ ఆవాసాలకు వెలుపల (జూలు, బ్రీడింగ్ సెంటర్లు) రక్షించడాన్ని ‘ఎగ్జిట్-సిటు కన్జర్వేషన్’ అంటారు.
• జూలు కేవలం ప్రదర్శన కేంద్రాలు మాత్రమే కాదని, అవి పరిశోధన, అభ్యాసం మరియు జంతువుల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకునే కేంద్రాలని మంత్రి కీర్తి వర్ధన్ సింగ్ పేర్కొన్నారు.

4. సిజడ్ఏ (CZA) గురించి – స్టాటిక్ జీకే (Static GK)

• హోదా: ఇది వన్యప్రాణి (రక్షణ) చట్టం, 1972 కింద ఏర్పడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body).
• స్థాపన: 1992లో ఏర్పడింది.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: భారతదేశంలోని జూల నిర్వహణకు ప్రమాణాలను నిర్దేశించడం మరియు జంతువుల మార్పిడిని పర్యవేక్షించడం.

5. కొత్త విధానాలు (New Approaches)

• వన్ హెల్త్ అప్రోచ్ (One Health Approach): జంతువులు, పర్యావరణం మరియు మానవుల ఆరోగ్యం ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించబడి ఉన్నాయనే భావనను జూ నిర్వహణలో అమలు చేయడం.
• టెక్నాలజీ వాడకం: జూల నిర్వహణ మరియు సందర్శకుల అనుభవాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఆధునిక సాంకేతికతను వాడాలని సూచించారు.

పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యాంశాలు (Key Exam Pointers):

• CZA దేని కింద పనిచేస్తుంది? – పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ.
• MEE-Zoos అంటే ఏమిటి? – జూల నిర్వహణ ప్రమాణాలను తనిఖీ చేసే స్వతంత్ర ప్రక్రియ.
• నేషనల్ పాలసీ ఆన్ జూస్ (National Policy on Zoos): జంతువుల పట్ల సానుభూతిని పెంపొందించడం మరియు పర్యావరణ సమతుల్యతపై అవగాహన కల్పించడం దీని లక్ష్యం.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

భారతదేశంలోని జూల నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసే ‘MEE’ నివేదికను ఏ సంస్థ పర్యవేక్షిస్తుంది?

జవాబు: సెంట్రల్ జూ అథారిటీ (CZA).

ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్ (AAM): తాజా గణంకాలు & అప్‌డేట్స్

1. ప్రస్తుత స్థితిగతులు (Operational Status)

• మొత్తం సంఖ్య: డిసెంబర్ 31, 2025 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 1,82,944 ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్‌లు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
• మార్పు: పాత సబ్ హెల్త్ సెంటర్లు (SHC), ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలను (PHC) బలోపేతం చేయడం ద్వారా వీటిని ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్‌లుగా మార్చారు.

2. సేవల విస్తరణ (Expansion of Services)

AAMలు మొత్తం 12 రకాల ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్యాకేజీలను అందిస్తున్నాయి:

• సంతానోత్పత్తి మరియు శిశు సంరక్షణ.
• అంటువ్యాధులు మరియు అంటువ్యాధులు కాని వ్యాధుల (NCDs) నివారణ.
• మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు, డెమెన్షియా, ఎపిలెప్సీ నిర్వహణ.
• నోటి ఆరోగ్యం, ఈఎన్‌టీ (ENT), మరియు ప్రాథమిక అత్యవసర సేవలు.
• ఉపశమన (Palliative) మరియు వృద్ధాప్య సంరక్షణ.

3. డ్రగ్స్ మరియు డయాగ్నోస్టిక్స్ (Essential Drugs & Diagnostics)

వైద్య సేవలను మరింత చేరువ చేయడానికి మందులు మరియు పరీక్షల సంఖ్యను పెంచారు:

| కేంద్రం రకం | మందుల సంఖ్య (Drugs) | పరీక్షల సంఖ్య (Diagnostics) |

| PHC-AAM (ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం) | 172 | 63 |

| SHC-AAM (సబ్ హెల్త్ సెంటర్స్) | 106 | 14 |

4. వెనుకబడిన ప్రాంతాలపై దృష్టి (Aspirational & Tribal Districts)

• గిరిజన జిల్లాలు: 26 రాష్ట్రాల్లోని 178 గిరిజన జిల్లాల్లో 30,817 AAMలు పనిచేస్తున్నాయి.
• ఆకాంక్షిత జిల్లాలు (Aspirational Districts): 27 రాష్ట్రాల్లోని 112 జిల్లాల్లో 24,327 AAMలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ బైట్స్ (Exam Quick Notes):

• AAM పూర్తి పేరు: ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్ (గతంలో వీటిని ఆయుష్మాన్ భారత్ – హెల్త్ అండ్ వెల్‌నెస్ సెంటర్స్ (HWC) అని పిలిచేవారు).
• లక్ష్యం: సార్వత్రిక ఆరోగ్య కవరేజీని (Universal Health Coverage) సాధించడం మరియు ప్రాథమిక స్థాయిలోనే రోగ నిర్ధారణ చేయడం.
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

డిసెంబర్ 2025 నాటికి భారతదేశంలో కార్యకలాపాలు సాగిస్తున్న మొత్తం ‘ఆయుష్మాన్ ఆరోగ్య మందిర్’ల సంఖ్య ఎంత?

జవాబు: 1,82,944.

ఆయుష్మాన్ వయ వందన కార్డు: తాజా గణాంకాలు & ముఖ్యాంశాలు

1. పథకం నేపథ్యం (Background)

• అనుబంధ పథకం: ఇది ఆయుష్మాన్ భారత్ – ప్రధాన మంత్రి జన ఆరోగ్య యోజన (AB-PMJAY) లో భాగం.
• లక్ష్యం: దేశంలోని 70 ఏళ్లు అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న సీనియర్ సిటిజన్లందరికీ (వారి ఆర్థిక స్థితిగతులతో సంబంధం లేకుండా) ఆరోగ్య బీమా కల్పించడం.
• విస్తరణ: అక్టోబర్ 2024లో ఈ పథకాన్ని వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేకంగా విస్తరించారు.
• బీమా మొత్తం: ఏడాదికి ఒక కుటుంబానికి ₹5 లక్షల వరకు ఉచిత వైద్య సదుపాయం.

2. తాజా పురోగతి (డిసెంబర్ 31, 2025 నాటికి)

• కార్డుల జారీ: దేశవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకు 96.73 లక్షల ఆయుష్మాన్ వయ వందన కార్డులు జారీ చేయబడ్డాయి.
• ఆసుపత్రి అడ్మిషన్లు: మొత్తం 10.33 లక్షల అడ్మిషన్లు నమోదయ్యాయి. దీని కోసం ప్రభుత్వం ₹2,154.37 కోట్లు ఖర్చు చేసింది.
• లింగ వివక్షత గణాంకాలు:
  • పురుషులు: 6.40 లక్షల అడ్మిషన్లు (సుమారు ₹1,333.94 కోట్లు).
  • మహిళలు: 3.93 లక్షల అడ్మిషన్లు (సుమారు ₹820.42 కోట్లు).

3. అర్హతలు & ప్రత్యేకతలు (Eligibility & Features)

• వయోపరిమితి: 70 ఏళ్లు నిండిన ప్రతి భారతీయ పౌరుడు ఈ కార్డుకు అర్హుడు.
• సార్వత్రిక కవరేజ్: సామాజిక-ఆర్థిక హోదాతో (Socio-economic status) సంబంధం లేకుండా ధనిక, పేద అనే తేడా లేకుండా అందరికీ వర్తిస్తుంది.
• కుటుంబ బీమా: ఇప్పటికే AB-PMJAY పరిధిలో ఉన్న కుటుంబాల్లోని వృద్ధులకు, వారి కోసం ప్రత్యేకంగా అదనంగా ₹5 లక్షల టాప్-అప్ అందుతుంది.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
• లబ్ధిదారుల సంఖ్య: ఈ విస్తరణ ద్వారా సుమారు 4.5 కోట్ల కుటుంబాలకు చెందిన 6 కోట్ల మంది వృద్ధులకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది.
• సేవలు: సెకండరీ మరియు టెర్షియరీ కేర్ (ద్వితీయ మరియు తృతీయ స్థాయి) ఆసుపత్రి చికిత్సలు.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

ఆయుష్మాన్ వయ వందన కార్డు పొందేందుకు కనీస వయోపరిమితి ఎంత?

జవాబు: 70 ఏళ్లు.

PM e-DRIVE పథకం: ముఖ్యాంశాలు & పురోగతి

1. పథకం పూర్తి పేరు (Full Form)

• PM E-DRIVE: PM Electric Drive Revolution in Innovative Vehicle Enhancement.
• ఈ పథకం గతంలో ఉన్న FAME (Faster Adoption and Manufacturing of Hybrid and Electric Vehicles) పథకం స్థానంలో తీసుకురాబడింది.

2. ముఖ్య ఉద్దేశ్యం (Objectives)

• ఎలక్ట్రికల్ వాహనాల (EVs) కొనుగోలుపై డిమాండ్ ఇన్సెంటివ్‌లు (Incentives) అందించడం ద్వారా వాటి ధరను తగ్గించడం.
• దేశంలో ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీని ప్రోత్సహించడం మరియు పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం.
• ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలను (Charging Infrastructure) మెరుగుపరచడం.

3. తాజా గణాంకాలు (Status as of Jan 2026)

• మొత్తం విక్రయాలు: ఈ పథకం కింద జనవరి 27, 2026 నాటికి 22.12 లక్షల ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు విక్రయించబడ్డాయి.
  • ఇందులో 19.19 లక్షలు ఎలక్ట్రిక్ టూ-వీలర్లు (e-2Ws).
  • 2.93 లక్షలు ఎలక్ట్రిక్ త్రీ-వీలర్లు (e-3Ws).
• ఇన్సెంటివ్స్ రీయింబర్స్‌మెంట్: డిసెంబర్ 31, 2025 నాటికి కంపెనీలకు (OEMs) ప్రభుత్వం ₹1,703 కోట్లు రీయింబర్స్ చేసింది.

4. ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల కేటాయింపు (E-Buses)

• పథకం కింద మొత్తం 14,028 ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల కోసం ₹4,391 కోట్లు కేటాయించారు.
• ముఖ్య నగరాలు: 40 లక్షల కంటే ఎక్కువ జనాభా ఉన్న 7 మెట్రో నగరాల్లో (హైదరాబాద్, బెంగళూరు, ఢిల్లీ, ముంబై, అహ్మదాబాద్, పూణే, సూరత్) 13,800 బస్సులను కేటాయించారు.

5. మౌలిక సదుపాయాలు (Infrastructure)

• ఛార్జింగ్ స్టేషన్లు: దేశవ్యాప్తంగా పబ్లిక్ ఛార్జింగ్ స్టేషన్ల (EVPCS) ఏర్పాటు కోసం ₹2,000 కోట్లు కేటాయించారు.
• టెస్టింగ్ ఫెసిలిటీస్: ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల నాణ్యతను పరీక్షించే కేంద్రాల ఆధునీకరణకు కూడా నిధులు కేటాయించారు.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Bites):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: భారీ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Heavy Industries).
• లబ్ధి పొందే వాహనాలు: ఎలక్ట్రిక్ 2-వీలర్లు, 3-వీలర్లు, ఇ-అంబులెన్సులు, ఇ-ట్రక్కులు మరియు ఇ-బస్సులు.
• అమలు చేసే విధానం: ప్రభుత్వం ఇన్సెంటివ్ మొత్తాన్ని నేరుగా తయారీదారులకు (OEMs) చెల్లిస్తుంది, తద్వారా వినియోగదారునికి తక్కువ ధరకే వాహనం లభిస్తుంది.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన ‘PM e-DRIVE’ పథకం ఏ రంగానికి సంబంధించింది?

జవాబు: ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (Electric Vehicles) ప్రోత్సాహం మరియు తయారీ.

వైబ్రెంట్ విలేజ్ ప్రోగ్రామ్ (VVP): ముఖ్యాంశాలు

1. పథకం లక్ష్యం (Objective)

భారతదేశ సరిహద్దు గ్రామాల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం, జీవన ప్రమాణాలను పెంచడం మరియు సరిహద్దు ప్రాంతాల నుండి ప్రజల వలసలను అరికట్టడం ఈ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

2. VVP దశలు (Stages of VVP)

• VVP-I (ఫిబ్రవరి 15, 2023): ఇది ఉత్తర సరిహద్దు (Northern Border) గ్రామాల కోసం ఉద్దేశించిన ‘కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం’ (Centrally Sponsored Scheme).
  • పరిధి: అరుణాచల్ ప్రదేశ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, సిక్కిం, ఉత్తరాఖండ్ మరియు లడఖ్ (UT).
  • గ్రామాలు: ప్రాధాన్యత క్రమంలో 662 గ్రామాలను గుర్తించారు.
• VVP-II (ఏప్రిల్ 2, 2025): ఇది ‘కేంద్ర రంగ పథకం’ (Central Sector Scheme).
  • పరిధి: ఉత్తర సరిహద్దు మినహా, మిగిలిన అంతర్జాతీయ భూ సరిహద్దులు కలిగిన 15 రాష్ట్రాలు మరియు 2 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లోని బ్లాకులు.
  • గ్రామాలు: దీని కింద 1954 గ్రామాలను గుర్తించారు.

3. నిధులు మరియు ప్రాజెక్టులు (VVP-I గణాంకాలు)

VVP-I కింద మొత్తం ₹3431.00 కోట్ల వ్యయంతో 2558 ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేశారు.

• అధిక ప్రాజెక్టులు: అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌కు అత్యధికంగా 2082 ప్రాజెక్టులు (₹2749.74 కోట్లు) కేటాయించారు.
• రాష్ట్రాల వారీ ప్రాజెక్టుల సంఖ్య: అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (2082), ఉత్తరాఖండ్ (200), హిమాచల్ ప్రదేశ్ (133), లడఖ్ (88), సిక్కిం (63).

4. క్షేత్రస్థాయి కార్యకలాపాలు (Activities)

జనవరి 25, 2026 నాటికి 8500 కంటే ఎక్కువ కార్యకలాపాలు నిర్వహించారు:

• ఆరోగ్య మరియు పశువైద్య శిబిరాలు.
• నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు శిక్షణా కార్యక్రమాలు.
• పర్యాటక రంగం మరియు మేళాల నిర్వహణ.

5. సామాజిక ప్రభావం (Social Impact)

అధికారికంగా ఇంపాక్ట్ అసెస్‌మెంట్ జరగనప్పటికీ, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కురుంగ్ కుమే, దిబాంగ్ వ్యాలీ మరియు షి-యోమి జిల్లాల్లో ప్రజలు తిరిగి తమ గ్రామాలకు వస్తున్నట్లు (Reverse Migration) గుర్తించారు.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Home Affairs).
• నిధుల కేటాయింపు: బడ్జెట్ 2022-23లో ఈ పథకాన్ని ప్రకటించారు.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: సరిహద్దు భద్రతను పరోక్షంగా బలోపేతం చేయడం (గ్రామాల్లో జనాభా ఉండటం వల్ల నిఘా పెరుగుతుంది).

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

వైబ్రెంట్ విలేజ్ ప్రోగ్రామ్ (VVP) ప్రధానంగా ఏ ప్రాంతాల అభివృద్ధికి ఉద్దేశించినది?

జవాబు: అంతర్జాతీయ సరిహద్దులకు ఆనుకుని ఉన్న గ్రామాల సమగ్ర అభివృద్ధి.

PM సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన – తాజా గణాంకాలు (డిసెంబర్ 2025 నాటికి)

1. పథకం నేపథ్యం (Background)

• ప్రారంభం: ఫిబ్రవరి 2024.
• లక్ష్యం: కోటి ఇళ్లపై రూఫ్‌టాప్ సోలార్ (RTS) సిస్టమ్‌లను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా నెలకు 300 యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్తును అందించడం.
• ప్రయోజనం: గృహ వినియోగదారులకు విద్యుత్ బిల్లుల భారం తగ్గించడంతో పాటు పర్యావరణ పరిరక్షణ.

2. తాజా పురోగతి (Status as of 31.12.2025)

• లబ్ధిదారుల సంఖ్య: దేశవ్యాప్తంగా 26.14 లక్షల కుటుంబాలు ఈ పథకం ద్వారా ప్రయోజనం పొందాయి.
• ఇన్‌స్టాలేషన్లు: మొత్తం 20.85 లక్షల రూఫ్‌టాప్ సోలార్ సిస్టమ్‌లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.
• కేంద్ర ఆర్థిక సహాయం (CFA): ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు ₹14,771.82 కోట్ల రాయితీని (Subsidy) నేరుగా విడుదల చేసింది.

3. రాష్ట్రాల వారీ పురోగతి (Top Performing States)

అమలులో మొదటి మూడు స్థానాల్లో ఉన్న రాష్ట్రాలు:

1. గుజరాత్: 5,15,052 ఇన్‌స్టాలేషన్లు (ప్రథమ స్థానం).
2. మహారాష్ట్ర: 3,91,887 ఇన్‌స్టాలేషన్లు.
3. ఉత్తర ప్రదేశ్: 3,26,386 ఇన్‌స్టాలేషన్లు.
4. తెలుగు రాష్ట్రాల స్థితి:
   1. ఆంధ్రప్రదేశ్: 84,618 ఇన్‌స్టాలేషన్లు (6వ స్థానం).
   1. తెలంగాణ: 25,272 ఇన్‌స్టాలేషన్లు (13వ స్థానం).

4. పర్యావరణ ప్రభావం (Environmental Impact)

• కోటి ఇళ్లపై సోలార్ ప్యానెల్స్ ఏర్పాటు చేయడం వల్ల 25 ఏళ్ల కాలపరిమితిలో సుమారు 720 మిలియన్ టన్నుల కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO2) ఉద్గారాలు తగ్గుతాయని అంచనా.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: మినిస్ట్రీ ఆఫ్ న్యూ అండ్ రెన్యూవబుల్ ఎనర్జీ (MNRE).
• అర్హత: గ్రిడ్ కనెక్టెడ్ విద్యుత్ కనెక్షన్ ఉన్న ఏ గృహ వినియోగదారుడైనా నేషనల్ పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: భారతదేశాన్ని ఇంధన రంగంలో స్వయం సమృద్ధం (Atmanirbhar) చేయడం.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

‘PM సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన’ కింద ఎన్ని యూనిట్ల వరకు ఉచిత విద్యుత్తును అందించాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది?

జవాబు: నెలకు 300 యూనిట్లు.

SVAMITVA పథకం: ఆస్తి కార్డుల జారీ (తాజా నివేదిక)

1. పథకం ప్రాథమిక సమాచారం (Quick Facts)

• పూర్తి పేరు: SVAMITVA (Survey of Villages Abadi and Mapping with Improvised Technology in Village Areas).
• ప్రారంభం: 24 ఏప్రిల్ 2020 (జాతీయ పంచాయతీ రాజ్ దినోత్సవం).
• లక్ష్యం: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని నివాస స్థలాలకు (Abadi areas) డ్రోన్ సర్వే ద్వారా యజమానులకు చట్టబద్ధమైన ‘ఆస్తి కార్డులు’ (Property Cards) అందించడం.

2. తాజా గణాంకాలు (Status as of 29.01.2026)

• దేశవ్యాప్త పురోగతి: 1.86 లక్షల గ్రామాల్లో మొత్తం 3.06 కోట్ల ఆస్తి కార్డులు సిద్ధం చేయబడ్డాయి.
• అగ్రస్థానంలో ఉన్న రాష్ట్రం: ఉత్తర ప్రదేశ్ (1.14 కోట్ల కార్డులు, 72,938 గ్రామాలు).
• రెండవ స్థానం: మధ్యప్రదేశ్ (65.65 లక్షల కార్డులు).

3. రాష్ట్రాల వారీగా కీలక అంశాలు (State-wise Highlights)

• ఆంధ్రప్రదేశ్: 908 గ్రామాల్లో 3,84,336 ఆస్తి కార్డులు సిద్ధం చేశారు.
• తమిళనాడు: పైలట్ ప్రాజెక్ట్ కింద 3 గ్రామాల్లో సర్వే పూర్తయింది. అయితే, ఇప్పటికే అక్కడ ‘నాథమ్’ (Natham) ప్రాంతాల రికార్డులు ఉండటంతో ఈ పథకాన్ని కొనసాగించకూడదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
• తెలంగాణ: ఈ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో ఇంకా ఆస్తి కార్డుల జారీ ప్రక్రియ గణాంకాలు నమోదు కాలేదు.

4. పథకం ప్రయోజనాలు (Benefits)

• రుణ సౌకర్యం: ఆస్తి కార్డులను బ్యాంకుల్లో తాకట్టు పెట్టి రుణాలు పొందే అవకాశం.
• ఆస్తి వివాదాల తగ్గింపు: భూమి హక్కులపై స్పష్టత రావడం వల్ల గొడవలు తగ్గుతాయి.
• గ్రామ ప్రణాళిక: కచ్చితమైన భూ రికార్డుల వల్ల గ్రామ పంచాయతీలు మెరుగైన అభివృద్ధి ప్రణాళికలు (GPDP) సిద్ధం చేయగలవు.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Panchayati Raj).
• సాంకేతిక భాగస్వామి: సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (Survey of India).
• కీలక పదం: ‘ఆస్తి కార్డు’ను వివిధ రాష్ట్రాల్లో ‘స్వమిత్వ కార్డు’, ‘గ్రామీణ పత్ర’ లేదా ‘పట్టా’ అని కూడా పిలుస్తారు.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

గ్రామీణ భారతదేశంలో నివాస స్థలాల మ్యాపింగ్ కోసం డ్రోన్ సాంకేతికతను ఉపయోగించే కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం పేరు ఏమిటి?

జవాబు: స్వమిత్వ (SVAMITVA) పథకం.

భారత్ – భూటాన్ విద్యుత్ రంగ సహకారం: ముఖ్యాంశాలు

1. సమావేశం నేపథ్యం

• ప్రముఖులు: కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ మంత్రి శ్రీ మనోహర్ లాల్ మరియు భూటాన్ ఇంధన, సహజ వనరుల శాఖ మంత్రి శ్రీ లియోన్పో గెమ్ షెరింగ్ మధ్య న్యూఢిల్లీలో ఈ సమావేశం జరిగింది.
• చారిత్రక బంధం: భారత్-భూటాన్ జలవిద్యుత్ సహకారం 1961లో ప్రారంభమైంది. అనంతరం 2006లో జలవిద్యుత్ సహకారంపై కీలక ఒప్పందం కుదిరింది.

2. ప్రధాన ప్రాజెక్టులు (Key Projects)

సమావేశంలో ప్రధానంగా మూడు కీలక జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల పురోగతిపై చర్చించారు:

• పునాత్సాంగ్చు-II (Punatsangchhu-II): దీని సామర్థ్యం 1020 MW. ఈ ప్రాజెక్టు నుండి విద్యుత్ ఉత్పత్తిని వాణిజ్యపరంగా ఎలా గరిష్టీకరించాలనే దానిపై చర్చించారు.
• పునాత్సాంగ్చు-I (Punatsangchhu-I): దీని సామర్థ్యం 1200 MW. దీనిని త్వరగా ప్రారంభించేందుకు (Commissioning) ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
• సంకోష్ హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్ట్ (Sankosh Hydropower Project): ఈ ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లే మార్గాలపై చర్చించారు.

3. భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు (Future Planning)

• ట్రాన్స్‌మిషన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్: 2040 సంవత్సరం వరకు అవసరమైన విద్యుత్ ప్రసార మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికపై రెండు దేశాల మధ్య సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయి.
• లీన్ మంత్స్ మేనేజ్‌మెంట్: భూటాన్‌లో విద్యుత్ ఉత్పత్తి తక్కువగా ఉండే నెలల్లో (Lean months) విద్యుత్ షెడ్యూలింగ్ ప్రక్రియను సరళీకరించడంపై చర్చించారు.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• ముఖ్యమైన ప్రాజెక్టుల జాబితా: చుఖా (Chukha), కురిచు (Kurichhu), తలా (Tala), మంగ్దేచు (Mangdechhu) వంటివి భారత్-భూటాన్ సహకారంతో నిర్మించిన ఇతర ప్రముఖ ప్రాజెక్టులు.
• భౌగోళిక ప్రాముఖ్యత: భూటాన్ తన అదనపు విద్యుత్తును భారత్‌కు విక్రయించడం ద్వారా గణనీయమైన ఆదాయాన్ని పొందుతోంది, ఇది ఆ దేశ జిడిపిలో కీలక భాగం.
• BBIN Initiative: భూటాన్, బంగ్లాదేశ్, ఇండియా, నేపాల్ (BBIN) దేశాల మధ్య ప్రాంతీయ విద్యుత్ వాణిజ్యంలో ఈ సహకారం అత్యంత కీలకం.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచిన ‘పునాత్సాంగ్చు’ (Punatsangchhu) జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులు ఏ దేశాల సహకారంతో నిర్మించబడుతున్నాయి?

జవాబు: భారతదేశం మరియు భూటాన్.

PM MITRA పార్కులు: భారతదేశ జౌళి రంగ విప్లవం

1. పథకం ప్రాథమిక సమాచారం (Quick Facts)

• పూర్తి పేరు: PM Mega Integrated Textile Region and Apparel (PM MITRA).
• మొత్తం కేటాయింపు: ₹4,445 కోట్లు (ఏడేళ్ల కాలానికి – 2027-28 వరకు).
• లక్ష్యం: 5F విజన్ (Farm to Fibre to Factory to Fashion to Foreign) ద్వారా భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ టెక్స్‌టైల్ హబ్‌గా మార్చడం.
• ఉపాధి అంచనా: ఒక్కో పార్క్ ద్వారా సుమారు 3 లక్షల మందికి (1 లక్ష ప్రత్యక్ష, 2 లక్షల పరోక్ష) ఉపాధి.

2. ఎంపికైన 7 ప్రాంతాలు (7 Sites)

భారతదేశం మొత్తం మీద 7 రాష్ట్రాలలో ఈ పార్కులను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు:

1. తెలంగాణ (వరంగల్)
2. తమిళనాడు (విరుదునగర్)
3. గుజరాత్ (నవసారి)
4. కర్ణాటక (కలబురగి)
5. మధ్యప్రదేశ్ (ధార్)
6. ఉత్తర ప్రదేశ్ (లక్నో)
7. మహారాష్ట్ర (అమరావతి)

3. తాజా పురోగతి (Current Progress)

• తెలంగాణ: వరంగల్ పార్కులో ఇప్పటికే 540 ఎకరాల భూమి కేటాయించబడింది. ఇప్పటివరకు ₹3,862 కోట్ల పెట్టుబడులు గ్రౌండ్ అయ్యాయి.
• తమిళనాడు: విరుదునగర్ పార్కులో 100% భూసేకరణ పూర్తయింది. ₹1,894 కోట్ల డిపిఆర్ (DPR) ఆమోదించబడింది.
• మధ్యప్రదేశ్: ఇక్కడ అత్యధికంగా 1150 ఎకరాల భూమి కేటాయింపు జరిగింది, సుమారు ₹24,175 కోట్ల పెట్టుబడి అంచనా ఉంది.
• ఆర్థిక సహాయం (Development Capital Support): మొదటి విడతగా మధ్యప్రదేశ్, తమిళనాడులకు ₹50 కోట్లు చొప్పున, మహారాష్ట్ర మరియు తెలంగాణలకు ₹30 కోట్లు చొప్పున నిధులు మంజూరు చేశారు.

4. పథకం ప్రత్యేకతలు (Key Features)

• ఇంటిగ్రేటెడ్ టెక్స్‌టైల్ చైన్: ఒకే చోట నూలు వడకడం (Spinning), నేయడం (Weaving), ప్రాసెసింగ్, ప్రింటింగ్ నుండి వస్త్రాల తయారీ వరకు అన్నీ జరుగుతాయి. దీనివల్ల లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు తగ్గుతాయి.
• పెట్టుబడులు: ఒక్కో పార్కులో సుమారు ₹10,000 కోట్ల పెట్టుబడులు వస్తాయని అంచనా.

పోటీ పరీక్షల క్విక్ నోట్స్ (Exam Quick Notes):

• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర జౌళి మంత్రిత్వ శాఖ.
• నిర్వహణ: ప్రత్యేక ప్రయోజన వాహనం (SPV – Special Purpose Vehicle) ద్వారా ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో (PPP Mode) అభివృద్ధి చేస్తారు.

నమూనా ప్రశ్న (Expected Question):

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ‘PM MITRA’ పార్కును ఏ నగరంలో ఏర్పాటు చేస్తున్నారు?

జవాబు: వరంగల్ (తెలంగాణ).

1. ప్రపంచ క్యాన్సర్ దినోత్సవం (World Cancer Day)

ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 4న అంతర్జాతీయంగా ‘వరల్డ్ క్యాన్సర్ డే’ నిర్వహిస్తారు. ఇది పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా అత్యంత ముఖ్యమైన రోజు.

• నిర్వహించే సంస్థ: యూనియన్ ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ క్యాన్సర్ కంట్రోల్ (UICC).
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: క్యాన్సర్ వ్యాధిపై అవగాహన కల్పించడం, దాని నివారణ, గుర్తింపు మరియు చికిత్సను ప్రోత్సహించడం.
• థీమ్ (Theme): 2022-2024 వరకు “Close the Care Gap” అనే థీమ్‌ను కొనసాగించారు. 2026 నాటికి ఈ ప్రచారం మరిన్ని కొత్త లక్ష్యాలతో కొనసాగుతుంది.
• నేపథ్యం: 2000 సంవత్సరంలో పారిస్‌లో జరిగిన ‘వరల్డ్ సమ్మిట్ ఎగైనెస్ట్ క్యాన్సర్’లో ఈ రోజును ప్రకటించారు.

2. అంతర్జాతీయ మానవ సౌభ్రాతృత్వ దినోత్సవం (International Day of Human Fraternity)

ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ప్రతి ఏటా ఫిబ్రవరి 4వ తేదీన దీనిని నిర్వహిస్తుంది.

• లక్ష్యం: వివిధ మతాలు, సంస్కృతుల మధ్య సహనం, శాంతి మరియు పరస్పర గౌరవాన్ని పెంపొందించడం.
• చారిత్రక నేపథ్యం: 2019 ఫిబ్రవరి 4న అబూ ధాబీలో పోప్ ఫ్రాన్సిస్ మరియు అల్-అజహర్ గ్రాండ్ ఇమామ్ అహ్మద్ అల్-తయ్యబ్ సంతకం చేసిన “హ్యూమన్ ఫ్రాటెర్నిటీ ఫర్ వరల్డ్ పీస్” పత్రాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ ఐక్యరాజ్యసమితి 2020లో ఈ రోజును ప్రకటించింది.

3. ఇతర ముఖ్య అంశాలు (Quick Exam Bits)

• ఫేస్‌బుక్ (Facebook) పుట్టినరోజు: 2004 ఫిబ్రవరి 4న మార్క్ జుకర్‌బర్గ్ ఫేస్‌బుక్‌ను ప్రారంభించారు. టెక్నాలజీ విభాగంలో దీనికి ప్రాధాన్యత ఉంది.
• చౌరీ చౌరా సంఘటన (Chauri Chaura Incident): భారత స్వతంత్ర సంగ్రామంలో కీలకమైన చౌరీ చౌరా సంఘటన 1922 ఫిబ్రవరి 4న జరిగింది (కొన్ని పుస్తకాల్లో ఫిబ్రవరి 5 అని కూడా ఉంటుంది). దీని కారణంగానే మహాత్మా గాంధీ ‘సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని’ (Non-Cooperation Movement) విరమించుకున్నారు.