Daily Current Affairs 2026-Telugu May 2026 Current Affairs - Telugu

23 May 2026 Daily Current Affairs in Telugu | Today’s Telugu Current Affairs

భారతదేశం – సైప్రస్ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు: కీలక ఫలితాలు (మే 2026)

1. వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం & రక్షణ (Strategic Partnership & Defence)

సంబంధాల స్థాయి పెంపు: భారత్ – సైప్రస్ దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను అధికారికంగా “వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం” (Strategic Partnership) స్థాయికి పెంచారు.
రక్షణ సహకార రోడ్‌మ్యాప్: రాబోయే ఐదేళ్ల కాలానికి గానూ (2026-2031) రక్షణ సహకార రోడ్‌మ్యాప్‌ను ప్రకటించారు.
సెర్చ్ అండ్ రెస్క్యూ (SAR): భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ మరియు సైప్రస్‌కు చెందిన ‘లార్నాకా జాయింట్ రెస్క్యూ కోординаేషన్ సెంటర్’ మధ్య శోధన, సహాయక చర్యల (SAR) లో అధికారిక సమన్వయం కోసం సాంకేతిక ఒప్పందం కుదిరింది.

2. అంతర్జాతీయ & ప్రాంతీయ వ్యూహాలు (Geopolitics)

ఇండో-పసిఫిక్ ఓషన్స్ ఇనిషియేటివ్ (IPOI): సైప్రస్ దేశం భారత్ నేతృత్వంలోని IPOI లో చేరింది. ఇందులో భాగంగా “వ్యాపారం, కనెక్టివిటీ మరియు సмуద్ర రవాణా” (Trade, Connectivity and Maritime Transport) పిల్లర్‌పై సైప్రస్ దృష్టి సారిస్తుంది.
భీష్మ్ (BHISM) క్యూబ్ బహుమతి: భారతదేశం తన స్వదేశీ డిజాస్టర్ హాస్పిటల్ ప్రాజెక్ట్ అయిన “భారత్ హెల్త్ ఇనిషియేటివ్ ఫర్ సహాయోగ్ హిత & మైత్రి” (BHISM) క్యూబ్‌ను సైప్రస్ దేశానికి బహుమతిగా ఇచ్చింది.
భారత్-సైప్రస్ స్పేస్ డే: 18 మే 2026న మొట్టమొదటి సారిగా “ఇండియా-సైప్రస్ స్పేస్ డే” నిర్వహించారు.

3. భద్రత, ఉగ్రవాద నిర్మూలన & దౌత్యం (Security & Diplomacy)

కౌంటర్-టెర్రరిజం: ఉగ్రవాద నిర్మూలనపై ఒక ఉమ్మడి వర్కింగ్ గ్రూప్ (Joint Working Group) ఏర్పాటుకు అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది.
ఇన్స్టిట్యూషనల్ డైలాగ్స్: ఇరు దేశాల మధ్య కొత్తగా “సైబర్ సెక్యూరిటీ డైలాగ్” మరియు “కన్సులర్ డైలాగ్” అనే రెండు వ్యూహాత్మక చర్చలను ప్రారంభించనున్నారు.
దౌత్య శిక్షణ (Diplomatic Training): భారతదేశానికి చెందిన ‘సుష్మా స్వరాజ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫారిన్ సర్వీస్’ మరియు సైప్రస్ ‘டிప్లొమాటిక్ అకాడమీ’ ల మధ్య పరస్పర సహకార ఒప్పందం కుదిరింది.

4. ఆర్థికవ్యవస్థ, సాంకేతికత & విద్య (Economy & Tech)

సైప్రస్ ట్రేడ్ సెంటర్: వాణిజ్య సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి భారతదేశ ఆర్థిక రాజధాని అయిన ముంబైలో ఒక కొత్త సైప్రస్ ట్రేడ్ సెంటర్‌ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు.
ఇన్నోవేషన్ & టెక్నాలజీ: భారత ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) మరియు సైప్రస్ రీసెర్చ్, ఇన్నోవేషన్ & డిజిటల్ పాలసీ డిప్యూటీ మంత్రిత్వ శాఖల మధ్య సాంకేతిక ఒప్పందం కుదిరింది.
విద్య & సంస్కృతి: ఉన్నత విద్య, పరిశోధనలలో సహకారంతో పాటు, 2026-2030 సంవత్సరాలకు గానూ సాంస్కృతిక సహకార ఒప్పందం (Cultural Cooperation) కుదిరింది.

పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థుల కోసం క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్:

పర్యటించిన ప్రముఖులు: సైప్రస్ అధ్యక్షుడు, హెచ్.ఇ. మిస్టర్ నికోస్ క్రిస్టోడౌలిడెస్ (Nikos Christodoulides).
రక్షణ రోడ్‌మ్యాప్ కాలపరిమితి: 2026–2031 (5 సంవత్సరాలు).
సాంస్కృతిక ఒప్పంద కాలపరిమితి: 2026–2030.
సైప్రస్ చేరిన భారతీయ ఇనిషియేటివ్: IPOI (ఇండో-పసిఫిక్ ఓషన్స్ ఇనిషియేటివ్).
కొత్త ట్రేడ్ సెంటర్ ఏర్పాటు చేయబోయే నగరం: ముంబై.
కీలక వ్యూహాత్మక పదం: భీష్మ్ క్యూబ్ (BHISM Cube – మొబైల్ హాస్పిటల్ యూనిట్).

ఖేత్ బచావో అభియాన్ (Khet Bachao Abhiyan) – ముఖ్యాంశాలు

1. పథకం నేపథ్యం & లక్ష్యాలు (Background & Objectives)

నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ/సంస్థ: ఈ దేశవ్యాప్త ప్రచారాన్ని కేంద్ర వ్యవసాయ & రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ‘డెపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్ రీసెర్చ్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్’ (DARE) కింద పనిచేసే ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR) నిర్వహిస్తోంది.
ప్రధాన లక్ష్యాలు:
- భూసారాన్ని (Soil Health) సంరక్షించడం మరియు కాపాడటం.
- సమతుల్య ఎరువుల వినియోగాన్ని (Balanced Fertiliser Use) ప్రోత్సహించడం ద్వారా రసాయన ఎరువులపై మితిమీరిన ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం.
- మృత్తిక పరీక్షల (Soil Test) ఆధారిత పోషకాల యాజమాన్యాన్ని పెంపొందించడం మరియు సుస్థిర వ్యవసాయాన్ని (Sustainable Agriculture) ముందుకు తీసుకెళ్లడం.

2. సాధించిన కీలక మైలురాళ్ళు & గణాంకాలు (Key Achievements & Data)

బ్యాంకింగ్, SSC మరియు స్టేట్ సివిల్ సర్వీసెస్ పరీక్షల్లో తరచుగా అడిగే అధికారిక గణాంకాలు:

మొత్తం డిజిటల్ రీచ్ (Outreach): సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ద్వారా ఈ ప్రచారం దేశవ్యాప్తంగా 2.712 కోట్ల మంది పౌరులకు చేరింది.
రైతుల అవగాహన: 12,979 అవగాహన శిబిరాలు (Camps) మరియు సెమినార్ల ద్వారా 7.17 లక్షల మంది రైతులకు నేరుగా అవగాహన కల్పించారు.
సామర్థ్య పెంపు & క్షేత్ర ప్రదర్శనలు: 1.11 లక్షల కంటే ఎక్కువ మంది భాగస్వాములతో 3,145 శిక్షణా కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు. దీనితో పాటు, పచ్చిరొట్ట ఎరువులు (Green Manuring), జీవ ఎరువులు (Bio-fertilisers), మరియు సేంద్రీయ ఎరువుల వాడకంపై 7,928 క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనలు (Field Demonstrations) చేపట్టారు.

3. సంస్థాగత & క్షేత్రస్థాయి భాగస్వామ్యం (Grassroots Engagement)

జనప్రతినిధుల సమ్మేళనాలు: పంచాయతీలు, సర్పంచ్‌లు, మరియు జిల్లా పరిషత్ సభ్యులతో సహా స్థానిక పరిపాలన ప్రతినిధులను భాగస్వామ్యం చేస్తూ 4,916 క్షేత్రస్థాయి సమావేశాలను నిర్వహించారు.
సప్లై చైన్ డైలాగ్: రిటైల్ స్థాయిలో సమతుల్య ఎరువుల వాడకంపై అవగాహన పెంచేందుకు 9,609 మంది ఇన్‌పుట్ డీలర్లతో వ్యూహాత్మక చర్చలు జరిపారు.
రైతు సంఘాల అనుసంధానం: FPOs (ఫార్మర్ ప్రొడ్యూసర్ ఆర్గనైజేషన్స్), SHGs (స్వయం సహాయక సంఘాలు), మరియు FIGs (ఫార్మర్ ఇంట్రెస్ట్ గ్రూప్స్) ద్వారా 8,383 మంది రైతు సభ్యులను ఈ ఉద్యమంలో భాగస్వామ్యం చేశారు.

పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థుల కోసం క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్:

అభియాన్ పేరు: ఖేత్ బచావో అభియాన్ (Khet Bachao Abhiyan)
నిర్వహణ సంస్థ: ICAR (Indian Council of Agricultural Research)
ప్రధానాంశాలు: భూసార పరీక్షలు, సమతుల్య ఎరువుల వాడకం, జీవ ఎరువులు (Bio-fertilisers), మరియు పచ్చిరొట్ట ఎరువుల ప్రోత్సాహం.
మొత్తం చేరిన పౌరుల సంఖ్య: 2.712 కోట్లు
అవగాహన పొందిన రైతులు: 7.17 లక్షలు

భారత్ – యూరప్ ‘నెక్స్ట్-జెనరేషన్’ FTAs సదస్సు – ముఖ్యాంశాలు

1. సదస్సు నేపథ్యం (Conference Institutional Framework)

నిర్వహించిన సంస్థలు: ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫారిన్ ట్రేడ్ (IIFT) పరిధిలోని సెంటర్ ఫర్ ట్రేడ్ అండ్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ లా (CTIL) మరియు ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ చాంబర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ & ఇండస్ట్రీ (FICCI) సంయుక్తంగా ఈ సదస్సును నిర్వహించాయి.
సదస్సు ఇతివృత్తం (Theme): “Next-Gen Trade Pacts: Leveraging India’s Partnership with Europe under FTAs” అనే థీమ్‌తో ఈ కార్యక్రమం జరిగింది.
సమయం & వేదిక: 19 మే 2026 న న్యూఢిల్లీలోని ఫిక్కీ (FICCI) ఫెడరేషన్ హౌస్‌లో నిర్వహించబడింది.

2. ‘నెక్స్ట్-జెనరేషన్’ FTAs ప్రాధాన్యత (Definition & Significance)

సుంకాలకు అతీతంగా వాణిజ్యం: నెక్స్ట్-జెనరేషన్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలు (FTAs) కేవలం కస్టమ్స్ సుంకాలను తగ్గించడానికే పరిమితం కావు. ఇవి డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, సరిహద్దు సేవలు, మేధో సంపత్తి హక్కులు (IPR), మరియు పర్యావరణ ప్రమాణాలతో కూడిన కఠినమైన నియంత్రణలను కలిగి ఉంటాయి.
భారత్-EU FTA ప్రయోజనం: భారత్ – యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పంద చర్చల ముగింపు భారత ఆర్థిక దౌత్యంలో ఒక కీలక మైలురాయి. ఇది 99.5 శాతం భారతీయ ఎగుమతులకు ప్రాధాన్యత సుంకం (Preferential Tariff) ప్రయోజనాన్ని కల్పిస్తుంది.
గ్లోబల్ వ్యాల్యూ చైన్ అనుసంధానం: భారతీయ తయారీ మరియు సేవా రంగాలను యూరోపియన్ గ్లోబల్ సప్లై చైన్‌లతో అనుసంధానించడం, అలాగే టారిఫ్ యేతర అడ్డంకులను (Non-Tariff Barriers) క్రమపద్ధతిలో తొలగించడం ఈ ఒప్పందం ప్రధాన లక్ష్యం.

3. సదస్సులో చర్చించిన కీలక సవాళ్లు (Core Structural Challenges)

UPSC Mains (GS Paper III – Economy/International Trade) మరియు బ్యాంకింగ్ ఇంటర్వ్యూలలో తరచుగా అడిగే కీలక అంశాలపై ఈ సదస్సులో చర్చించారు:

SPS మరియు TBT ప్రమాణాలు: యూరోపియన్ మార్కెట్లలోని కఠినమైన శానిటరీ అండ్ ఫైటోశానిటరీ (SPS) చర్యలు (ఆహార భద్రత, మొక్కలు/జంతువుల ఆరోగ్య చట్టాలు) మరియు టెక్నికల్ బారియర్స్ టు ట్రేడ్ (TBT) (సాంకేతిక నిబంధనలు, పరీక్షల విధానాలు) ఎలా అధిగమించాలనే దానిపై చర్చించారు.
CBAM సవాళ్లు: యూరోపియన్ యూనియన్ తీసుకువస్తున్న కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం (CBAM)—అంటే పర్యావరణానికి హాని కలిగించే వస్తువులపై విధించే సరిహద్దు కార్బన్ పన్ను వల్ల.. భారతదేశ ఎగుమతి రంగాలైన ఉక్కు, అల్యూమినియం, ఇనుము పరిశ్రమలపై పడే తీవ్ర ప్రభావాన్ని విశ్లేషించారు.
డిజిటల్ ఎకానమీ & సర్వీసెస్: బ్రిటన్ (UK), యూరోపియన్ యూనియన్ (EU), మరియు ఎఫ్టా (EFTA – యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అసోసియేషన్) కూటములతో కుదురుచుకునే నెక్స్ట్-జెన్ వాణిజ్య ఒప్పందాల ద్వారా భారత డిజిటల్ సేవల రంగాన్ని ఎలా విస్తరించాలనే వ్యూహాలను రూపొందించారు.

పోటీ పరీక్షల అభ్యర్థుల కోసం క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్:

కీలక సలహా విభాగం: CTIL (IIFT) కి చెందిన ట్రేడ్ రెమెడీస్ అడ్వైజరీ సెల్.
భారత ఎగుమతులకు మార్కెట్ యాక్సెస్ కవరేజ్: India-EU FTA కింద 99.5% వస్తువుల ఎగుమతులకు ప్రాధాన్యత సుంకాల లబ్ధి చేకూరుతుంది.
చర్చించిన ప్రధాన గ్లోబల్ సవాలు: CBAM (కార్బన్ బోర్డర్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మెకానిజం) మరియు EU కార్బన్ నిబంధనలు.
ఒప్పందాలు కుదురుచుకుంటున్న ప్రధాన భాగస్వాములు: UK, EU, మరియు EFTA కూటములు.

అంతర్జాతీయ జీవవైవిధ్య దినోత్సవం (IDB) 2026 – ముఖ్యాంశాలు

1. ప్రాథమిక సమాచారం & నేపథ్యం (Basic Information)

నిర్వహించిన తేదీ: 22 మే 2026
జాతీయ స్థాయి సదస్సు వేదిక: ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్ (IIFM), భోపాల్, మధ్యప్రదేశ్.
IDB 2026 ఇతివృత్తం (Theme): “Acting Locally for Global Impact” (ప్రపంచవ్యాప్త ప్రభావం కోసం స్థానికంగా చర్యలు చేపట్టడం).
భాగస్వామ్య సంస్థలు: కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC), మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, నేషనల్ బయోడైవర్సిటీ అథారిటీ (NBA), మరియు ఇంటర్నేషనల్ బిగ్ క్యాట్ అలయన్స్ (IBCA).

2. కీలక మైలురాళ్ళు & పాలసీ అప్‌డేట్స్ (Core Milestones)

A) ప్రాజెక్ట్ చీతా (Project Cheetah)

ప్రారంభ సంవత్సరం: 2022 (ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి ఖండాంతర పెద్ద మాంసాహార జంతువుల పునరుద్ధరణ ప్రాజెక్ట్).
ప్రధాన లక్ష్యం: గడ్డిభూముల పర్యావరణ వ్యవస్థల (Grassland Ecosystems) పునరుద్ధరణ మరియు జీవవైవిధ్య రికవరీ.
తాజా స్థితి (2026 అప్‌డేట్): మధ్యప్రదేశ్‌లో చీతాల విజయవంతమైన అనుసరణ మరియు సంతానోత్పత్తి, దీర్ఘకాలిక జాతుల పునరుద్ధరణ మరియు ఆవాసాల పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలలో గణనీయమైన పురోగతిని సూచిస్తుంది.

B) యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) విధానం

నియంత్రణ చట్టం: బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ యాక్ట్ (జీవవైవిధ్య చట్టం), 2002 కింద ఇది నిర్వహించబడుతుంది.
ఆర్థిక పురోగతి: ABS ఫ్రేమ్‌వర్క్ కింద దేశవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకు దాదాపు ₹145 కోట్లు విడుదలయ్యాయి, దీని ద్వారా నేరుగా సుమారు 11,000 జీవవైవిధ్య నిర్వహణ కమిటీలు (BMCs) లబ్ధి పొందాయి.
సులభతర వాణిజ్యం (Ease of Doing Business): వాణిజ్య జీవ వనరుల నుండి స్థానిక కమ్యూనిటీలకు తగిన ఆర్థిక ప్రయోజనాలు అందేలా చూస్తూనే, పరిశ్రమల నిబంధనల పాటింపును సరళీకృతం చేయడానికి బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ చట్టం, రూల్స్ మరియు రెగ్యులేషన్స్‌లో ఇటీవల సవరణలు చేశారు.

C) అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలకు కట్టుబాటు

భారతదేశం ‘కన్వెన్షన్ ఆన్ బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ’ (CBD) మరియు ‘కున్మింగ్-మాంట్రియల్ గ్లోబల్ బయోడైవర్సిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్’ అమలుకు తన గట్టి నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించింది.

3. విడుదల చేసిన కీలక నివేదికలు & కార్యక్రమాలు (Publications)

పరీక్షల్లో నేరుగా మల్టిపుల్ ఛాయిస్ ప్రశ్నలు (MCQs) అడిగేందుకు అవకాశం ఉన్న ముఖ్యమైన లాంచ్‌లు:

ఇండియాస్ బయోడైవర్సిటీ రిపోర్ట్ 2026: CBD కి సమర్పించిన 7వ జాతీయ నివేదిక యొక్క ముఖ్యమైన వివరాలు.
నగోయా ప్రోటోకాల్‌పై మొదటి జాతీయ నివేదిక: యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్ (ABS) విధానం అమలులో భారతదేశ పురోగతిని డాక్యుమెంట్ చేసే నివేదిక.
ABS ఎండ్-టు-ఎండ్ పోర్టల్: ABS ప్రాసెసింగ్‌లో డిజిటల్ పారదర్శకతను నిర్ధారించడానికి ప్రారంభించబడిన ప్రత్యేక పోర్టల్.
సంరక్షణ లఘుచిత్రాలు (Documentaries): అమరకంటక్ జీవవైవిధ్య పరంపర ప్రదేశం (Amarkantak Biodiversity Heritage Site) మరియు మధ్యప్రదేశ్‌లోని ‘దేవ్‌లోక్ వన్స్’ (పవిత్ర వనాలు – Sacred Groves) సంరక్షణపై విడుదల చేసిన చిత్రాలు.
కస్టమైజ్డ్ మై స్టాంప్ (MyStamp): ఈ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని విడుదల చేసిన ప్రత్యేక పోస్టల్ స్టాంప్.

📌 పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యాంశాలు (Core Pointers)

‘టైగర్ స్టేట్ ఆఫ్ ఇండియా’ (Tiger State of India): మధ్యప్రదేశ్.
మూడంచెల సంస్థాగత వ్యవస్థ (జీవవైవిధ్య చట్టం, 2002): జాతీయ స్థాయిలో నేషనల్ బయోడైవర్సిటీ అథారిటీ (NBA) → రాష్ట్ర స్థాయిలో స్టేట్ బయోడైవర్సిటీ బోర్డ్స్ (SBBs) → స్థానిక/గ్రామ స్థాయిలో బయోడైవర్సిటీ మేనేజ్‌మెంట్ కమిటీలు (BMCs).
మిషన్ లైఫ్ (Mission LiFE): లైఫ్‌స్టైల్ ఫర్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ (పర్యావరణం కోసం స్థిరమైన జీవనశైలి)—వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడానికి సాంప్రదాయ సంరక్షణ పద్ధతులను (పవిత్ర వనాలు మరియు స్థానిక జాతులు వంటివి) నొక్కిచెబుతూ భారతదేశం నేతృత్వం వహిస్తున్న గ్లోబల్ మూవ్‌మెంట్.

NHAI మరియు నార్వేజియన్ జియోటెక్నికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (NGI) ఒప్పందం – ముఖ్యాంశాలు

1. ప్రాథమిక సమాచారం & ఒప్పంద నేపథ్యం (Background)

ఒప్పందం కుదుర్చుకున్న సంస్థలు: నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (NHAI) మరియు నార్వేకు చెందిన నార్వేజియన్ జియోటెక్నికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (NGI).
ఒప్పందం జరిగిన వేదిక: ఓస్లో (నార్వే రాజధాని).
కాలపరిమితి: ఈ అవగాహన ఒప్పందం (MoU) 5 సంవత్సరాల పాటు అమలులో ఉంటుంది.
ఒప్పందం స్వభావం: ఇది ప్రాజెక్ట్-టు-ప్రాజెక్ట్ ప్రాతిపదికన జరిగే నాన్-ఎక్స్‌క్లూజివ్ (కాని ప్రత్యామ్నాయ) ఒప్పందం. ఇది ఇతర సంస్థలతో స్వతంత్రంగా సహకరించుకోవడానికి ఇరుపక్షాలకు వశ్యతను (flexibility) కల్పిస్తుంది.

2. ప్రధాన లక్ష్యాలు & సాంకేతిక సహకారం (Technical Collaboration)

A) టన్నెల్ ఇంజనీరింగ్ & మౌలిక సదుపాయాలు (Tunnel Engineering)

భవిష్యత్తులో నిర్మించబోయే టన్నెల్ (సొరంగం) ప్రాజెక్టుల కొరకు సైట్ క్యారెక్టరైజేషన్, ఫిజిబిలిటీ స్టడీస్ మరియు డీటైల్డ్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్స్ (DPRs) తయారీలో అధునాతన అంతర్జాతీయ నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించడం.
ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న సొరంగ మార్గాల నిర్మాణ భద్రతను అంచనా వేయడం మరియు సేఫ్టీ ఆడిట్‌లను (Safety Audits) నిర్వహించడం.

B) కొండచరియల స్థిరత్వ విశ్లేషణ (Slope Stability Analysis)

భౌగోళికంగా అత్యంత సున్నితమైన మరియు సవాలుతో కూడిన ప్రాంతాలలో (Geologically sensitive terrains) రోడ్డు మౌలిక సదుపాయాలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం మరియు రక్షించడం.
సంభావ్య ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ముందుగానే గుర్తించి, తగిన నివారణ చర్యలను సిఫార్సు చేయడానికి అధునాతన స్లోప్ స్టెబిలిటీ అసెస్‌మెంట్‌లను చేపట్టడం.

C) ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు & ఉపగ్రహ పర్యవేక్షణ (Satellite Monitoring)

ఉపగ్రహ ఆధారిత రాడార్ డేటా అయిన InSAR (ఇంటర్ఫెరోమెట్రిక్ సింథటిక్ అపెర్చర్ రాడార్) ను విశ్లేషించడం ద్వారా కొండచరియల కదలికలను మరియు నిర్మాణ స్థానభ్రంశాలను పర్యవేక్షించడం.
రహదారి మౌలిక సదుపాయాల భద్రతను పెంపొందించడం లక్ష్యంగా బలమైన “ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను” (Early Warning Systems) అభివృద్ధి చేయడం.

3. సంస్థాగత సామర్థ్య పెంపు & నాలెడ్జ్ ఎక్స్ఛేంజ్ (Capacity Building)

పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D): ప్రకృతి వైపరీత్యాల తీవ్రతను మరియు వాటి నష్టాలను తగ్గించే అంశాలపై ఇరు సంస్థలు సంయుక్తంగా ఆర్ అండ్ డి (R&D) పరిశోధనలు నిర్వహిస్తాయి.
సాంకేతిక నైపుణ్యం పెంపు: ఉమ్మడి వర్క్‌షాప్‌లు, సెమినార్లు, సాంకేతిక శిక్షణా కార్యక్రమాలు మరియు ప్రత్యేక సాంకేతిక పత్రాల ప్రచురణ ద్వారా భారతీయ హైవే రంగం యొక్క సాంకేతిక సామర్థ్యాలను విస్తరిస్తారు.

📌 పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యాంశాలు (Core Pointers)

NHAI చట్టబద్ధత: నేషనల్ హైవేస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా అనేది 1988 NHAI చట్టం కింద ఏర్పడిన ఒక చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body). ఇది కేంద్ర రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
InSAR టెక్నాలజీ: ఇది భూమి ఉపరితలంపై వచ్చే అతి సూక్ష్మమైన మార్పులు, కదలికలు లేదా నిర్మాణాల స్థానభ్రంశాలను గుర్తించడానికి అంతరిక్షం నుండి శాటిలైట్ రాడార్ చిత్రాలను ఉపయోగించే ఒక అధునాతన రిమోట్ సెన్సింగ్ సాంకేతికత.
ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు: ఈ భాగస్వామ్యం సుస్థిర ఇంజనీరింగ్ పద్ధతులు, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన మార్పిడి మరియు స్థితిస్థాపక మౌలిక సదుపాయాల (resilient infrastructure) అభివృద్ధిలో భారత్ – నార్వే దేశాల మధ్య విస్తరిస్తున్న ద్వైపాక్షిక సహకారానికి నిదర్శనం.

జీవన్ (JEEVAN) యాప్ మరియు శతాయు (SHATAYU) డాష్‌బోర్డ్ – ముఖ్యాంశాలు

1. ప్రాథమిక సమాచారం & ప్రారంభం (Launch)

ప్రారంభించిన మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Social Justice & Empowerment), భారత ప్రభుత్వం.
ప్రారంభించిన వారు: డాక్టర్ వీరేంద్ర కుమార్ (కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రి).
ప్రారంభించిన సందర్భం: “క్రియేటింగ్ ఎ వెల్-ఫంక్షనింగ్ కేర్ ఎకానమీ” (Creating a Well-Functioning Care Economy) అనే జాతీయ వర్క్‌షాప్ సందర్భంగా వీటిని లాంచ్ చేశారు.
ప్రధాన లక్ష్యం: సాంకేతికత ఆధారిత కేర్‌గివింగ్ సపోర్ట్ ద్వారా వృద్ధులకు రక్షణ, సంరక్షణ, గౌరవం మరియు సాధికారతను అందించడం.

2. జీవన్ (JEEVAN) మొబైల్ అప్లికేషన్

పూర్తి పేరు: Joint Elderly Empowerment & Virtual Assistance Network (JEEVAN).
లక్ష్యిత లబ్ధిదారులు: సీనియర్ సిటిజన్లు (వృద్ధులు).
ప్రధాన విధులు & ఫీచర్లు:
- దేశవ్యాప్తంగా వృద్ధుల భద్రత, సంరక్షణ, ఆరోగ్య రక్షణ మరియు సామాజిక సమగ్రతను పెంపొందించడం.
- కేంద్ర ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు, సామాజిక భద్రతా కార్యక్రమాల సమాచారాన్ని ఒకే వేదికపై అందించడం (Single Window).
- అత్యవసర సహాయ సేవలు (Emergency Assistance) మరియు సపోర్ట్ సర్వీసులను సజావుగా అనుసంధానించడం.
- సామాజిక న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ మద్దతుతో నడుస్తున్న వృద్ధాశ్రమాల (Senior Citizen Homes) వివరాలను అందుబాటులో ఉంచడం.
- వృద్ధుల అవసరాలకు అనుగుణంగా సులభమైన నావిగేషన్ మరియు యూజర్ ఫ్రెండ్లీ ఇంటర్‌ఫేస్‌తో దీనిని డిజైన్ చేశారు.

3. శతాయు (SHATAYU) గెరియాట్రిక్ కేర్‌గివర్ డాష్‌బోర్డ్

పూర్తి పేరు: Senior Holistic Care Assistance and Training For Your Utility (SHATAYU).
గెరియాట్రిక్ కేర్ (Geriatric Care): వృద్ధుల ఆరోగ్య రక్షణ, వైద్య చికిత్సలు మరియు వారి సంపూర్ణ సంరక్షణపై దృష్టి సారించే ప్రత్యేక వైద్య విభాగం.
ప్రధాన విధులు & ఫీచర్లు:
- దేశవ్యాప్తంగా వృద్ధుల సంరక్షణ సేవలను (Caregiving Services) క్రమబద్ధీకరించడానికి మరియు బలోపేతం చేయడానికి అభివృద్ధి చేసిన డిజిటల్ డాష్‌బోర్డ్.
- నిర్దిష్ట జిల్లా లేదా రాష్ట్ర స్థాయిలో అందుబాటులో ఉన్న శిక్షణ పొందిన వృద్ధుల సంరక్షకుల (Geriatric Caregivers) లభ్యత సమాచారాన్ని తక్షణమే అందిస్తుంది.

📌 పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యాంశాలు (Core Pointers)

కేర్ ఎకానమీ (The Care Economy): పిల్లలు, వృద్ధులు మరియు శారీరక/మానసిక సవాళ్లు ఎదుర్కొంటున్న వారి సంరక్షణకు సంబంధించిన సేవలు, ఆర్థిక కార్యకలాపాలను ‘కేర్ ఎకానమీ’ అంటారు. భారతదేశంలో మారుతున్న జనాభా అంతరాల (Demographic Dividend) దృష్ట్యా వృద్ధుల సంరక్షణ ఈ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కీలక భాగంగా మారుతోంది.
రాజ్యాంగ నిబంధన (Article 41): భారత రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలలోని (DPSP) ఆర్టికల్ 41 ప్రకారం.. దేశ ఆర్థిక పరిమితులకు లోబడి వృద్ధాప్యం, నిరుద్యోగం, జబ్బుపడిన సమయాల్లో ప్రభుత్వ సహాయం (Public Assistance) పొందే హక్కును పౌరులకు కల్పించడానికి ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి.
నోడల్ ఏజెన్సీ (Nodal Agency): కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ వృద్ధుల సంక్షేమం, జాతీయ కార్యక్రమాలు మరియు అంతర్జాతీయ కట్టుబాట్ల అమలుకు సంబంధించి దేశంలో నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా వ్యవహరిస్తుంది.