Daily Current Affairs 2026-Telugu May 2026 Current Affairs - Telugu

24&25 May 2026 Daily Current Affairs in Telugu | Today’s Telugu Current Affairs

ఎబోలా వ్యాప్తి – 2026: ముఖ్యాంశాలు (పోటీ పరీక్షల దృక్పథం)

అంతర్జాతీయ మరియు ప్రాంతీయ ప్రకటనలు
- WHO ప్రకటన: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య నిబంధనలు (IHR), 2005 ప్రకారం, మే 17, 2026న ఈ ఎబోలా వ్యాప్తిని “అంతర్జాతీయ ఆందోళన కలిగించే ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితి” (PHEIC) గా ప్రకటించింది.
- ఆఫ్రికా CDC ప్రకటన: ఆఫ్రికా వ్యాధుల నియంత్రణ మరియు నివారణ కేంద్రం (Africa CDC), దీనిని “ఖండాల భద్రతకు సంబంధించిన ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితి” (PHECS) గా అధికారికంగా ప్రకటించింది.
వైరస్ రకం మరియు తీవ్రత
- వైరస్ స్ట్రెయిన్ (రకం): ఈ వ్యాప్తికి కారణం ఎబోలా వైరస్ యొక్క ‘బుండిబుగ్యో’ (Bundibugyo) స్ట్రెయిన్.
- లక్షణాలు: ఇది ఒక తీవ్రమైన ‘వైరల్ హెమరేజిక్ ఫీవర్’ (రక్తస్రావ జ్వరం). దీని మరణాల రేటు చాలా ఎక్కువ.
- చికిత్స లభ్యత: ప్రస్తుతం బుండిబుగ్యో స్ట్రెయిన్‌ను నివారించడానికి లేదా చికిత్స చేయడానికి ఎటువంటి ఆమోదించబడిన వ్యాక్సిన్‌లు లేదా నిర్దిష్ట మందులు అందుబాటులో లేవు.
ప్రభావిత ప్రాంతాలు (Geographical Focus)
- ప్రధాన కేంద్రాలు: డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC) మరియు ఉగాండా.
- అధిక ప్రమాదం ఉన్న పొరుగు देशాలు: దక్షిణ సూడాన్ (South Sudan) తో పాటు DRC, ఉగాండా సరిహద్దు దేశాలు తీవ్ర ముప్పులో ఉన్నాయి.
భారత ప్రభుత్వ చర్యలు & సలహాలు
- ప్రయాణ హెచ్చరిక: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ मंत्रालय శాఖ, భారత పౌరులను DRC, ఉగాండా మరియు దక్షిణ సూడాన్ దేశాలకు అత్యవసరం కాని ప్రయాణాలను నిలిపివేయాలని (Avoid Non-Essential Travel) సూచించింది.
- భారత్‌లో పరిస్థితి: ప్రస్తుతానికి భారతదేశంలో బుండిబుగ్యో స్ట్రెయిన్ ఎబోలా కేసు ఒక్కటి కూడా నమోదు కాలేదు.
- నిఘా (Surveillance): విమానాశయాలు, రేవుల (Points of Entry) వద్ద అనుమానాస్పద జ్వరం లక్షణాలు ఉన్న ప్రయాణికులను గుర్తించి, పరీక్షించడానికి నిఘాను బలోపేతం చేయాలని WHO నిర్దేశించింది.

పరీక్షల కోసం క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Prelims/Mains):

IHR (2005): అంతర్జాతీయ వ్యాధుల వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి మరియు ప్రజారోగ్య ముప్పులపై స్పందించడానికి WHO పర్యవేక్షించే చట్టపరమైన నిబంధనలు.
PHEIC: Public Health Emergency of International Concern (WHO ప్రకటించే అత్యున్నత స్థాయి అలర్ట్).
PHECS: Public Health Emergency of Continental Security (ఆఫ్రికా CDC చే ప్రకటించబడింది).
Bundibugyo Virus: ఎబోలాకు కారణమయ్యే ఒక రకమైన వైరస్ జాతి (సైన్స్ & టెక్నాలజీ విభాగంలో ముఖ్యం, ఎందుకంటే సాధారణ జైర్ స్ట్రెయిన్‌ లాగా దీనికి ఇంకా వ్యాక్సిన్ కనుగొనబడలేదు).

జనజాతీయ సాంస్కృతిక సమాగం – 2026: ముఖ్యాంశాలు (పోటీ పరీక్షల దృక్పథం)

నేపథ్యం మరియు చారిత్రక ప్రాధాన్యత (Background)
- సందర్భం: భగవాన్ బిర్సా ముండా 150వ జయంతి ఉత్సవాల సందర్భంగా న్యూఢిల్లీలో ‘జనజాతీయ సాంస్కృతిక సమాగం’ (Tribal Cultural Conclave) నిర్వహించబడింది.
- చారిత్రక ఉద్యమం: భగవాన్ బిర్సా ముండా నేతృత్వంలో జరిగిన ‘ఉల్గులన్’ (మహా కలకలం/ఉద్యమం) బ్రిటిషు వలసపాలన దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా సాగింది. ఇది ముఖ్యంగా ‘జల్-జంగల్-జమీన్’ (నీరు, అడవి, భూమి) మరియు గిరిజన గుర్తింపు సంరక్షణే ధ్యేయంగా నడిచింది. ఈ ఆధునిక సదస్సును గిరిజన తెగల “మహాకుంభం”గా అభివర్ణించారు.
రాజ్యాంగ రక్షణలు & ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC)
- UCC మినహాయింపు: ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (Uniform Civil Code – UCC) వల్ల గిరిజన సమాజాల సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలు లేదా సాంప్రదాయ హక్కులకు ఎలాంటి భంగం కలగదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
- ప్రస్తుత స్థితి: ఇప్పటికే UCC నమూనాలను ప్రవేశపెట్టిన రాష్ట్రాలలో (గుజరాత్ మరియు ఉత్తరాఖండ్ వంటివి), గిరిజన తెగలన్నింటినీ దీని పరిధి నుండి వెలుపల (మినహాయింపు) ఉంచేందుకు ప్రత్యేక నిబంధనలు చేశారు.
- మతమార్పిడులు: రాజ్యాంగబద్ధంగా గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడిపే హక్కును ప్రస్తావిస్తూ, బలవంతపు, ఆశచూపి లేదా ప్రలోభపెట్టి చేసే మతమార్పిడులు చట్టవిరుద్ధమని ప్రభుత్వం పునరుద్ఘాటించింది.
పెసా (PESA) చట్టం అమలు & డిజిటల్ కార్యక్రమాలు
- PESA చట్టం: ‘పంచాయతీల పొడిగింపు (షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలకు) చట్టం, 1996’ (Provisions on the Panchayats (Extension to Scheduled Areas) Act). ఇది రాజ్యాంగంలోని 9వ భాగాన్ని (Part IX) 5వ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలకు వర్తింపజేస్తుంది.
- కీలక పరిపాలనా చర్యలు:
  - భారత ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ఒక ‘పెసా సెల్’ (PESA Cell) ను ఏర్పాటు చేసి, 1 లక్షకు పైగా మాస్టర్ ట్రైనర్లకు శిక్షణ ఇచ్చింది.
  - క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజలకు సులభంగా అర్థమవడం కోసం పెసా నిబంధనలను సంతాలీ, గోండీ, భిలీ మరియు ముండారీ వంటి పలు గిరిజన భాషల్లోకి అనువదించారు.
  - గ్రామీణ అభివృద్ధి ప్రణాళికలను ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షించేందుకు (Real-time monitoring) ‘PESA గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళిక’ (PESA GPDP) పోర్టల్‌ను ప్రారంభించారు.
  - మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్ర పెసా చట్టం నమూనాను ఇతర రాష్ట్రాలకు ఒక ఆదర్శవంతమైన బెంచ్‌మార్క్‌గా పేర్కొన్నారు.
అంతర్గత భద్రత & నక్సలిజం నిర్మూలన
- నక్సలిజం అదుపు: గత ఐదు దశాబ్దాలుగా గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధిని అడ్డుకుంటున్న నక్సలిజం సమస్యను ప్రభుత్వం తీవ్రంగా అణచివేసి, దాదాపుగా నిర్మూలించింది.
- మౌలిక సదుపాయాల మార్పు: గతంలో నక్సల్స్ నియంత్రణ కోసం ఏర్పాటు చేసిన 70 భద్రతా దళాల క్యాంపులను, ఇప్పుడు సివిల్ అభివృద్ధిని వేగవంతం చేసేందుకు ‘షహీద్ వీర్ గుండాతూర్ సేవా డేరా’ ప్రజా సేవా కేంద్రాలుగా మార్చారు.
ఆర్థిక, పరిపాలన & సంక్షేమ సూచికలు (Exam Data)
- బడ్జెట్ కేటాయింపులు: గిరిజన సంక్షేమ బడ్జెట్‌ను గత ప్రభుత్వ హయాంలో ఉన్న ₹28,000 కోట్ల నుండి ఐదు రెట్లు పెంచి, ప్రస్తుతం ₹1.5 లక్షల కోట్లకు చేర్చారు.
- విద్య (EMRS): దూరప్రాంతాల గిరిజన విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్యను అందించేందుకు 722 ఏకలవ్య మోడల్ రెసిడెన్షియల్ స్కూళ్లను (EMRS) ఏర్పాటు చేశారు.
- సామాజిక-ఆర్థిక పథకాలు: గిరిజన కుటుంబాలందరికీ పక్కా గృహాలు, విద్యుత్, తాగునీరు (జల్ జీవన్ మిషన్), ₹5 లక్షల ఉచిత ఆరోగ్య బీమా (ఆయుష్మాన్ భారత్) మరియు ఉచిత నెలవారీ రేషన్ అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
- రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం: సంతాల్ తెగకు చెందిన శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము భారతదేశపు మొట్టమొదటి గిరిజన మహిళా రాష్ట్రపతిగా ఎన్నిక కావడం, ఒడిశా మరియు ఛత్తీస్‌గఢ్ వంటి రాష్ట్రాల్లో గిరిజన ముఖ్యమంత్రులు ప్రాతినిధ్యం వహించడం గిరిజన సకారాత్మకతకు నిదర్శనం.

పరీక్షల కోసం క్విక్ రివిజన్ పాయింట్స్ (Prelims/Mains):

ఉల్గులన్ ఉద్యమం / బిర్సా ముండా: ఆధునిక భారత చరిత్ర (గిరిజన తిరుగుబాట్లు) లో వలసపాలన మరియు దికు (బయటి వ్యక్తుల) దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన అత్యంత కీలకమైన టాపిక్.
PESA Act, 1996: ఐదవ షెడ్యూల్ ప్రాంతాలలో స్థానిక స్వపరిపాలన మరియు గిరిజన సాధికారతకు సంబంధించిన ఒక కోర్ పాలిటీ (Polity) టాపిక్.
Eklavya Model Residential Schools (EMRS): ఎస్టీ (ST) జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న బ్లాకులలో మిడిల్ మరియు హై-లెవెల్ విద్యను అందించడానికి గిరిజన వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని ఫ్లాగ్‌షిప్ పథకం.
లక్ష్యం 2047: 2047 నాటికి ‘వికసిత్ భారత్’ (అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశం) సాధనలో గిరిజన సంక్షేమాన్ని మరియు వారి అభివృద్ధిని ఒక ముఖ్యమైన భాగస్వామ్యంగా మార్చడం.

ఎన్‌ఎమ్‌ディーసీ (NMDC) సమ్మర్ క్యాంప్ 2026 – ముఖ్యాంశాలు

నిర్వహణ సంస్థ: ఎన్‌ఎమ్‌డీసీ (NMDC – National Mineral Development Corporation), కేంద్ర ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ.
భాగస్వామ్య సంస్థ: వోస్కా (WOSCA – Women’s Organization for Socio-Cultural Awareness) అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ భాగస్వామ్యంతో ఈ कार्यक्रमం జరుగుతోంది.
లక్ష్యిత ప్రాంతం: ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దక్షిన బస్తర్ పరిధిలోకి వచ్చే దంతెవాడ (Dantewada) జిల్లాలోని 17 గ్రామాలు.
సమయ కాలం: 2026 మే 20 నుండి జూన్ 15 వరకు.
లక్ష్యం: గ్రామీణ మరియు గిరిజన (Tribal) ప్రాంతాల పిల్లల్లో సృజనాత్మకత, క్రీడా నైపుణ్యాలు మరియు సామాజిక నైపుణ్యాలను (Lateral & Social Skills) పెంపొందించడం.
ప్రయోజనం పొందే పౌరులు: దాదాపు 1,700 మంది గిరిజన ప్రాంతాల పిల్లలు.
ప్రధాన కార్యక్రమాలు: రీడింగ్ (చదవడం), క్రాఫ్ట్‌వర్క్ (హస్తకళలు), సంగీత వర్క్‌షాప్‌లు మరియు స్థానిక/సాంప్రదాయ క్రీడలు (కబడ్డీ, ఖో-ఖో, ఫ్రిస్బీ).

పరీక్షల కోణంలో ప్రాధాన్యత (Exam Relevance)

UPSC / State PSC (GS Paper – సామాజిక న్యాయం / గిరిజన సంక్షేమం): గిరిజన ప్రాంతాల్లో విద్య, సృజనాత్మకతను పెంపొందించడానికి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs) తమ కార్పొరేట్ సామాజిక బాధ్యత (CSR) కింద చేపట్టే ఇటువంటి చర్యలను ‘కేస్ స్టడీస్’ లేదా ఉదాహరణలుగా రాయవచ్చు.
SSC / Banking (Current Affairs): ఇటీవల ఏ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దంతెవాడలో గిరిజన పిల్లల కోసం సమ్మర్ క్యాంప్‌ను ప్రారంభించింది?
ప్రశ్న: ఇటీవల ఏ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని దంతెవాడలో గిరిజన పిల్లల కోసం సమ్మర్ క్యాంప్‌ను ప్రారంభించింది?
సమాధానం: ఎన్‌ఎమ్‌డీసీ (NMDC) / కేంద్ర ఉక్కు మంత్రిత్వ శాఖ

ఖేలో ఇండియా స్టేట్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (KISCE) అసోం – ముఖ్యాంశాలు

సందర్శించిన ప్రముఖులు: కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ సహాయ మంత్రి (MoS) రక్షా ఖడ్సే (Raksha Khadse).
లక్ష్యిత ప్రాంతం/కేంద్రం: అసోంలోని గౌహతిలో గల ఖేలో ఇండియా స్టేట్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (KISCE) మరియు హై పర్ఫార్మెన్స్ సెంటర్.
కీలక రంగాల పరిశీలన: స్పోర్ట్స్ సైన్స్ ల్యాబొరేటరీలు, ఫిజియోలాజికల్ & బయోమెకానికల్ అసెస్‌మెంట్ (Biomechanical assessment) సదుపాయాలు మరియు అథ్లెట్ పునరావాస (Rehabilitation) కేంద్రాలు.
ప్రధాన లక్ష్యం: క్రీడల్లో సైన్స్, అధునాతన సాంకేతికత మరియు డేటా ఆధారిత శిక్షణను అనుసంధానించడం ద్వారా అంతర్జాతీయ స్థాయి క్రీడలకు (ఉదా: కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2030) ఈశాన్య భారత అథ్లెట్లను సిద్ధం చేయడం.

పరీక్షల కోణంలో ప్రాధాన్యత (Exam Relevance)

UPSC / State PSC (GS Paper – మానవ వనరులు / పాలన / క్రీడా విధానాలు): భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ స్పోర్టింగ్ పవర్‌హౌస్‌గా మార్చే క్రమంలో ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన ‘సైన్స్-ఆధారిత, అథ్లెట్-కేంద్రీకృత’ (Scientifically driven & athlete-centric) మౌలిక వసతుల విస్తరణపై విశ్లేషణాత్మక సమాధానాలు రాయడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
SSC / Banking / Railways (Current Affairs): క్రీడలు మరియు తాజా నియామకాలు/పర్యటనల విభాగంలో నేరుగా ఫ్యాక్చువల్ ప్రశ్నలకు ఉపయోగకరం.
ప్రశ్న: ఇటీవల కేంద్ర క్రీడల శాఖ సహాయ మంత్రి రక్షా ఖడ్సే ఏ ఈశాన్య రాష్ట్రంలోని ‘ఖేలో ఇండియా స్టేట్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (KISCE)’ ను సందర్శించి స్పోర్ట్స్ సైన్స్ సదుపాయాలను సమీక్షించారు?
సమాధానం: అసోం (గౌహతి)

కామన్వెల్త్ గేమ్స్ డే & 75వ ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్ – ముఖ్యాంశాలు

ప్రధాన కార్యక్రమం: కామన్వెల్త్ గేమ్స్ డే (CWG Day) పురస్కరించుకుని దేశవ్యాప్తంగా “ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్” యొక్క 75వ ఎడిషన్ నిర్వహించబడింది.
ప్రధాన వేదిక: సబర్మతి రివర్‌ఫ్రంట్, అహ్మదాబాద్ (గుజరాత్). దేశవ్యాప్తంగా 8,000 కంటే ఎక్కువ ప్రాంతాలలో ఏకకాలంలో ఈ వేడుకలు జరిగాయి.
అహ్మదాబాద్ ఎడిషన్ థీమ్: “ఏ న్యూ ఐకాన్ ఫర్ ఏ ఫిట్టర్ ఇండియా – పెడలింగ్ టు 2030” (A New Icon for a Fitter India – Pedalling to 2030).
కీలక ప్రముఖులు: కేంద్ర క్రీడల శాఖ మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ, గుజరాత్ ఉప ముఖ్యమంత్రి హర్ష్ సంఘ్వి మరియు బాలీవుడ్ నటుడు ఆయుష్మాన్ ఖురానా.
ప్రధాన ప్రారంభోత్సవం: 2030 గేమ్స్‌కు ముందు భారతదేశపు క్రీడల అభివృద్ధిని ప్రదర్శించడానికి కేంద్ర క్రీడల మంత్రి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ‘కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఎగ్జిబిషన్’ను ప్రారంభించారు.
భాగస్వామ్య సంస్థలు: కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ (MYAS), సైక్లింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (CFI), యోగాసన భారత్, రాహ్గిరి ఫౌండేషన్ మరియు మై భారత్ (MY Bharat) సంయుక్తంగా ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాయి.

పరీక్షల కోణంలో ప్రత్యేక అంశాలు (Exam-Specific Focus Points)

2030 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ ఆతిథ్య నగరం: శతాబ్ది (100వ వార్షికోత్సవం) కామన్వెల్త్ గేమ్స్ – 2030 కి భారతదేశంలోని అహ్మదాబాద్ (గుజరాత్) ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది.
ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్ నేపథ్యం: ప్రధానమంత్రి విజన్ అయిన “ఫిట్‌నెస్ కా డోస్, ఆధా గంటా రోజ్” కు అనుగుణంగా డిసెంబర్ 2024 లో ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్ కింద ఇది ప్రారంభించబడింది.
స్పోర్ట్స్ జన్ భాగీదారి (ప్రజా భాగస్వామ్యం): వివిధ నగరాల్లో ప్రముఖ క్రీడా ప్రముఖులు ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు—గౌహతిలో కేంద్ర సహాయ మంత్రి రక్షా ఖడ్సే, ధర్మశాలలో మాజీ రెజ్లర్ బబితా ఫోగట్ మరియు ముంబైలో మాజీ హాకీ క్రీడాకారిణి సబా అంజుమ్ పాల్గొన్నారు.

పరీక్షల కోణంలో ప్రాధాన్యత (Exam Relevance)

UPSC / State PSC (GS Paper – సామాజిక మౌలిక సదుపాయాలు / ఆరోగ్యం / పర్యావరణం & సుస్థిరత): సుస్థిర పట్టణ రవాణాను ప్రోత్సహించడంలో (కార్బన్ ఫుట్‌ప్రింట్/ఇంధన వినియోగాన్ని తగ్గించడం) మరియు అట్టడుగు స్థాయి కమ్యూనిటీ భాగస్వామ్యం (జన్ భాగీదారి) ద్వారా జాతీయ క్రీడా సంస్కృతిని పెంపొందించడంలో ఈ కార్యక్రమాన్ని ఒక అద్భుతమైన కేస్ స్టడీగా ఉపయోగించవచ్చు.
SSC / Banking / Railway (Current Affairs): నేరుగా వచ్చే ఫ్యాక్చువల్ ప్రశ్నలకు ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రశ్న: 2030 లో జరగబోయే చారిత్రాత్మక శతాబ్ది కామన్వెల్త్ గేమ్స్‌కు భారతదేశంలోని ఏ నగరం ఆతిథ్యం ఇవ్వనుంది?
సమాధానం: అహ్మదాబాద్, గుజరాత్.

ప్రశ్న: మే 2026 లో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ డేతో పాటు ‘ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్’ యొక్క ఎన్నో ఎడిషన్ జరుపుకున్నారు?
సమాధానం: 75వ ఎడిషన్.

టెక్స్‌ప్రోసిల్ (TEXPROCIL) ఎగుమతి అవార్డులు 2023–24 – ముఖ్యాంశాలు

ప్రధాన కార్యక్రమం: కాటన్ టెక్స్‌టైల్స్ ఎగుమతి ప్రోత్సాహక మండలి (TEXPROCIL) చే నిర్వహించబడిన ఎగుమతి అవార్డుల ప్రధానోత్సవ సభ.
వేదిక & తేదీ: ముంబై, మే 25, 2026.
అధ్యక్షత వహించినవారు: కేంద్ర ఆర్థిక మరియు కార్పొరేట్ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి శ్రీమతి నిర్మలా సీతారామన్.
కీలక ప్రారంభోత్సవం: భారతదేశ ఎగుమతి వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి మరియు అంతర్జాతీయ వాణిజ్య పోటీతత్వాన్ని పెంచడం కోసం “అడ్వాన్స్‌డ్ సర్టిఫికేట్ ప్రోగ్రామ్ ఇన్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్” (ACPIT) అనే కోర్సును ఆర్థిక మంత్రి ప్రారంభించారు.
5F ఫార్ములా: వస్త్ర పరిశ్రమ విలువైన గొలుసును (Value Chain) బలోపేతం చేయడానికి “ఫ్రమ్ ఫార్మ్ టు ఫైబర్, ఫ్యాక్టరీ, ఫ్యాషన్ అండ్ ఫారిన్ మార్కెట్స్” (5F) విజన్‌ను కేంద్ర మంత్రి నొక్కి చెప్పారు.

వస్త్ర రంగం – కీలక గణాంకాలు (Core Statistical Data)

2030 నాటి లక్ష్యాలు: వికసిత్ భారత్ విజన్‌లో భాగంగా 2030 నాటికి $100 బిలియన్ల వస్త్ర ఎగుమతులు మరియు $250 బిలియన్ల వస్త్ర ఉత్పత్తి సాధించాలని భారతదేశం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
ప్రపంచ స్థానం: ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో భారతదేశం 6వ అతిపెద్ద వస్త్ర ఎగుమతిదారుగా ఉంది.
పట్టు (Silk) ఉత్పత్తి: పట్టు ఉత్పత్తిలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద దేశంగా నిలిచింది.
ఆర్థిక సహకారం:
- ఈ రంగం ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా దాదాపు 6 కోట్ల మంది జీవనోపాధికి మద్దతు ఇస్తుంది.
- భారత జీడీపీ (GDP) కి దాదాపు 2.3% కాంట్రిబ్యూట్ చేస్తోంది.
- భారతదేశ మొత్తం ఎగుమతి ఆదాయంలో వస్త్ర రంగం వాటా దాదాపు 12%.
- 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వస్త్రాల ఎగుమతులు సుమారు $33.5 బిలియన్లకు చేరాయి.
కస్తూరి కాటన్: అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో సుస్థిర వస్త్రాల విభాగంలో భారతీయ పత్తిని ఒక గ్లోబల్ బ్రాండ్‌గా నిలబెట్టడానికి టెక్స్‌ప్రోసిల్ ‘కస్తూరి కాటన్’ బ్రాండింగ్, ధృవీకరణ మరియు ట్రేసబిలిటీ బాధ్యతలను ముందుకు తీసుకెళ్తోంది.

ప్రభుత్వ కీలక పథకాలు & సంస్కరణలు

PM MITRA పథకం: దేశవ్యాప్తంగా ఏడు ప్రపంచ స్థాయి మెగా ఇంటిగ్రేటెడ్ టెక్స్‌టైల్ రీజియన్ అండ్ అపారెల్ (PM MITRA) పార్కులను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. దీని కింద ఇప్పటికే ₹27,000 కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి ఒప్పందాలు (MoUs) జరిగాయి.
ATUFS (2016): అమెండెడ్ టెక్నాలజీ అప్‌గ్రేడేషన్ ఫండ్ స్కీమ్ – వస్త్ర రంగంలో సాంకేతిక ఆధునీకరణను ప్రోత్సహించడానికి మూలధన మరియు వడ్డీ రాయితీలను అందిస్తుంది.
సమర్థ్ పథకం (Samarth Scheme): వస్త్ర రంగంలో నైపుణ్యాభివృద్ధి, సామర్థ్య పెంపొందింపు మరియు ఉపాధి కల్పనపై దృష్టి పెడుతుంది. (తాజాగా కేంద్ర బడ్జెట్‌లో దీని తదుపరి దశ అయిన ‘సమర్థ్ 2.0’ ను ప్రవేశపెట్టారు).
తాజా బడ్జెట్ పథకాలు: టెక్స్‌టైల్ ఎక్స్‌పాన్షన్ అండ్ ఎంప్లాయ్‌మెంట్ స్కీమ్ (TEEM), నేషనల్ ఫైబర్ స్కీమ్, మరియు టెక్స్-ఎకో (Tex-Eco) ఇనిషియేటివ్.

పరీక్షల కోణంలో ప్రాధాన్యత (Exam Relevance)

UPSC / State PSC (GS Paper – భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ / పారిశ్రామిక వృద్ధి / ఉపాధి): వ్యవసాయం తర్వాత అత్యధిక ఉపాధి కల్పించే వస్త్ర పరిశ్రమకు సంబంధించిన ఈ డేటా మెయిన్స్ సమాధానాలలో ఎంతో విలువైనదిగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇది మౌలిక సదుపాయాల మద్దతు (PM MITRA) మరియు 2030 నాటి ఎగుమతుల మైలురాళ్లను చేరుకోవడానికి అవసరమైన వ్యూహాత్మక మార్పులను స్పష్టం చేస్తుంది.
SSC / Banking / Railway (Current Affairs): నేరుగా వచ్చే ఫ్యాక్చువల్ ప్రశ్నలకు ఇది ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రశ్న: వికసిత్ భారత్ విజన్‌లో భాగంగా 2030 నాటికి భారతదేశం ఎంత విలువైన వస్త్ర ఎగుమతులను సాధించాలని లక్ష్యంగా నిర్దేశించుకుంది?
సмаధానం: 100 బిలియన్ డాలర్లు (USD 100 Billion).

ప్రశ్న: భారతదేశ గ్లోబల్ ట్రేడ్ పోటీతత్వాన్ని పెంచడానికి ఇటీవల టెక్స్‌ప్రోసిల్ ప్రారంభించిన అడ్వాన్స్‌డ్ సర్టిఫికేట్ కోర్సు పేరేమిటి?
సмаధానం: ACPIT (Advanced Certificate Program in International Trade).