10 May 2026 Daily Current Affairs in Telugu | Today’s Telugu Current Affairs
జాతీయ సుస్థిర వ్యవసాయ మిషన్ (NMSA)
1. వర్షాధార ప్రాంత అభివృద్ధి (RAD)
- లక్ష్యం: వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగల సమగ్ర వ్యవసాయ పద్ధతులను (Integrated Farming System – IFS) ప్రోత్సహించడం.
- ముఖ్యాంశాలు:
- 2014-15 నుండి ఇప్పటివరకు ₹2,119.84 కోట్లు విడుదలయ్యాయి.
- 8.50 లక్షల హెక్టార్ల విస్తీర్ణం మరియు 14.35 లక్షల మంది రైతులు దీని ద్వారా లబ్ధి పొందారు.
- ఇందులో బహుళ పంటలు, ఉద్యానవనం, పశుపోషణ మరియు మత్స్య సంపదను సమన్వయం చేస్తారు.
2. పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్ (PDMC)
- లక్ష్యం: సూక్ష్మ నీటి పారుదల (బిందు మరియు తుంపర సేద్యం) ద్వారా నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.
- ముఖ్యాంశాలు:
- 2015-16 నుండి దాదాపు 109 లక్షల హెక్టార్లను సాగులోకి తెచ్చారు.
- లక్ష్యం: 2025-26 నుండి 2029-30 మధ్య మరో 100 లక్షల హెక్టార్లను సాగులోకి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
3. నేల ఆరోగ్య నిర్వహణ (SHM)
- సాయిల్ హెల్త్ కార్డ్ (SHC): రైతులకు వారి నేల స్వభావంపై సలహాలిచ్చే ప్రధాన సాధనంగా 2015లో ప్రారంభించబడింది.
- పురోగతి: ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి 25.79 కోట్ల సాయిల్ హెల్త్ కార్డులు పంపిణీ చేయబడ్డాయి.
- ప్రయోజనం: యూరియా వంటి ఎరువుల వినియోగాన్ని తగ్గించి నేల సారాన్ని పెంచుతుంది.
4. క్లైమేట్ రెసిలియంట్ రీసెర్చ్ (ICAR పాత్ర)
- NICRA: వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సాంకేతికతలను అభివృద్ధి చేసేందుకు 2011లో ప్రారంభమైంది.
- ఫలితాలు: 2014-2025 మధ్య కాలంలో 2,996 వాతావరణ-స్థితస్థాపక పంట రకాలను విడుదల చేశారు.
- విశ్లేషణ: దేశంలోని 651 జిల్లాల్లో 310 జిల్లాలను వాతావరణ మార్పుల వల్ల అత్యంత ప్రమాదంలో ఉన్నట్లు గుర్తించారు.
5. సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs)
- SDG 2 ఆకలి నిర్మూలన (స్థిరమైన ఆహార ఉత్పత్తి ద్వారా)
- SDG 6 స్వచ్ఛమైన నీరు (నీటి పొదుపు సాగు ద్వారా)
- SDG 13 వాతావరణ చర్య (వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా సాగు)
పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన అంశాలు
| వర్షాధార వ్యవసాయం | దేశ నికర సాగు భూమిలో 60%; మొత్తం ఆహార ఉత్పత్తిలో 40%. |
| NRAA | నేషనల్ రెయిన్ఫెడ్ ఏరియా అథారిటీ – పొడి భూముల సాగుపై సలహాలిచ్చే విభాగం. |
| నేల సారవంతం మ్యాపింగ్ | 6,954 నమూనా గ్రామాలలో మ్యాపింగ్ ప్రక్రియ జరుగుతోంది. |
జాతీయ పంచాయతీ అవార్డులు 2025 (NPA-2025)
కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ (MoPR) 2025 సంవత్సరానికి గాను జాతీయ పంచాయతీ అవార్డులను ప్రకటించింది. స్థానిక పరిపాలనను ప్రోత్సహించడంలో భాగంగా ఈ అవార్డులను అందజేస్తారు.
ఇది 9 రకాల సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (LSDGs) థీమ్ల ఆధారంగా గ్రామ పంచాయతీలకు ఇస్తారు (ఉదా: పేదరిక రహిత, ఆరోగ్యకరమైన, మహిళా హిత పంచాయతీలు మొదలైనవి).
జిల్లా, బ్లాక్ మరియు గ్రామ స్థాయిలో అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచిన పంచాయతీలకు దీనిని అందజేస్తారు.
| పంచాయతీ పేరు | మండలం / జిల్లా | విభాగం (Category) | ర్యాంక్ |
|---|---|---|---|
| శృంగవరం (AP) | నాథవరం, విశాఖపట్నం | సుపరిపాలన (Good Governance) | 1 |
| బొక్కసం పాలెం (AP) | శ్రీకాళహస్తి, తిరుపతి | మహిళా హిత (Women-Friendly) | 1 |
| చెమ్ముళ్లపల్లి (AP) | ఖాజీపేట, వైఎస్ఆర్ కడప | పేదరిక రహిత పంచాయతీ | 2 |
| కుప్పం (AP) | చిత్తూరు | ఉత్తమ బ్లాక్ పంచాయతీ | 3 |
| గుండమాల (AP) | కొత్తపట్నం, ప్రకాశం | మౌలిక సదుపాయాలు | 3 |
| మొతుకుపల్లి (TS) | కోటపల్లి, వికారాబాద్ | సుపరిపాలన (Good Governance) | 3 |
| ఫసల్ వాడి (TS) | సంగారెడ్డి | మహిళా హిత పంచాయతీ | 3 |
- స్కీమ్ ఫ్రేమ్వర్క్: ఈ అవార్డులు RGSA (రాష్ట్రీయ గ్రామ స్వరాజ్ అభియాన్) పథకంలో భాగం.
- ఎంపిక సాధనం: పంచాయతీ అడ్వాన్స్మెంట్ ఇండెక్స్ PAI 2.0 స్కోర్ల ఆధారంగా విజేతలను ఎంపిక చేస్తారు.
- ఉత్తమ జిల్లా: త్రిపురలోని సెపాహిజాల జిల్లా ఉత్తమ జిల్లా పంచాయతీగా ₹5 కోట్ల అవార్డును గెలుచుకుంది.
జన్ సురక్ష పథకాలు (2015 – 2026)
11 ఏళ్ల సామాజిక భద్రతా ప్రస్థానం – సమగ్ర సమాచారం
1. PMJJBY (జీవిత బీమా)
- అర్హత: 18 – 50 ఏళ్లు (రిస్క్ కవర్ 55 వరకు).
- ప్రీమియం: ₹436 / ఏడాదికి.
- ప్రయోజనం: ₹2 లక్షలు (ఏ కారణం చేతనైనా మరణిస్తే).
2. PMSBY (ప్రమాద బీమా)
- అర్హత: 18 – 70 ఏళ్లు.
- ప్రీమియం: ₹20 / ఏడాదికి.
- ప్రయోజనం: మరణం/పూర్తి వైకల్యానికి ₹2 లక్షలు, పాక్షిక వైకల్యానికి ₹1 లక్ష.
3. అటల్ పెన్షన్ యోజన (APY)
- నిర్వహణ: PFRDA.
- అర్హత: 18 – 40 ఏళ్లు (ఆదాయపు పన్ను చెల్లించని వారు).
- ప్రయోజనం: 60 ఏళ్ల తర్వాత ₹1000 – ₹5000 నెలవారీ పెన్షన్.
📌 పరీక్షా దృక్కోణంలో ముఖ్యమైన అంశాలు
IOS SAGAR Deployment 2026
భారత నావికాదళానికి చెందిన IOS సాగర్ నౌక, మే 08, 2026న బంగ్లాదేశ్లోని చటోగ్రామ్ రేవును సందర్శించింది. ఇది ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను పటిష్టం చేయడంలో భాగంగా జరిగిన పర్యటన.
- స్వాగతం: బంగ్లాదేశ్ నౌక BNS Ali Haider (F17) ఈ నౌకకు స్వాగతం పలికింది.
- నివాళులు: చటోగ్రామ్ వార్ సెమెట్రీని సందర్శించి అమరవీరులకు నివాళులు అర్పించారు.
- శిక్షణ: ఇస్సా ఖాన్ శిక్షణ కేంద్రం మరియు బంగ్లాదేశ్ నావల్ అకాడమీలను సందర్శించి పరస్పర శిక్షణ పద్ధతులపై చర్చించారు.
| అంశం (Topic) | వివరణ (Description) |
|---|---|
| MAHASAGAR | హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ప్రాంతీయ సహకారం కోసం భారత్ చేపట్టిన చొరవ. |
| ప్రాంతం | చటోగ్రామ్ (బంగ్లాదేశ్). |
| ముఖ్య ఉద్దేశ్యం | Maritime Security & Professional Ties పెంపొందించడం. |
మహారాణా ప్రతాప్ జయంతి – పరీక్షా దృక్పథం (UPSC, SSC, APPSC)
1. చారిత్రక నేపథ్యం
- జననం: మే 9, 1540న రాజస్థాన్లోని కుంభల్ఘర్ కోటలో జన్మించారు.
- వంశం: మేవార్కు చెందిన సిసోడియా రాజ్పుత్ వంశీయుడు. మహారాణా ఉదయ్ సింగ్ II మరియు రాణి జైవంత బాయిల కుమారుడు.
- పట్టాభిషేకం: 1572లో గొగుండాలో మేవార్ మహారాణాగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
2. హల్దీఘాటీ యుద్ధం (1576)
ఇది మహారాణా ప్రతాప్ మరియు అక్బర్ సేనల (రాజా మాన్ సింగ్ నేతృత్వంలో) మధ్య జరిగింది. సంఖ్యాపరంగా మొఘలులు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, రాణా ప్రతాప్ లొంగిపోకుండా పోరాడారు. ఈ యుద్ధంలో ఆయన తన ప్రాణసమానమైన గుర్రం ‘చేతక్’ను కోల్పోయారు.
3. గెరిల్లా యుద్ధ తంత్రం
ఆరావళి పర్వత శ్రేణులను ఉపయోగించుకుని మొఘల్ సైన్యంపై మెరుపు దాడులు చేయడంలో ఆయన సిద్ధహస్తులు. ఈ యుద్ధ పద్ధతులు తర్వాతి కాలంలో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ వంటి వీరులకు ప్రేరణగా నిలిచాయి.
4. దేవర్ యుద్ధం (1582)
దీనిని కల్నల్ జేమ్స్ టాడ్ ‘మేవార్ మారథాన్’ అని పిలిచారు. ఈ యుద్ధంలో రాణా ప్రతాప్ నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించి, కోల్పోయిన మేవార్ భూభాగాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
📌 పోటీ పరీక్షల ముఖ్యాంశాలు:
| చివరి రాజధాని: | చావంద్ (Chavand) |
| ప్రియమైన గుర్రం: | చేతక్ |
| సమకాలీన మొఘల్ రాజు: | అక్బర్ |
| హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం: | జ్యేష్ఠ శుక్ల తృతీయ |
రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ జయంతి (పొచీషే బైశాఖ్)
పోటీ పరీక్షల సమగ్ర సమాచారం (UPSC, SSC, APPSC/TSPSC)
1. సాధారణ అవలోకనం
- బిరుదులు: గురుదేవ్, కవిగురు, విశ్వకవి.
- నోబెల్ బహుమతి: 1913లో **’గీతాంజలి’** కావ్యానికి గానూ సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి పొందిన మొదటి భారతీయుడు మరియు మొదటి ఆసియా వ్యక్తి.
2. జాతీయ గీతాల సృష్టికర్త
రెండు దేశాలకు జాతీయ గీతాలను అందించిన ఏకైక కవి:
- భారతదేశం: జనగణమన.
- బంగ్లాదేశ్: అమర్ సోనార్ బంగ్లా (1905 బెంగాల్ విభజన సమయంలో రాశారు).
3. కీలక సంస్థలు – శాంతినికేతన్
- 1901లో పశ్చిమ బెంగాల్లో శాంతినికేతన్ ఆశ్రమాన్ని స్థాపించారు.
- 1921లో ఇది విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయంగా రూపుదిద్దుకుంది.
- కరెంట్ అఫైర్స్ అప్డేట్: 2023లో శాంతినికేతన్ యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో చేర్చబడింది.
4. రాజకీయ మరియు సామాజిక సేవ
- నైట్హుడ్ త్యాగం: 1919 జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతానికి నిరసనగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇచ్చిన ‘నైట్హుడ్’ (సర్) బిరుదును తిరిగి ఇచ్చేశారు.
- మహాత్మా బిరుదు: గాంధీజీకి ‘మహాత్మా’ అనే బిరుదు ఇచ్చింది ఠాగూరే. ప్రతిగా గాంధీజీ ఆయన్ని ‘గురుదేవ్’ అని పిలిచారు.
- స్వదేశీ ఉద్యమం: 1905లో హిందూ-ముస్లింల ఐక్యతను చాటడానికి ‘రాఖీ బంధన్’ ఉత్సవాలను నిర్వహించారు.
5. సాహిత్య మరియు కళా వారసత్వం
ప్రసిద్ధ రచనలు: గీతాంజలి, గోరా, ఘరే-బైరే (The Home and the World), చోఖేర్ బాలి, పోస్ట్ ఆఫీస్.
కళ & సంగీతం: 60 ఏళ్ల వయసులో చిత్రలేఖనం ప్రారంభించి 3000 పైగా చిత్రాలు గీశారు. ఆయన సృష్టించిన వినూత్న సంగీత శైలిని ‘రవీంద్ర సంగీత్’ అంటారు.
పశ్చిమ బెంగాల్ రాజకీయ పరిణామాలు – రాజ్యాంగ అంశాలు
UPSC | SSC | APPSC | TSPSC పరీక్షల ప్రత్యేకం
1. ముఖ్యమంత్రి నియామకం
- రాజ్యాంగ నిబంధన: భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 164 ప్రకారం, ముఖ్యమంత్రిని గవర్నర్ నియమిస్తారు.
- ప్రమాణ స్వీకారం: ముఖ్యమంత్రి మరియు మంత్రిమండలి చేత గవర్నర్ పదవీ ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తారు.
- బాధ్యత: ముఖ్యమంత్రి నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి రాష్ట్ర శాసనసభకు ఉమ్మడి బాధ్యత వహిస్తుంది (Collective Responsibility).
2. మంత్రిమండలి పరిమితి
- 91వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (2003): దీని ప్రకారం ఒక రాష్ట్రంలోని మొత్తం మంత్రుల సంఖ్య (ముఖ్యమంత్రితో కలిపి) శాసనసభ మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో 15% కంటే మించకూడదు.
- కనీస సంఖ్య: రాష్ట్ర మంత్రుల సంఖ్య 12 కంటే తక్కువ ఉండకూడదు.
3. పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ గణాంకాలు
మొత్తం స్థానాలు: 294 | మెజారిటీ మార్కు: 148 స్థానాలు
గమనిక: కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడేటప్పుడు గవర్నర్ పాత్ర అత్యంత కీలకం.
4. ఇతర మంత్రుల నియామకం
ముఖ్యమంత్రి సలహా మేరకు ఇతర మంత్రులను గవర్నర్ నియమిస్తారు. ఇటీవల సువేందు అధికారి కేబినెట్లో దిలీప్ ఘోష్, అగ్నిమిత్ర పాల్ మరియు నిసిత్ ప్రామాణిక్ వంటి నేతలు మంత్రులుగా చేరారు.
📌 పోటీ పరీక్షల క్విక్ రివిజన్
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| రాష్ట్రం | పశ్చిమ బెంగాల్ |
| కొత్త ముఖ్యమంత్రి | సువేందు అధికారి |
| సంబంధిత ఆర్టికల్ | ఆర్టికల్ 164 |
| నియమించే అధికారి | రాష్ట్ర గవర్నర్ |
| పదవీకాలం | గవర్నర్ విశ్వాసం ఉన్నంత వరకు |
❓ ఎగ్జామ్ బిట్స్ (Static GK)
1. ముఖ్యమంత్రి నియామకానికి సంబంధించిన రాజ్యాంగ నిబంధన ఏది?
జవాబు: ఆర్టికల్ 164
2. ముఖ్యమంత్రి తన రాజీనామాను ఎవరికి సమర్పించాలి?
జవాబు: గవర్నర్
3. రాష్ట్ర మంత్రిమండలి ఉమ్మడిగా ఎవరికి బాధ్యత వహిస్తుంది?
జవాబు: రాష్ట్ర శాసనసభ